Hartkloppingen: oorzaken, alarmsignalen en wat je zelf kunt doen

Hartkloppingen zijn vervelend, maar in de meeste gevallen onschuldig. Ze ontstaan doordat je hart even sneller klopt, een slag overslaat of trilt — vaak door stress, cafeïne of lichamelijke inspanning. Alleen bij bijkomende klachten zoals duizeligheid, kortademigheid of pijn op de borst is snelle medische controle noodzakelijk.

Wat zijn hartkloppingen precies?

Hartkloppingen (in het Engels palpitations) zijn een bewust gevoel van je eigen hartslag. Je merkt ze in je borstkas, hals of keel: het hart klopt te hard, te snel, onregelmatig of slaat een slag over. Soms voelt het als een fladderend of dreunend gevoel.

Vanuit neurologisch oogpunt ontstaan hartkloppingen doordat het autonome zenuwstelsel — het deel dat je hartritme buiten je bewuste controle regelt — tijdelijk uit balans raakt. ¹ Dat kan door fysiologische prikkels zoals inspanning of koorts, maar ook door psychologische factoren zoals angst of paniek.

Wat veroorzaakt hartkloppingen?

Oorzaken vallen in drie categorieën uiteen: leefstijl, medisch en cardiaal.

Leefstijl en omgeving

• Cafeïne, alcohol, nicotine of drugs (cocaïne, amfetamine)
• Hevige fysieke inspanning
• Stress, angst of paniekaanvallen
• Slaaptekort of uitdroging
• Bepaalde voedingsmiddelen of overgevoeligheden (MSG, nitraten)

Medische oorzaken

• Schildklieraandoeningen (hypo- of hyperthyreoïdie)
• Bloedarmoede of elektrolytstoornissen
• Koorts of infectie
• Lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie)
• Hormonale schommelingen bij menstruatie, zwangerschap of menopauze ²
• Feochromocytoom — een zeldzame bijniertumor die adrenaline en noradrenaline afscheidt en hartkloppingen kan veroorzaken ³
• Long COVID: hartkloppingen behoren tot de meest gerapporteerde aanhoudende klachten na een COVID-infectie ⁴

Hartritmestoornissen

Soms zijn hartkloppingen een uiting van vroegtijdige hartslagen — zogenoemde premature ventriculaire contracties (PVC’s). Bij mensen zonder hartziekte zijn deze doorgaans onschadelijk, maar kunnen beangstigend aanvoelen. ⁵ Bij aanhoudende of ernstige klachten kan een echte ritmestoornis zoals boezemfibrilleren of multifocale atriale tachycardie aan de basis liggen. ⁶

Wanneer ga je naar de huisarts?

Hartkloppingen zonder andere klachten bij een verder gezond persoon zijn vaak onschuldig. Zoek dezelfde dag hulp — of bel 112 — als je hartkloppingen hebt samen met:

• Pijn of druk op de borst
• Kortademigheid in rust
• Duizeligheid of flauwvallen
• Hartkloppingen die langer dan enkele minuten aanhouden

Ook bij regelmatig terugkerende hartkloppingen zonder duidelijke aanleiding is evaluatie door je huisarts zinvol. ⁷ De Thuisarts.nl-pagina over hartkloppingen geeft een helder overzicht van wanneer je direct hulp zoekt.

Hoe spoort de dokter de oorzaak op?

Je huisarts begint met anamnese en lichamelijk onderzoek. Afhankelijk van de bevindingen kunnen de volgende tests volgen: ⁷

• ECG in rust — registreert het hartritme en detecteert ritmestoornissen
• Inspannings-ECG — hartritme onder lichamelijke belasting
• Holter-monitor of event recorder — draagbaar apparaat dat 24–48 uur registreert; nuttig bij klachten die komen en gaan
• Bloedonderzoek — schildklierfunctie, bloedbeeld, elektrolyten en bloedsuiker
• Echocardiografie — echografisch onderzoek van de hartstructuur en pompfunctie

Bij vermoeden van een zeldzame oorzaak zoals feochromocytoom kan aanvullend urine- of beeldvormend onderzoek worden aangevraagd. ⁸

Wat kun je zelf doen tegen hartkloppingen?

