Veelvoorkomende vrouwelijke gezondheidsklachten: wanneer ga je naar de huisarts?

Vrouwen bezoeken de huisarts vaker dan mannen, maar bepaalde klachten voelen nog steeds te gênant om te bespreken — van hevige menstruatiepijn tot een vaginale infectie of chronische spijsverteringsproblemen. De drempel is begrijpelijk, maar bijna elke klacht op deze lijst is goed behandelbaar zodra je weet wanneer actie nodig is.

Menstruatiepijn: wanneer is het meer dan normaal?

Pijnlijke menstruaties (dysmenorroe) zijn de meest voorkomende gynaecologische klacht bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. De geschatte prevalentie varieert van 16 tot 91%, afhankelijk van definitie en onderzochte populatie.¹ De pijn ontstaat doordat de baarmoeder samentrekt onder invloed van prostaglandinen — signaalstoffen die de loslating van het baarmoederslijmvlies aansturen.

Er zijn twee vormen:

Vorm	Omschrijving	Wanneer typisch
Primaire dysmenorroe	Pijn zonder onderliggende aandoening	Eerste jaren na eerste menstruatie2
Secundaire dysmenorroe	Pijn door een oorzaak, bijv. endometriose	Kan op elke leeftijd beginnen

Endometriose: vaak te laat herkend

Pijn die niet reageert op ibuprofen, meerdere cyclusdagen aanhoudt, of gepaard gaat met hevige bloeding of pijn bij seks, kan wijzen op endometriose.³ Bij endometriose groeit baarmoederslijmvliesweefsel buiten de baarmoeder — op de eierstokken, eileiders of andere organen. De gemiddelde diagnosevertraging bedraagt jarenlang; eerder herkennen is daarom cruciaal.⁴

Wat helpt bij menstruatiepijn?

Eerstelijnsbehandeling is een NSAID (ibuprofen of naproxen), bij voorkeur gestart vóór of bij het begin van de pijn.⁵ Acupunctuur is onderzocht als aanvullende behandeling bij endometriose-gerelateerde pijn: een gerandomiseerde studie toonde bescheiden pijnvermindering, al is meer onderzoek nodig voor definitieve aanbevelingen.⁶ Voor secundaire dysmenorroe zijn hormonale therapieën beschikbaar, waaronder nieuwere combinatiepreparaten.[^8]

Raadpleeg je huisarts als pijnstillers onvoldoende helpen of als de pijn je dagelijks leven belemmert. Thuisarts.nl legt uit wanneer contact met een arts nodig is.

PDS: een onderschat vrouwenprobleem

Driekwart van de mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is vrouw. In Nederland heeft naar schatting 8% van de bevolking er last van — lichtere vormen niet meegerekend. Klachten zijn buikkrampen, een opgezette buik, wisselende ontlasting en winderigheid.

PDS is chronisch maar niet gevaarlijk voor de darmwand. Er zijn meerdere behandelstrategieën: voedingsaanpassingen (zoals een FODMAP-arm dieet), stressmanagement en medicatie. Ga voor een betrouwbare diagnose naar je huisarts, zodat ernstiger darmaandoeningen worden uitgesloten.

Vaginale schimmelinfectie: herkennen en aanpakken

Een vaginale schimmelinfectie (Candida albicans) geeft jeuk, branderigheid en een witte, kruimelige afscheiding. Opvallende geur zonder witte afscheiding wijst vaker op bacteriële vaginose — een andere aandoening met een andere behandeling.

Zelfmedicatie (crème of zetpil) werkt bij een eenmalige, herkende infectie. Bij terugkerende infecties — meer dan vier keer per jaar — is een huisartsbezoek nodig. Heroverdracht via een klachtenvrije partner kan bij recidiverende infecties een rol spelen; bespreek dit met je arts.

Suikerbeperking kan de omgeving voor gistgroei minder gunstig maken, maar vervangt geen medische behandeling.

Laag libido: normaal of reden voor actie?

Een tijdelijk verminderd libido is normaal — zeker bij stress, vermoeidheid of grote levensveranderingen. Wanneer weinig zin in seks structureel is én je er zelf last van hebt, spreekt men van een hypoactieve seksuele verlangensstoornis (HSDD).

Oorzaken zijn vaak meervoudig:

• Biologisch: hormonale veranderingen (overgang, anticonceptiepil, schildklierproblemen), diabetes, hart- en vaatziekte
• Psychologisch: depressie, angst, laag zelfbeeld
• Relationeel/sociaal: overbelasting, communicatieproblemen

Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts of gynaecoloog. Er bestaan effectieve opties, van sekstherapie tot medicamenteuze begeleiding.

Winderigheid: normaal tenzij structureel

Gasvorming in de darmen is een normaal bijproduct van de spijsvertering. Peulvruchten, koolsoorten en bepaalde suikers (lactose, fructose, sorbitol) geven meer gas. Structurele winderigheid die niet verdwijnt na aanpassing van je voedingspatroon, kan wijzen op PDS, lactose-intolerantie of een andere darmaandoening — dan is een huisartsbezoek verstandig.

