Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
Hoge onderdruk: oorzaken, risico's en hoe je hem verlaagt

Hoge onderdruk: oorzaken, risico's en hoe je hem verlaagt

Wat veroorzaakt een te hoge onderdruk en wanneer is het gevaarlijk? Leer de oorzaken van diastolische hypertensie herkennen en je onderdruk verlagen.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 11 mei 2026 · 6 min leestijd · Ons redactieproces

Een onderdruk van 90 mmHg of hoger — ook wel diastolische hypertensie — verhoogt je risico op hart- en vaatziekten, zelfs als je bovendruk normaal is.1 Wereldwijd heeft naar schatting één op de vier volwassenen een te hoge bloeddruk, maar klachten ontbreken vaak totdat de schade al heeft plaatsgevonden.2 Dit artikel legt uit wat de oorzaken zijn en wat je zelf kunt doen.

Wat is de onderdruk en wanneer is hij te hoog?

Je bloeddruk bestaat uit twee getallen. De bovendruk (systolisch) is de druk als je hart samentrekt en bloed rondpompt. De onderdruk (diastolisch) is de restdruk terwijl je hart rust tussen twee slagen in. Een onderdruk van 90 mmHg of meer bij herhaalde metingen geldt als verhoogd — ongeacht je bovendruk.

CategorieBovendruk (mmHg)Onderdruk (mmHg)
Normaal< 120< 80
Prehypertensie120–13980–89
Hypertensie fase 1140–15990–99
Hypertensie fase 2≥ 160≥ 100
Hypertensieve crisis> 180> 110

Geïsoleerde diastolische hypertensie (IDH) — een hoge onderdruk bij een normale bovendruk — komt relatief vaker voor bij mensen jonger dan 50 jaar.1 Onderzoek bevestigt dat IDH het cardiovasculaire risico verhoogt ten opzichte van een normale bloeddruk, al is dat risico kleiner dan bij gecombineerde hypertensie.

Wat zijn de oorzaken van een hoge onderdruk?

Bij veruit de meeste mensen heeft een hoge onderdruk geen aanwijsbare specifieke oorzaak: dit heet primaire of essentiële hypertensie. De arteriolen (kleine slagaderen) zijn vernauwd, waardoor de druk stijgt. Bekende risicofactoren zijn overgewicht, hoge zoutinname, weinig beweging, chronische stress, genetische aanleg en roken.

Minder frequent is secundaire hypertensie, waarbij een onderliggende aandoening de oorzaak is:3

  • Hypothyreoïdie (trage schildklier): vernauwing van arteriolen door verminderde schildklierhormoonproductie.
  • Primair aldosteronisme: te veel aldosteron uit de bijnieren veroorzaakt natrium- en vochtretentie.4
  • Nierziekte of renovasculaire hypertensie: beschadigde nieren verwijderen minder vocht en verhogen de angiotensineproductie.
  • Slaapapneu: herhaalde zuurstoftekorten activeren het sympathisch zenuwstelsel en verhogen de bloeddruk.
  • Medicijnen: NSAID’s, de anticonceptiepil en decongestiva kunnen de bloeddruk verhogen.

Hoge onderdruk bij jonge vrouwen en bij ouderen: waarom verschilt het?

Bij vrouwen jonger dan 50 jaar is IDH relatief vaker de presentatievorm van hypertensie.1 Mogelijke oorzaken zijn hormonale factoren (anticonceptiepil, PCOS) en een trage schildklier. Na de menopauze neemt het cardiovasculaire risico bij vrouwen toe, waardoor bloeddrukcontrole dan extra belangrijk wordt.3

Bij ouderen boven de 60 jaar worden de grote slagaderen stijver. De bovendruk stijgt dan terwijl de onderdruk stabiel blijft of zelfs daalt — dit heet geïsoleerde systolische hypertensie en heeft andere behandelimplicaties dan diastolische hypertensie.5

Let op bij zwangerschap: een plotseling stijgende bloeddruk tijdens de zwangerschap kan wijzen op pre-eclampsie, een ernstige zwangerschapscomplicatie. Raadpleeg direct je verloskundige of huisarts.

Hoe verlaag je je onderdruk?

Leefstijlaanpassingen zijn de eerste stap bij hypertensie fase 1 en ondersteunen ook de werking van medicatie bij hogere fasen:

  • Minder zout: streef naar minder dan 5 gram per dag.
  • DASH-dieet: veel groenten, fruit, volle granen en magere zuivel.
  • Bewegen: minstens 150 minuten matig-intensief per week.
  • Gewicht verliezen: elk kilogram minder verlaagt de bloeddruk met circa 1 mmHg.
  • Alcohol beperken: maximaal 1 eenheid per dag.
  • Stoppen met roken.