Als er geen onderliggende hartziekte is vastgesteld, helpen leefstijlaanpassingen in veel gevallen: ⁷

• Cafeïne afbouwen — beperk koffie, energydrankjes en sterke thee
• Alcohol verminderen — ook matige alcoholconsumptie kan het hartritme tijdelijk verstoren
• Stressmanagement — ademhalingsoefeningen, mindfulness en voldoende slaap verminderen de prikkeldrempel van het autonome zenuwstelsel
• Voedingsdagboek bijhouden — noteer wat je at en wanneer klachten optraden om uitlokkende voedingsmiddelen te identificeren
• Voldoende hydratatie — uitdroging verstoort de elektrolytenbalans, wat hartkloppingen kan uitlokken

Bij aangetoonde ritmestoornis kan je arts medicatie voorschrijven — zoals bètablokkers of calciumantagonisten — of in specifieke gevallen een ablatieprocedure overwegen. Beslis dit altijd in overleg met een cardioloog. De Hartstichting biedt betrouwbare informatie over hartritmestoornissen en behandelopties.

Veelgestelde vragen

Kunnen hoog gedoseerde vitaminesupplementen hartkloppingen veroorzaken?

Ja, dat is mogelijk. Hoog gedoseerde vetoplosbare vitaminen — met name vitamine D — kunnen via hypercalciëmie (te veel calcium in het bloed) het hartritme beïnvloeden. Ook kunnen supplementen die de magnesium- of kaliumbalans verstoren bijdragen aan hartkloppingen. Als je dagelijks hoog gedoseerde supplementen gebruikt en hartkloppingen ervaart, bespreek dit dan met je huisarts en laat je bloedwaarden controleren.

Zijn hartkloppingen gevaarlijk?

In de meeste gevallen zijn kortdurende hartkloppingen onschuldig en gaan ze vanzelf over, vaak uitgelokt door cafeïne, stress of vermoeidheid. Wanneer hartkloppingen gepaard gaan met pijn op de borst, duizeligheid of flauwvallen, of als ze frequent en langdurig terugkomen, is medisch onderzoek noodzakelijk om een ernstige ritmestoornis uit te sluiten.

Wat voelen hartkloppingen aan?

Hartkloppingen zijn een bewust gevoel van je eigen hartslag — alsof het hart te hard klopt, een slag overslaat, te snel gaat of trilt. Je kunt dit gevoel in de borstkas, keel of hals waarnemen. Sommige mensen beschrijven het als een bonkend gevoel, een “stuiter” of een fladderend gevoel in de borst.

Kunnen hartkloppingen door stress komen?

Ja. Stress en angst activeren het sympathische zenuwstelsel, waardoor het hart sneller en harder klopt. Dit is een normale fysiologische reactie die verdwijnt zodra de stressreactie afneemt. Chronische stress kan er echter voor zorgen dat hartkloppingen vaker en heftiger optreden; ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen en mindfulness kunnen dan helpen.

Krijg je hartkloppingen tijdens de menopauze?

Hartkloppingen zijn een veelvoorkomende klacht tijdens de overgang en hangen samen met hormonale schommelingen, opvliegers en verstoringen van het autonome zenuwstelsel. Ze zijn doorgaans onschuldig, maar bij twijfel of bij hevige of frequente klachten is het verstandig een huisarts te raadplegen om een onderliggende ritmestoornis uit te sluiten.

Kunnen hartkloppingen een teken zijn van Long COVID?

Ja. Hartkloppingen worden in meerdere onderzoeken beschreven als een van de meest gerapporteerde aanhoudende klachten bij Long COVID, soms weken tot maanden na de infectie. Als je hartkloppingen ervaart na een COVID-infectie, bespreek dit dan met je huisarts zodat andere oorzaken worden uitgesloten en passende begeleiding kan worden geboden.

Wanneer bel je 112 bij hartkloppingen?

Bel 112 als je naast hartkloppingen ook last hebt van hevige pijn op de borst, uitstralende pijn naar arm of kaak, ernstige kortademigheid, of als je bijna flauwvalt of het bewustzijn verliest. Dit kunnen tekenen zijn van een hartaanval of gevaarlijke ritmestoornis waarbij elke minuut telt.