Winden langdurig ophouden is onnodig ongemakkelijk en kan tijdelijk buikpijn geven, maar veroorzaakt geen bewezen blijvende darmschade.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet ik naar de huisarts met menstruatiepijn?

Ga naar de huisarts als pijnstillers zoals ibuprofen onvoldoende helpen, als de pijn langer dan twee dagen aanhoudt, of als je ook pijn hebt bij seks of een hevige bloeding ervaart. Dit kan wijzen op endometriose of een andere aandoening die gerichte behandeling vraagt. Thuisarts.nl biedt een overzicht van alarmsymptomen die direct aandacht vereisen.

Wat is het verschil tussen primaire en secundaire dysmenorroe?

Primaire dysmenorroe is menstruatiepijn zonder onderliggende aandoening en begint meestal in de eerste jaren na de eerste menstruatie. Secundaire dysmenorroe heeft een medische oorzaak, zoals endometriose of vleesbomen, en vereist diagnostiek door een arts. De behandeling verschilt wezenlijk tussen beide vormen, dus een juiste diagnose is essentieel.

Hoe weet ik of mijn vaginale klachten een schimmelinfectie zijn of iets anders?

Een schimmelinfectie geeft typisch jeuk, branderigheid en een witte, kruimelige afscheiding. Bacteriële vaginose kenmerkt zich vaker door een visachtige geur met grijsachtige afscheiding, zonder uitgesproken jeuk. Bij twijfel, of bij terugkerende klachten, is het verstandig je huisarts te raadplegen voor een juiste diagnose en passende behandeling.

Kan de anticonceptiepil mijn libido verlagen?

Onderzoek suggereert dat hormonale anticonceptie bij sommige vrouwen het libido kan verlagen, mogelijk door veranderingen in testosteronniveaus en het eiwit dat geslachtshormonen bindt (SHBG). Als je dit vermoedt, bespreek het dan met je huisarts of gynaecoloog — er zijn alternatieven beschikbaar die minder invloed hebben op het libido.

Is PDS gevaarlijk voor mijn darmen?

PDS is vervelend maar veroorzaakt geen structurele schade aan de darmwand en is niet gevaarlijk voor je algehele gezondheid. Het is een functionele darmaandoening waarbij de darmen anders werken, niet anders zijn gebouwd. Wel is een huisartsdiagnose belangrijk om andere aandoeningen zoals de ziekte van Crohn of coeliakie uit te sluiten.

Wat kan ik zelf doen tegen structurele winderigheid?

Pas je voedingspatroon aan door producten die veel gasvorming geven tijdelijk te beperken, zoals peulvruchten, koolsoorten en koolzuurhoudende dranken. Eet langzamer en kauw goed. Als de klachten aanhouden ondanks voedingsaanpassingen, of als er ook buikpijn en veranderingen in ontlasting zijn, is een huisartsbezoek verstandig.

Footnotes

1. Wang L, Yan Y, Qiu H. Prevalence and Risk Factors of Primary Dysmenorrhea in Students: A Meta-Analysis. Value in Health. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35523614/ ↩

2. Gutman G, Nunez AT, Fisher M. Dysmenorrhea in adolescents. Current Problems in Pediatric and Adolescent Health Care. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35523674/ ↩

3. Shim JY. Dysmenorrhea and Endometriosis in Adolescents. Obstetrics and Gynecology Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39510736/ ↩

4. Shim JY, Laufer MR, King CR. Evaluation and Management of Endometriosis in the Adolescent. Obstetrics and Gynecology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37944153/ ↩

5. Burnett M. Guideline No. 345: Primary Dysmenorrhea. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40216328/ ↩

6. Li PS, Peng XM, Niu XX. Efficacy of acupuncture for endometriosis-associated pain: a multicenter randomized single-blind placebo-controlled trial. Fertility and Sterility. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36716811/ ↩

Bronnen

1. Li PS, Peng XM, Niu XX — Efficacy of acupuncture for endometriosis-associated pain: a multicenter randomized single-blind placebo-controlled trial · Fertility and Sterility · 2023
2. Shim JY — Dysmenorrhea and Endometriosis in Adolescents · Obstetrics and Gynecology Clinics of North America · 2024
3. Gutman G, Nunez AT, Fisher M — Dysmenorrhea in adolescents · Current Problems in Pediatric and Adolescent Health Care · 2022
4. Shim JY, Laufer MR, King CR — Evaluation and Management of Endometriosis in the Adolescent · Obstetrics and Gynecology · 2024
5. Burnett M — Guideline No. 345: Primary Dysmenorrhea · Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada · 2025
6. Wang L, Yan Y, Qiu H — Prevalence and Risk Factors of Primary Dysmenorrhea in Students: A Meta-Analysis · Value in Health · 2022
7. Blair HA — Relugolix/Estradiol/Norethisterone Acetate: A Review in Endometriosis-Associated Pain · Drugs · 2024