Ademhalingsoefeningen en stressreductie

Langzame, diepe ademhaling (bijv. 4 tellen inademen, 6 tellen uitademen) kan de bloeddruk kortdurend verlagen via het parasympathisch zenuwstelsel. Of dit op de lange termijn klinisch relevant verschil maakt, is nog onvoldoende aangetoond in grootschalige studies.

Supplementen: wat zegt de wetenschap?

Hibiscusthee (Hibiscus sabdariffa) verlaagde in een meta-analyse de systolische bloeddruk met gemiddeld 7,5 mmHg bij mensen met milde tot matige hypertensie.6 Het effect op de onderdruk was bescheidener. Bespreek suppletie altijd met je arts of apotheker als je bloeddrukverlagende medicatie gebruikt.

Wanneer ga je naar de huisarts?

  • Onderdruk consistent ≥ 90 mmHg bij herhaalde thuismetingen
  • Onderdruk ≥ 100 mmHg, zelfs zonder klachten
  • Bloeddruk > 180/110 mmHg: neem direct contact op met je huisarts of ga naar de spoedeisende hulp
  • Alarmsymptomen bij hoge bloeddruk: hevige hoofdpijn, pijn op de borst, kortademigheid of plotseling wazig zien

Meer informatie over wanneer je actie moet ondernemen vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de risico’s van een hoge onderdruk?

Een structureel verhoogde onderdruk (≥ 90 mmHg) vergroot de kans op hartaanval, beroerte, hartfalen en nierschade — ook als de bovendruk normaal is. Het risico neemt toe naarmate de waarden hoger zijn en langer aanhouden. Vroeg ingrijpen via leefstijl of medicatie kan dit risico aanzienlijk beperken.

Mijn onderdruk was 110, is dat gevaarlijk?

Een onderdruk van 110 mmHg valt in de categorie hypertensie fase 2 en vraagt altijd om een medische beoordeling. Raadpleeg je huisarts voor herhaalde metingen en een behandelplan. Bij bijkomende klachten zoals hevige hoofdpijn of pijn op de borst is direct contact nodig.

Wat kan ik doen tegen een hoge onderdruk zonder medicatie?

Leefstijlaanpassingen zoals minder zout eten, meer bewegen, gewicht verliezen en stoppen met roken kunnen de onderdruk meetbaar verlagen. Ook alcohol beperken en chronische stress aanpakken helpen mee. Bij een onderdruk boven de 100 mmHg zijn leefstijlaanpassingen alleen doorgaans onvoldoende en is overleg met de huisarts nodig.

Kan bonkende hoofdpijn bij inspanning wijzen op een hoge onderdruk?

Hoofdpijn bij kracht zetten of inspanning — zeker als het bonkt of hamert — is een reden om je bloeddruk te laten controleren. Bij plotselinge, hevige hoofdpijn in combinatie met een hoge bloeddruk is directe medische hulp vereist, want dit kan een hypertensieve crisis aanduiden. Ga in dat geval niet wachten.

Is het logisch dat een arts bloeddrukverlagende medicatie voorschrijft bij alleen een hoge onderdruk?

Ja, dat kan zinvol zijn. Bij geïsoleerde diastolische hypertensie boven de 90 mmHg adviseren artsen doorgaans eerst leefstijlveranderingen; medicatie volgt als die onvoldoende helpen of de waarden aanhoudend hoog zijn. De beslissing hangt ook af van je leeftijd en andere risicofactoren — bespreek dit altijd met je huisarts.

Heeft leeftijd invloed op de bloeddruk en de onderdruk?

Ja. Bij jonge volwassenen weerspiegelt een hoge onderdruk verhoogde weerstand in de kleine slagaderen. Bij ouderen boven de 60 jaar worden de grote slagaderen stijver: de bovendruk stijgt terwijl de onderdruk stabiel blijft of daalt. Dit patroon heet geïsoleerde systolische hypertensie en heeft andere behandelimplicaties.

Kan een hoge onderdruk samengaan met vermoeidheid, heesgheid of gewichtstoename?

Die combinatie van klachten kan wijzen op een trage schildklier (hypothyreoïdie), die ook een oorzaak kan zijn van een hoge onderdruk. Een eenvoudige bloedtest (TSH-waarde) kan dit uitsluiten of bevestigen. Bespreek alle klachten samen met je huisarts, zodat de juiste diagnose gesteld en behandeld kan worden.

