Pijn in de lies: oorzaken, onderzoek en wanneer naar de dokter

Liespijn ontstaat meestal door overbelasting van de adductoren, een liesbreuk of een infectie in de urinewegen. Minder vaak is het heupgewricht of zenuwschade na een operatie de boosdoener. De juiste aanpak hangt volledig af van de oorzaak — hieronder vind je hoe je die herkent en wanneer je naar de huisarts gaat.

Wat zijn de vijf hoofdoorzaken van liespijn?

Liespijn is een symptoom, geen diagnose. Internationaal anatomisch onderzoek onderscheidt vijf hoofdcategorieën ¹:

1. Overbelasting van spieren en pezen — adductoren, iliopsoas
2. Liesbreuk (inguinale hernia) — een zwakke plek in de buikwand
3. Urineweginfecties — blaasontsteking, schimmelinfectie, nierbekkenontsteking
4. Heupgewrichtsproblemen — artrose, slijmbeursontsteking, snapping hip
5. Postoperatieve zenuwpijn — na liesbreukchirurgie

De aanpak verschilt sterk per oorzaak, waardoor een goede diagnose essentieel is voor het herstel.

Hoe ontstaat liespijn door overbelasting?

Bij mensen die regelmatig sporten of recent een plotse beweging hebben gemaakt, is overbelasting van de liesmusculatuur de meest waarschijnlijke oorzaak ². De adductoren aan de binnenkant van het bovenbeen hechten aan het schaambeen en zijn kwetsbaar bij abrupte rek- of draaibeweging.

Actuele klinische richtlijnen benadrukken dat herstel het beste verloopt via geleidelijke belastingsopbouw in combinatie met gerichte rekoefeningen — volledige rust verlengt de hersteltijd juist ³. Een sportfysiotherapeut kan je helpen met een persoonlijk opbouwschema.

Bij sporters die na een adductorblessure willen terugkeren naar wedstrijdsport, laat onderzoek zien dat een gestructureerd revalidatieprogramma de terugkeertijd verkort en het risico op herhaalblessures verlaagt ⁴.

Hoe herken je een liesbreuk?

Een liesbreuk (inguinale hernia) ontstaat wanneer buikinhoud — meestal darmweefsel — door een zwakke plek in de buikwand naar buiten puilt ⁵. Liesbreuken komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Kenmerken:

• Zichtbare of voelbare zwelling in de lies, die verdwijnt bij platliggen
• Pijn of een zwaar gevoel bij staan, persen of hoesten
• Soms uitstraling naar het scrotum

De meest recente internationale HerniaSurge-richtlijn (2023) adviseert operatieve correctie bij klachten, bij voorkeur via minimaal invasieve technieken ⁶. Echografie of MRI kan helpen bij diagnostische twijfelgevallen ⁵.

Let op — medische urgentie: een ingeklemde liesbreuk is een spoedsituatie. Bel direct de huisartsenpraktijk of ga naar de Spoedeisende Hulp als de zwelling plotseling hard en pijnlijk wordt en niet meer terugduwbaar is.

Kan liespijn door een infectie komen?

Als je niet intensief hebt gesport en geen zware inspanning hebt geleverd, is een infectie in de urinewegen een voor de hand liggende mogelijkheid. De liespijn is dan vaak een bijkomend symptoom.

Blaasontsteking

• Branderig gevoel bij het plassen
• Frequente aandrang maar weinig urine per keer
• Troebele of sterk ruikende urine
• Soms koorts of pijn in de lies

Schimmelinfectie

• Jeuk aan de genitaliën
• Pijn bij het plassen
• Lichte pijn in de lies

Nierbekkenontsteking

• Ernstige pijn hoger in de rug, uitstralend naar de liezen
• Koorts met koude rillingen
• Troebele urine, soms met bloed
• Misselijkheid

Bij vermoeden van een infectie is een bezoek aan de huisarts zinvol. Thuisarts.nl biedt betrouwbare informatie over symptomen en wanneer je actie moet ondernemen.

Wanneer wijst liespijn op een heupprobleem?

Het heupgewricht ligt vlak naast de lies, waardoor heupklachten zich regelmatig als liespijn presenteren.

Heupartrose Slijtage van het kraakbeen in het heupgewricht. Kenmerken: startpijn ‘s ochtends, pijn bij traplopen en beperkte beweeglijkheid. Komt vaker voor boven de 50 jaar.

Slijmbeursontsteking (bursitis iliopsoas) Ontsteking van de slijmbeurs tussen spieren en botstructuren. Geeft pijn bij beweging en druk op het gewricht.

Snapping hip syndroom Een klakkend gevoel of geluid bij heupbewegingen, veroorzaakt door een overspringende pees (vaak de iliopsoas). Behandeling bestaat uit gerichte rekoefeningen; bij hardnekkige ontsteking kan een corticosteroïde injectie worden overwogen, altijd in overleg met een arts.

Bij jongeren onder de 18 jaar kan heupgerelateerde liespijn wijzen op de ziekte van Perthes (verminderde doorbloeding van de heupkop) of epifysiolyse (afglijden van de heupkop bij een groeispurt). Vroege diagnose is essentieel om blijvende gewrichtsschade te voorkomen.

Wat is osteitis pubis en hoe verschilt het van adductorenpijn?

Osteitis pubis is een ontsteking van het schaambeen (de symphysis pubica) die pijn veroorzaakt in de lies, onderbuik en soms het perineum ⁷. Het komt relatief vaak voor bij voetballers, hardlopers en hockeyers. Het verschil met een adductorenprobleem is lastig te maken op basis van klachten alleen — beeldvorming (MRI) is vaak nodig om de juiste diagnose te stellen ⁷.

Kun je na een liesbreukoperatie langdurig pijn houden?

