Pre-eclampsie: oorzaken, symptomen en preventie van hoge bloeddruk in de zwangerschap

Pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging) is een gevaarlijke complicatie die bij 2 tot 3 procent van alle zwangerschappen optreedt. De aandoening ontstaat in de placenta en veroorzaakt een plotselinge stijging van de bloeddruk, meestal na 20 weken zwangerschap. Vroege herkenning en medische begeleiding zijn essentieel om ernstige complicaties voor moeder en kind te voorkomen ¹.

Wat is pre-eclampsie precies?

Pre-eclampsie is een aandoening waarbij je bloeddruk tijdens de zwangerschap plotseling stijgt (boven 140/90 mmHg), in combinatie met eiwit in de urine of andere orgaanschade ². De aandoening komt het vaakst voor na 32 weken zwangerschap, maar kan ook eerder optreden — en hoe eerder, hoe ernstiger het verloop.

In Nederland worden vrouwen met pre-eclampsie altijd opgenomen in het ziekenhuis. Wanneer medicatie onvoldoende werkt, wordt de bevalling ingeleid of volgt een keizersnede.

Pre-eclampsie komt vaker voor bij:

• Een eerste zwangerschap (of eerste zwangerschap met een nieuwe partner)
• Vrouwen met bestaande hoge bloeddruk, diabetes of nierziekte
• Meerlingzwangerschappen
• Vrouwen ouder dan 35 jaar
• Vrouwen met overgewicht ¹

Bij een tweede zwangerschap met dezelfde partner is het risico lager. Als pre-eclampsie dan toch optreedt, is het meestal later in de zwangerschap en milder van aard.

Lees meer: Vrouwen en hoge bloeddruk

Hoe ontstaat pre-eclampsie in de placenta?

De oorzaak van pre-eclampsie ligt in de placenta. Tijdens de vroege zwangerschap groeien speciale cellen — trofoblasten — vanuit de placenta in de bloedvaten van de baarmoeder. Deze cellen zorgen ervoor dat de bloedvaten zich verwijden, zodat er voldoende bloed en voedingsstoffen naar de baby stromen ³.

Bij pre-eclampsie verloopt dit proces niet goed. De trofoblasten dringen onvoldoende diep in de bloedvaten, waardoor de bloedtoevoer naar de placenta beperkt blijft. De placenta reageert hierop door stoffen af te geven die de bloedvaten van de moeder doen vernauwen — met een stijgende bloeddruk als gevolg ³.

Dit is deels een immunologisch proces: het immuunsysteem van de moeder herkent cellen van vaderlijke herkomst als ‘vreemd’ en kan de trofoblasten aanvallen. Een delicate balans tussen de belangen van moeder en baby is nodig voor een gezonde zwangerschap ¹.

Onderzoekers bestuderen ook of bepaalde biomarkers — zoals de sFlt-1/PlGF-ratio — pre-eclampsie eerder kunnen voorspellen, zodat behandeling sneller kan starten ⁴.

Wat zijn de symptomen van pre-eclampsie?

Niet alle vrouwen met pre-eclampsie hebben klachten. Daarom wordt je bloeddruk tijdens elke zwangerschapscontrole gemeten. Neem direct contact op met je verloskundige of arts bij de volgende symptomen:

• Ernstige hoofdpijn die niet weggaat
• Zichtproblemen (sterretjes zien, wazig zien, lichtflitsen)
• Pijn in de bovenbuik (onder de ribben, vaak rechts)
• Plotselinge zwelling van gezicht, handen of voeten
• Misselijkheid of braken in de tweede helft van de zwangerschap
• Kortademigheid
• Minder plassen dan normaal ²⁵

Let op: pre-eclampsie kan ook na de bevalling optreden (postpartum pre-eclampsie), meestal binnen 48 uur maar soms tot 6 weken erna ⁶. Blijf daarom ook na de bevalling alert op deze symptomen.

Wat kun je doen om het risico te verlagen?

Pre-eclampsie is niet volledig te voorkomen, omdat genetische en immunologische factoren een grote rol spelen. Toch zijn er maatregelen die het risico kunnen verlagen ⁷.

Lage dosis aspirine

Voor vrouwen met een verhoogd risico kan lage dosis aspirine (100–150 mg per dag), gestart vóór 16 weken zwangerschap, de kans op pre-eclampsie aanzienlijk verlagen ⁷. Dit mag je alleen nemen op voorschrift van je arts of verloskundige. Gebruik nooit zelf aspirine tijdens de zwangerschap zonder medisch advies.

Calciumsuppletie

Bij vrouwen met een lage calciuminname (minder dan 900 mg per dag) kan calciumsuppletie het risico op pre-eclampsie verlagen ⁷. In Nederland is de calciuminname doorgaans voldoende via zuivelproducten, maar bespreek dit met je verloskundige als je weinig zuivel eet.

Magnesium

Voldoende magnesium draagt bij aan een gezonde bloeddruk. In het ziekenhuis wordt magnesiumsulfaat ingezet bij ernstige pre-eclampsie om convulsies (eclampsie) te voorkomen ⁵. Neem magnesium als supplement alleen in overleg met je arts — zeker tijdens de zwangerschap.

Gezonde leefstijl

Een gezond gewicht, gevarieerde voeding, voldoende beweging en stressreductie dragen bij aan een gezonde zwangerschap. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over zwangerschapsvergiftiging.