Is een hoge onderdruk tijdens de zwangerschap gevaarlijk?

Een verhoogde bloeddruk tijdens de zwangerschap — zeker boven de 90 mmHg diastolisch — kan een teken zijn van pre-eclampsie, een ernstige zwangerschapscomplicatie. Raadpleeg direct je verloskundige of huisarts bij een stijgende bloeddruk tijdens de zwangerschap, ook als je je verder goed voelt.

Footnotes

  1. Agarwal A, Mostafa MA, Ahmad MI. Isolated diastolic hypertension and cardiovascular outcomes across different diagnostic guidelines: a systematic review and meta-analysis. The Egyptian Heart Journal. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39276199/ ↩ ↩2 ↩3

  2. Cao X, Wang X, Tian Y. Trends and sociodemographic patterns in hypertension prevalence and treatment in China. Med (New York, N.Y.). 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40865522/ ↩

  3. Glazier JJ. Pathophysiology, Diagnosis, and Management of Hypertension in the Elderly. The International Journal of Angiology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36588864/ ↩ ↩2

  4. Hundemer GL, Agharazii M, Madore F. Subclinical Primary Aldosteronism and Cardiovascular Health: A Population-Based Cohort Study. Circulation. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38031887/ ↩

  5. Tan JL, Thakur K. Systolic Hypertension. StatPearls. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29494079/ ↩

  6. Abdelmonem M, Ebada MA, Diab S. Efficacy of Hibiscus sabdariffa on Reducing Blood Pressure in Patients With Mild-to-Moderate Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Cardiovascular Pharmacology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34694241/ ↩

Bronnen

  1. Cao X, Wang X, Tian Y — Trends and sociodemographic patterns in hypertension prevalence and treatment in China · Med (New York, N.Y.) · 2025
  2. Hundemer GL, Agharazii M, Madore F — Subclinical Primary Aldosteronism and Cardiovascular Health: A Population-Based Cohort Study · Circulation · 2024
  3. Glazier JJ — Pathophysiology, Diagnosis, and Management of Hypertension in the Elderly · The International Journal of Angiology · 2022
  4. Abdelmonem M, Ebada MA, Diab S — Efficacy of Hibiscus sabdariffa on Reducing Blood Pressure in Patients With Mild-to-Moderate Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis · Journal of Cardiovascular Pharmacology · 2022
  5. Tan JL, Thakur K — Systolic Hypertension · StatPearls · 2026
  6. Agarwal A, Mostafa MA, Ahmad MI — Isolated diastolic hypertension and cardiovascular outcomes across different diagnostic guidelines: a systematic review and meta-analysis · The Egyptian Heart Journal · 2024
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Lees ook

Meer over aandoeningen

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100: Wat Betekent Het en Wat Doe Je Nu?

Aandoeningen

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100: Wat Betekent Het en Wat Doe Je Nu?

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100 — hoe erg is het? Ontdek wat elke waarde betekent, wanneer je naar de huisarts moet en wat je zelf kunt doen.

Vitamine D en bloeddruk: wat zegt het meest recente onderzoek?

Vitamine D en bloeddruk: wat zegt het meest recente onderzoek?

Verlaagt vitamine D je bloeddruk? Wat de D-Health-studie en andere recente onderzoeken zeggen over suppletie, tekort en cardiovasculaire gezondheid.

Blaasontsteking: welke natuurlijke remedies werken echt (en wanneer naar de dokter)?

Blaasontsteking: welke natuurlijke remedies werken echt (en wanneer naar de dokter)?

D-mannose en veenbessenextract zijn het best onderbouwd bij blaasontsteking. Appelciderazijn heeft geen bewijs. Leer wanneer je direct naar de dokter moet.

Cholesterol verlagen op een natuurlijke manier: wat werkt echt?

Cholesterol verlagen op een natuurlijke manier: wat werkt echt?

Cholesterol verlagen zonder medicijnen: plantsterolen, havermout en beweging zijn het best onderbouwd. Ontdek wat werkt en wanneer je een huisarts nodig hebt.

Hoofdpijn verminderen: wat werkt echt per type?

Hoofdpijn verminderen: wat werkt echt per type?

Spanningshoofdpijn, migraine of cluster? Ontdek welke niet-medicamenteuze aanpak echt werkt per type en wanneer je naar de dokter gaat.

