Cellulitis: de huidinfectie die je niet moet verwarren met sinaasappelhuid

Cellulitis is een bacteriële ontsteking van het onderhuidse weefsel — en heeft niets te maken met de putjes op je huid die ook wel sinaasappelhuid worden genoemd. Bij cellulitis dringen bacteriën via een kleine wond de huid binnen en veroorzaken roodheid, zwelling en pijn. Zonder snelle behandeling kan de infectie gevaarlijk worden.¹

Cellulitis of cellulite: wat is het verschil?

De namen lijken op elkaar, maar ze beschrijven twee totaal verschillende aandoeningen. Wat mensen in het dagelijks leven “cellulitis” noemen — de kuiltjes en putjes op de huid — heet medisch gezien cellulite. Cellulitis (met een s) is een medische term voor een bacteriële infectie van het onderhuidse vet- of bindweefsel.¹ De twee aandoeningen hebben geen enkele medische relatie.

Hoe ontstaat cellulitis?

Bacteriën komen het lichaam binnen via een klein wondje, schaafwond, puistje of een scheurinkje tussen de tenen. Daarna verspreiden ze zich snel door het onderhuidse weefsel. De meest voorkomende verwekker is de Streptococcus-bacterie, maar ook Staphylococcus aureus kan cellulitis veroorzaken.² Het type bacterie en de diepte van de infectie kunnen per persoon verschillen — cellulitis is een verzamelnaam voor een groep aandoeningen met hetzelfde ziektebeeld.

Wondroos: de bekendste vorm van cellulitis

De meest bekende vorm heet wondroos (ook wel belroos). De kenmerken zijn goed herkenbaar:

• Scherp begrensde rode plek, vaak met een licht verheven rand
• Snel toenemende zwelling en warmte
• Pijn op de aangedane plek
• Koorts en algehele malaise
• In een later stadium: blaarvorming mogelijk

Bij kinderen kan wondroos in het gezicht voorkomen, wanneer de streptokokkenbacterie via een oorontsteking is binnengekomen. Bij volwassenen zijn de benen de meest voorkomende locatie.

Wie loopt meer risico op cellulitis?

Sommige mensen zijn vatbaarder voor cellulitis. Bekende risicofactoren zijn:³

Risicofactor	Waarom het risico verhoogt
Overgewicht	Verminderde doorbloeding en druk op de huidbarrière
Lymfoedeem	Vochtophoping verzwakt de huidbarrière
Slechte doorbloeding	Minder afweercellen bereiken de huid
Huidaandoeningen	Eczeem, wondjes of schimmel beschadigen de barrière
Verminderde afweer	Minder weerstand tegen bacteriën

Hoe gevaarlijk is cellulitis als je het niet behandelt?

Onbehandelde cellulitis kan snel verergeren. Na de huid kunnen ook dieper liggende spieren aangetast raken. In ernstige gevallen kunnen complicaties optreden zoals trombose, hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging (sepsis). Overlijden door onbehandelde cellulitis is zeldzaam, maar mogelijk.¹

Raadpleeg altijd een arts als je roodheid, zwelling en koorts hebt die snel toenemen — wacht niet af. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Hoe wordt cellulitis behandeld?

De diagnose is doorgaans eenvoudig te stellen op basis van het kenmerkende ziektebeeld. De standaardbehandeling bestaat uit antibiotica, doorgaans penicilline. In de meeste gevallen volstaat orale behandeling thuis. Is de infectie al in een gevorderd stadium, dan kan ziekenhuisopname nodig zijn voor intraveneuze antibiotica. De meeste patiënten herstellen volledig, al kan de huid op de aangedane plek soms tijdelijk licht rood of gezwollen blijven.

Hoe voorkom je cellulitis?