Lees meer: Oorzaken en symptomen van hoge bloeddruk

Wanneer moet je direct naar de arts?

Neem altijd direct contact op met je verloskundige, huisarts of het ziekenhuis als je:

• Een bloeddruk meet boven 140/90 mmHg
• Meerdere van de hierboven genoemde symptomen hebt
• Je gewoon niet goed voelt en je niet zeker bent

Pre-eclampsie kan snel verergeren. Vroegtijdig ingrijpen kan levens redden — zowel van jou als van je baby ². Bij de Hartstichting vind je meer informatie over hoge bloeddruk in het algemeen.

Veelgestelde vragen

Kan pre-eclampsie terugkomen bij een volgende zwangerschap?

Ja, als je eerder pre-eclampsie hebt gehad, is het risico bij een volgende zwangerschap verhoogd — ongeveer 15 tot 25 procent. Het risico is lager als de tweede zwangerschap met dezelfde partner is. Je verloskundige of gynaecoloog kan je extra begeleiden en eventueel preventief lage dosis aspirine voorschrijven ⁷.

Wat is het verschil tussen zwangerschapshypertensie en pre-eclampsie?

Bij zwangerschapshypertensie is er alleen een verhoogde bloeddruk na 20 weken, zonder eiwit in de urine of orgaanschade. Bij pre-eclampsie is er naast de hoge bloeddruk ook orgaanschade, bijvoorbeeld aan de nieren, lever of het bloedstollingssysteem ². Zwangerschapshypertensie kan zich overigens wél ontwikkelen tot pre-eclampsie.

Kan pre-eclampsie ook na de bevalling optreden?

Ja, postpartum pre-eclampsie kan ontstaan tot 6 weken na de bevalling, maar treedt het vaakst op binnen 48 uur ⁶. Symptomen als ernstige hoofdpijn, zichtproblemen of bovenbuikpijn na de bevalling moeten altijd serieus genomen worden. Neem bij deze klachten direct contact op met je arts.

Verhoogt pre-eclampsie het risico op hart- en vaatziekten later in het leven?

Onderzoek laat zien dat vrouwen die pre-eclampsie hebben doorgemaakt een verhoogd risico hebben op hart- en vaatziekten op latere leeftijd, waaronder hoge bloeddruk, hartinfarcten en beroertes ¹. Regelmatige controle van je bloeddruk en een gezonde leefstijl na de zwangerschap zijn daarom extra belangrijk.

Is pre-eclampsie erfelijk?

Er is een genetische component: als je moeder of zus pre-eclampsie heeft gehad, is jouw risico verhoogd ¹. Dit betekent niet dat je het zeker krijgt, maar het is wel reden om dit te melden bij je verloskundige. Zo kan er extra aandacht zijn voor vroege signalen.

Helpt magnesium bij het voorkomen van pre-eclampsie?

Magnesiumsulfaat wordt in het ziekenhuis gebruikt bij ernstige pre-eclampsie om stuipen te voorkomen ⁵. Er is beperkt bewijs dat magnesiumsuppletie vóór de zwangerschap of in het begin ervan pre-eclampsie voorkomt. Neem magnesiumsupplementen tijdens de zwangerschap alleen op advies van je arts.

Footnotes

1. Roberts JM. Preeclampsia epidemiology(ies) and pathophysiology(ies). Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38490067/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Rosenberg EA, Seely EW. Update on Preeclampsia and Hypertensive Disorders of Pregnancy. Endocrinology and Metabolism Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39084814/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Melchiorre K, Giorgione V, Thilaganathan B. The placenta and preeclampsia: villain or victim?. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33771361/ ↩ ↩²

4. MacDonald TM, Walker SP, Hannan NJ. Clinical tools and biomarkers to predict preeclampsia. EBioMedicine. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34954654/ ↩

5. Dennis AT, Xin A, Farber MK. Perioperative Management of Patients with Preeclampsia: A Comprehensive Review. Anesthesiology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39807917/ ↩ ↩² ↩³

6. Hauspurg A, Jeyabalan A. Postpartum preeclampsia or eclampsia: defining its place and management among the hypertensive disorders of pregnancy. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35177218/ ↩ ↩²

7. Allard M, Grosch S, Jouret F. Prevention of preeclampsia and its complications. Revue Médicale de Liège. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38869138/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

Bronnen

1. Roberts JM — Preeclampsia epidemiology(ies) and pathophysiology(ies) · Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology · 2024
2. Rosenberg EA, Seely EW — Update on Preeclampsia and Hypertensive Disorders of Pregnancy · Endocrinology and Metabolism Clinics of North America · 2024
3. Hauspurg A, Jeyabalan A — Postpartum preeclampsia or eclampsia: defining its place and management among the hypertensive disorders of pregnancy · American Journal of Obstetrics and Gynecology · 2022
4. MacDonald TM, Walker SP, Hannan NJ — Clinical tools and biomarkers to predict preeclampsia · EBioMedicine · 2022
5. Melchiorre K, Giorgione V, Thilaganathan B — The placenta and preeclampsia: villain or victim? · American Journal of Obstetrics and Gynecology · 2022
6. Dennis AT, Xin A, Farber MK — Perioperative Management of Patients with Preeclampsia: A Comprehensive Review · Anesthesiology · 2025
7. Allard M, Grosch S, Jouret F — Prevention of preeclampsia and its complications · Revue Médicale de Liège · 2024