28 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

  1. Jan Lindhout.
    Een degelijke uitleg. Een kleine tekstuele verbetering wil ik voorstellen: gebruik het woord "getallen" in plaats van "cijfers". Cijfers zijn de getallen 0, 1, 2, ... t/m 9.
    Team OptimaleGezondheid
    Ik zal er volgende keer op letten, Jan. Dank voor je oplettendheid.
    Kristel Baert
    beste Jan, ik meen dat het net omgekeerd is.... een getal bestaat uit cijfers... de cijfers zijn 0 t.e.m. 9 zie ook de Vlaamse taaltelefoon https://www.taaltelefoon.be/cijfer-getal-nummer-betekenis
  2. Hanifa
    Ik heb te hoge onderdruk . Is dat gevaarlijker dan boven druk? Mijn bloeddruk is: 140/105 Ik heb vaak hoofdpijn
    Orlanda van Bossé
    Ik heb precies de zelfde klachten. Hoofdpijn, pijn in de nek, moe. Mijn bloekdruk is 142/102 De dokter vindt dit niet alarmerend. Ik drink 3x per dag brandnetelthee en 2 liter water per dag.
  3. wendy
    Veel in ochtend en avond en na werk voelt niet goed aan zo
  4. Betty
    Ik heb een te hoge onderdruk.nl.124/93.heb geen zin in eten.ben heel erg moe.ben ook hees.en voel me zeer lusteloos.de dr.hier denken dat Ik een depressie heb.omdat ik steeds last heb van iets.heb hoofdpijn ook.maar durf het niet meer te zeggen.ze geloven me niet.ik weet dat er iets is ik lig wel al sinds9aug.in de kliniek met longembolen.wat is er in godsnaam gaande met mij? Pfff.
  5. P.spaans
    Mijn vriend heeft altijd een hoge onderdruk en voelt kokend heet aan,alleen als hij bij mij is,voelt hij normaal aan net als mijhoe kan dit is daar een verklaring voor???
  6. maria
    ik heb pas tijdens een onderzoek te horen gekregen dat ik een bloeddruk heb van 180, 107, bij 63 hartslagen per min. dit is hoog maar huisarts doet er niet paniekerig over. ben nu zelf een aantal dingen aan het aanpassen maar dit helpt niet afdoende
    Team OptimaleGezondheid
    Dag Maria, Stuur ons even een bericht, wellicht kunnen wij je extra tips geven! Gr. Team Optimale Gezondheid
  7. Renee
    Overal waar mijn bloeddruk werd gemeten was het aan de hoge kant. 160/110. Via de huisarts een 24 uurs meting laten doen. Hieruit kwam de conclusie dat ik overdag de bloeddruk hoog heb. En snachts juist gewoon tot laag. Medicatie is dan niet nodig. Gelukkig maar.
  8. veroon Bergevoet
    Mijn man heeft bijna altijd een bloeddruk van gemiddeld 165 / 110. Hij heeft al 3 hartaanvallen gehad en, volgens het ziekenhuis, gaat er nog een 4de komen omdat de stent, die in 2009 is geplaatst, weer aan het dichtslibben is. Wij zijn al jaren aan het dokteren om de bloeddruk omlaag te krijgen maar dit is blijkbaar niet zo eenvoudig. Verder kan mijn man zich moeilijk concentreren, voelt zich vaak niet lekker in zijn hoofd (druk in zijn hoofd en op zijn ogen, duizelig en wazig) waardoor hij niet meer kan werken. Slikt beta blokken hiervoor. Enig idee wat hier aan te doen is ? Groet Veroon
    pete
    stoppen met betablokkers om 12 uur 3 zacht gekookte eieren savonds kippfilet met broccoli of bloemkooletc en je bloeddruk is goed
  9. Arthur
    Ik heb vanmorgen gemeten 147/92 Is het zorgelijk
    Team OptimaleGezondheid
    Dat is duidelijk te hoog. Even naar de huisarts, Arthur.
  10. Josiane Claesen
    Ik heb na hevig braken plots felle hoofdpijn gekregen die een 8-tal seconden aanhielt. Toen zakte de hoofdpijn, maar nu (4 dagen later) heb ik nog steeds zeurende hoofdpijn. De apotheker heeft gisteren mijn bloeddruk genomen en die was 100/90. Wat wil dat zeggen ??
  11. Martine