Goede huidverzorging verkleint de kans op een infectie aanzienlijk. Praktische tips:

• Gebruik crème in plaats van scheermesjes bij het ontharen van je benen
• Draag slippers in het zwembad en de sportschool om voetschimmel te voorkomen
• Vet je huid regelmatig in om uitdroging en kloofjes te voorkomen
• Behandel kleine wondjes direct met een antiseptisch middel, zoals betadine
• Krab niet aan insectenbultjes — een kleine wond is genoeg voor bacteriën om binnen te dringen
• Behandel voetschimmel tijdig: een schimmelinfectie beschadigt de huidbarrière

Bij mensen met lymfoedeem, een slechte doorbloeding of een verminderde afweer is extra alertheid geboden. Overleg bij twijfel altijd met je huisarts of apotheker.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen cellulitis en cellulite?

Cellulitis is een bacteriële infectie van het onderhuidse weefsel met symptomen als roodheid, pijn en koorts. Cellulite (sinaasappelhuid) is een cosmetisch verschijnsel waarbij vet door het bindweefsel drukt — dit is geen infectie en medisch niet gevaarlijk. De namen lijken op elkaar, maar de aandoeningen zijn volledig verschillend.

Hoe herken ik cellulitis?

Kenmerkende tekenen zijn een snel uitbreidende rode, warme en pijnlijke plek op de huid, vaak gepaard met koorts en een ziek gevoel. De rode plek is meestal scherp begrensd en de rand kan licht verheven zijn. Heb je deze klachten? Ga dan zo snel mogelijk naar je huisarts — vroege behandeling voorkomt ernstige complicaties.

Is cellulitis besmettelijk?

Cellulitis is niet direct van persoon op persoon overdraagbaar. De bacteriën die de infectie veroorzaken kunnen via huidcontact worden overgedragen, maar leiden alleen tot een infectie als ze via een wond de huid binnendringen. Normaal contact met een patiënt vormt nauwelijks risico.

Hoe lang duurt een cellulitisinfectie?

Bij tijdige behandeling met antibiotica verbeteren de klachten doorgaans binnen enkele dagen. Een volledige kuur duurt meestal 5 tot 14 dagen, afhankelijk van de ernst van de infectie. Sommige mensen houden na genezing tijdelijk een lichte roodheid of zwelling over op de aangedane plek.

Kan cellulitis terugkomen?

Ja, terugkerende cellulitis (recidief) komt voor, vooral bij mensen met risicofactoren zoals lymfoedeem of een verminderde doorbloeding. Goede huidverzorging en het behandelen van onderliggende aandoeningen helpen het risico te verminderen. Bespreek met je arts of preventieve antibiotica zinvol zijn als de infectie meerdere keren terugkeert.

Wanneer moet ik naar de dokter bij een rode, gezwollen plek?

Ga dezelfde dag naar de huisarts als een rode plek snel groter wordt, warm aanvoelt en gepaard gaat met pijn of koorts. Wacht niet tot de volgende dag: cellulitis kan zich binnen uren verspreiden. Bij ernstige symptomen of bij kwetsbare patiënten kan direct ziekenhuisopname nodig zijn.

Welke antibiotica worden gebruikt bij cellulitis?

De behandeling bestaat doorgaans uit penicilline, soms in combinatie met andere antibiotica afhankelijk van de verwekker. Ben je allergisch voor penicilline, dan zijn er alternatieve antibiotica beschikbaar. Je arts bepaalt welk middel het meest geschikt is — sla de kuur nooit vroegtijdig af, ook als je je beter voelt.

Footnotes

1. Raff AB, Kroshinsky D. Cellulitis: A Review. JAMA. 2016. https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2533510 ↩ ↩² ↩³

2. Stevens DL et al.. Streptococcal skin and soft tissue infections. Journal of Infection. 2011. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0163445311005512 ↩

3. Cox NH. Cellulitis: risk factors and pathophysiology. BMJ. 1999. https://www.bmj.com/content/318/7198/1591.short ↩

Bronnen

1. Raff AB, Kroshinsky D — Cellulitis: A Review · JAMA · 2016
2. Stevens DL et al. — Streptococcal skin and soft tissue infections · Journal of Infection · 2011
3. Cox NH — Cellulitis: risk factors and pathophysiology · BMJ · 1999