Een onderschat probleem: een deel van de patiënten houdt na liesbreukchirurgie chronische pijnklachten. Volgens het internationale Groin Pain Syndrome Consensus (2024) moet chronische postoperatieve pijn als een serieus risico worden besproken vóór de operatie ⁸. Mogelijke oorzaken zijn:

• Zenuwbeknelling — de nervus ilioinguinalis of nervus genitofemoralis kan beschadigd of beklemd raken
• Meshreactie — het lichaam reageert op het chirurgisch gaasje
• Littekenweefsel — drukt op omliggende structuren

Bij aanhoudende klachten na een liesbreukoperatie is terugkoppeling met de behandelend chirurg noodzakelijk. Vraag specifiek naar de mogelijkheid van zenuwbeknelling en bespreek of een verwijzing naar een pijnspecialist zinvol is.

Wanneer moet je naar de dokter met liespijn?

Afwachten is verantwoord bij milde pijn na een duidelijke inspanning die binnen één tot twee weken verbetert. Ga wél naar de huisarts bij deze signalen:

Bij onduidelijke langdurige liespijn wordt doorgaans beeldvormend onderzoek ingezet: echografie als eerste stap, gevolgd door MRI bij complexere gevallen ⁵. Bloedonderzoek kan aanvullend nodig zijn om infectie of botpathologie uit te sluiten.

Thuisarts.nl is een betrouwbare bron voor het inschatten of je klachten huisartsbezoek rechtvaardigen.

Veelgestelde vragen

Ik heb al negen maanden ernstige liespijn en kan nauwelijks 50 meter lopen. Mijn heup is goed maar ik heb rugafwijkingen. Wat nu?

Langdurige liespijn gecombineerd met rugproblemen wijst vaak op uitstralende zenuwpijn vanuit de lage wervelkolom (lumbale radiculopathie). Omdat diclofenac en naproxen bij bestaande nierklachten gecontra-indiceerd kunnen zijn, is het dringend aan te raden om met je huisarts te overleggen over veilige alternatieven, zoals paracetamol op schema of gerichte fysiotherapie. Vraag je huisarts om een verwijzing naar een revalidatiearts of pijnspecialist.

Ik wil zo snel mogelijk weer wedstrijden spelen. Hoe pak ik dat aan?

Terugkeer naar wedstrijdsport hangt af van de oorzaak en ernst van de blessure. Bij een adductorblessure is geleidelijke belastingsopbouw onder begeleiding van een sportfysiotherapeut de meest effectieve aanpak ³. Zorg dat je eerst pijnvrij kunt bewegen in het dagelijks leven voordat je sport-specifieke belasting opbouwt — te vroeg terugkeren vergroot het risico op een herhaalblessure aanzienlijk ⁴.

Ik heb een MRI, botscan en bloedonderzoek gehad maar nog steeds geen diagnose. Wat nu?

Als standaard beeldvorming geen uitsluitsel geeft, kan gerichte dynamische echografie van de lies — uitgevoerd door een radioloog met ervaring in het bewegingsapparaat — nieuwe informatie opleveren. Vraag je huisarts ook om een verwijzing naar een orthopedisch chirurg of sportarts die gespecialiseerd is in liespathologie. Soms is een diagnostische injectie (een verdoving op een specifieke plek) nodig om de pijnbron te lokaliseren.

Wat voor onderzoeken moet ik ondergaan om de oorzaak te achterhalen?

De standaardvolgorde is: lichamelijk onderzoek door de huisarts, vervolgens echografie van de lies als eerste beeldvorming, en MRI bij complexe of onduidelijke gevallen ⁵. Bloedonderzoek kan infecties of ontstekingswaarden uitsluiten. Bij vermoeden van zenuwpijn kan een neuroloog aanvullend neurologisch onderzoek (EMG) doen.

Moet ik naar de dokter of even afwachten?

Bij milde liespijn na een duidelijke inspanning die binnen twee weken verbetert, is afwachten verantwoord. Ga wél naar de huisarts als de pijn langer dan twee weken aanhoudt, gepaard gaat met koorts, een zwelling of tintelingen, of als je niet normaal kunt lopen. Bij twijfel is het altijd beter om het te laten checken.

Ik heb nog steeds last van mijn lies ondanks behandeling. Wat kan ik doen?

Aanhoudende liespijn ondanks behandeling kan wijzen op een niet-herkende oorzaak. Bespreek met je huisarts of aanvullende diagnostiek zinvol is, zoals een MRI of verwijzing naar een sportarts. Soms is de oorspronkelijke diagnose niet compleet — bijvoorbeeld een combinatie van adductorenproblemen met osteitis pubis ⁷.

Hoe heet de klemzittende zenuw en hoe lang duurt het herstel?

De twee zenuwen die het vaakst beklemd raken in de lies zijn de nervus ilioinguinalis en de nervus genitofemoralis ⁸. Herstel duurt sterk wisselend: sommige patiënten verbeteren binnen weken met fysiotherapie en medicatie, terwijl anderen maanden nodig hebben. Bij aanhoudende zenuwpijn kan een pijnspecialist beoordelen of een zenuwblokkade of chirurgische vrijlegging nodig is.

Ik heb in 2007 een dubbele liesbreuk gehad met matjes. Kan dat nu nog klachten geven?

Ja, ook jaren na een liesbreukoperatie kunnen klachten optreden door het chirurgisch gaasje (mesh). Het lichaam kan een chronische reactie op het materiaal ontwikkelen, of littekenweefsel kan op zenuwen of omliggende structuren drukken ⁸. Bespreek je klachten met de oorspronkelijk behandelend chirurg of vraag een verwijzing naar een chirurg die gespecialiseerd is in postoperatieve liespijn.