    ja heb de vraag al vaker ergens gesteld, nog geen antwoord. wil graag wat meer weten over de mogelijke oorzaken van een fluctuerende bloeddruk. Uiteraard in rust gemeten. Soms te hoog en soms erg laag. Wisselende klachten van hoge en lage bloeddruk. Onderdruk vrijwel altijd te hoog en daar dan ook erg duizelig van. Kan geen kracht zetten, want dan krijg ik knallende hoofdpijn. Keer een bloeddruk gemeten van 120/113 , waarbij onderdruk en bovendruk dus bijna gelijk waren. Toen kon ik alleen maar plat op bed liggen, stikduizelig. Weleens tijdje zelf gemeten thuis en dat gaat met de bovendruk ook alle kanten op. Schommelt dan tussen de 140 en 90. Onderdruk schommelt tussen 110 en 70. Ze wilden me ooit bloeddrukverlagers geven ivm hoge bloeddruk, maar dat weiger ik dus, omdat ik geregeld juist een lage bloeddruk heb, met de bijbehorende klachten weer van lage bloeddruk. Dus raar om zo iemand dan bloeddrukverlagers te geven toch? Een antwoord hierop heb ik nog nooit mogen krijgen.
  12. ton
    heb een meting gedaan bloeddruk de bloeddruk was goed maar de onderdruk was 110 en 100 dus het kwam gemiddelt op 110 uit.
  13. Frida den Hollander
    Ik heb verschillende reacties gelezen, die met mijn klachten overeen komen, maar geen antwoord hierop gezien. Gisteravond was mijn bloeddruk 176-103. Na 5 minuten rust 164-78. Het schommelt enorm. Nieren en lever zijn gecontroleerd. Cholestorol was goed. Ik beweeg veel. Eet gezond en drink 4 kopjes koffie, 4 kopjes thee per dag. Wat te doen.
    Ingrid
    Ik zou de kofiie minderen of zelfs mee stoppen. Dat heeft bij mijn hoge bloeddruk enorm geholpen. Nu is de bloeddruk weer normaal
  14. Sheila
    Mijn bloeddruk was gisteren 11 over 9, blijkbaar is de onderdruk te hoog, ik drink geen alcohol ik ga 3x per week hardlopen en heb een BMI van 20. Wat kan de oorzaak zijn en wat zijn de risico's van de hoge onderdruk
  15. miene
    miene ik ben 78 jaar en heb een paar weken terug voor mijn gevoel hele dikke en zware benen gehad er was niets te zien aan mijn benen maar het leek alsof er ergens iets verstopt zat en niet weg kon het was afschuwelijk ik heb mijn bloeddruk opgenomen en die was 184/111 vanaf toen ben ik blijven opnemen 's morgens en 's avonds ik heb medicijnen gekregen van de dokter het ging eerst goed maar na een week was ik zo duizelig en misselijk dat ik er mee ben gestopt nu heb ik net mijn bloeddruk gemeten en is het161/98 maar ik heb ook al 131/ 100 gehad de dokter zegt als je al wat ouder bent is dat niet zo'n probleem maar ik ben er niet gerust op
  16. Nata82
    Ik ben 37 en bloeddruk is tussen 140 en 156. Is dat te hoog voor mijn leeftijd?
    Team OptimaleGezondheid
    Ja, dat is veel te hoog. Snel even naar je huisarts!
  17. Eduard
    Wat ik mis in dit artikel is de invloed van de leeftijd op de bloeddruk.
    Team OptimaleGezondheid
    Je hebt gelijk. Ik ga dit binnenkort eens belichten in een ander artikel.
  18. Lia Cornelia Mulders
    Ik heb extra nieuwe hart medicatie moeten bij nemen voor cardiomyopatie drie dagen geleden was mijn bloeddruk 100/90 en gisteren 130/120 dus de onderdruk veel te hoog . Ik denk dat ik beter als het morgenvroeg nog zo is ik beter naar de dokter kan gaan . Ik heb het gevoel dat er stoom uit mijn lichaam komt , héél moe en veel pijn in mijn onderbenen . Ik neem drie verschillende hart medicatie per dag . Ik kom bij en begrijp niet waarom want ik eet minder.
    Robert Jan Hendriksauteur
    Dag Lia, wat naar dat je bloeddruk schommelt, het is inderdaad heel verstandig dat je in verband met de schommelingen en de nieuwe hart medicatie naar de dokter gaat. De klachten die je aangeeft zijn hele goede redenen om je gezondheid goed te laten nakijken. Ook kan je behandelend arts je zeker adviezen geven over je voeding. Heel veel sterkte Lia!