Pijn in de lies: oorzaken, onderzoek en wanneer naar de dokter

Liespijn heeft in de meeste gevallen een duidelijke oorzaak: overbelasting van de liesstreek, een infectie in de urinewegen of een beginnende liesbreuk. In zeldzamere gevallen wijst aanhoudende pijn op een probleem met de heup of zenuwschade na een operatie. Hieronder vind je de meest voorkomende oorzaken, herkenbare kenmerken en wanneer je een arts moet raadplegen.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van liespijn?

Liespijn is een symptoom, geen diagnose op zichzelf. Actueel anatomisch onderzoek onderscheidt vijf hoofdcategorieën ¹:

1. Overbelasting van spieren en pezen (adductoren, iliopsoas)
2. Infecties in de urinewegen (blaasontsteking, schimmelinfectie, nierbekkenontsteking)
3. Liesbreuk (inguinale hernia)
4. Heupgewrichtsproblemen (artrose, slijmbeursontsteking, snapping hip)
5. Postoperatieve zenuwpijn na liesbreukchirurgie

De aanpak verschilt sterk per oorzaak, vandaar dat een goede diagnose bepalend is voor het herstel.

Infecties als oorzaak: blaasontsteking, schimmel en nierbekkenontsteking

Als je niet intensief hebt gesport en geen zware inspanning hebt geleverd, is een infectie in de urinewegen een voor de hand liggende mogelijkheid. De liespijn is dan een bijkomend symptoom, niet de hoofdklacht.

Kenmerken blaasontsteking

• Branderig gevoel bij het plassen
• Frequente aandrang maar weinig urine per keer
• Troebele of sterk ruikende urine
• Soms koorts of pijn in de lies

Kenmerken schimmelinfectie

• Jeuk aan de penis of vagina
• Pijn bij het plassen
• Soms lichte pijn in de lies

Kenmerken nierbekkenontsteking

• Ernstige pijn hoger in de rug, uitstralend naar de liezen
• Koorts met koude rillingen
• Troebele urine, soms met bloed
• Misselijkheid

Bij vermoeden van een van deze infecties is een bezoek aan de huisarts zinvol. Thuisarts.nl biedt betrouwbare informatie over de symptomen en wanneer je actie moet ondernemen.

Overbelasting: de meest voorkomende oorzaak bij sporters

Bij mensen die regelmatig sporten of recent een plotse beweging hebben gemaakt, is overbelasting van de liesmusculatuur de meest waarschijnlijke verklaring. De adductoren (binnenkant bovenbeen) hechten aan het schaambeen en zijn gevoelig voor scheuringen bij abrupte rekbewegingen.

Actuele klinische richtlijnen benadrukken dat herstel het beste verloopt via geleidelijke belastingsopbouw in combinatie met gerichte rekoefeningen — volledige rust verlengt de herstelperiode juist ². Raadpleeg een sportfysiotherapeut voor een persoonlijk belastingsschema.

Liesbreuk: wanneer de buikwand zwak wordt

Een liesbreuk (inguinale hernia) ontstaat wanneer er een zwakke plek in de buikwand is waardoor buikinhoud — meestal darmweefsel — naar buiten puilt. Liesbreuken komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Kenmerken:

• Zichtbare of voelbare zwelling in de lies, die verdwijnt bij platliggen
• Pijn of een zwaar gevoel bij staan, persen of hoesten
• Soms uitstraling naar het scrotum

Moderne chirurgische richtlijnen (HerniaSurge 2023) adviseren operatieve correctie bij klachten, bij voorkeur via minimaal invasieve technieken ³. Echografie of MRI kan helpen bij diagnostisch twijfelgevallen ⁴.

Let op — medische urgentie: een ingeklemde liesbreuk is een spoedsituatie. Bel direct de huisartsenpraktijk of ga naar de Spoedeisende Hulp als de zwelling plotseling hard en pijnlijk wordt en niet terugdrukt.

Heupproblemen die zich als liespijn uiten

Het heupgewricht ligt vlak naast de lies, waardoor heupklachten zich regelmatig als liespijn presenteren.

Heupartrose Slijtage van het kraakbeen in het heupgewricht. Kenmerken: startpijn ‘s ochtends, pijn bij traplopen en beperkte beweeglijkheid. Komt vaker voor boven de 50 jaar.

Slijmbeursontsteking (bursitis iliopsoas) Ontsteking van de slijmbeurs tussen spieren en botstructuren. Geeft pijn bij beweging en druk op het gewricht.

Snapping hip syndroom Een klakkend gevoel of geluid bij heupbewegingen, veroorzaakt door een overspringende pees (vaak de iliopsoas) of een slijmbeursontsteking. Behandeling bestaat uit gerichte rekoefeningen voor de betrokken spieren; bij hardnekkige ontsteking kan een corticosteroïde injectie worden overwogen, altijd in overleg met een arts.

Bij jongeren onder de 18 jaar kan heupgerelateerde liespijn wijzen op de ziekte van Perthes (verminderde doorbloeding van de heupkop) of epifysiolyse (afglijden van de heupkop bij groeispurt). Vroege diagnose is essentieel om gewrichtsschade te beperken.

Chronische liespijn na een liesbreukoperatie

Een onderschat probleem is aanhoudende pijn na een liesbreukoperatie. Cohortonderzoek in een grote Duitse zorgdatabase laat zien dat een aanzienlijk deel van de patiënten na liesbreukchirurgie langdurige pijnklachten ontwikkelt ⁵. Mogelijke oorzaken zijn:

• Zenuwbeknelling of -beschadiging (nervus ilioinguinalis, nervus genitofemoralis)
• Reactie op het chirurgisch gaasje (mesh)
• Littekenweefsel dat drukt op omliggende structuren

Eerder onderzoek bevestigt dat chronische postoperatieve pijn een reëel en serieus risico is dat vóór de operatie met de patiënt besproken dient te worden [^8]. Bij aanhoudende klachten na een liesbreukoperatie is terugkoppeling met de behandelend chirurg noodzakelijk.

Wanneer ga je naar de dokter?

Afwachten is soms verantwoord bij milde pijn na een duidelijke inspanning die binnen één tot twee weken verbetert. Ga wel snel naar de huisarts bij de volgende signalen:

Bij onduidelijke langdurige liespijn wordt doorgaans beeldvormend onderzoek ingezet: echografie als eerste stap, gevolgd door MRI bij complexere gevallen ⁴. Bloedonderzoek en botscan zijn soms aanvullend nodig om infectie of botpathologie uit te sluiten ¹.

Veelgestelde vragen

Ik heb al negen maanden ernstige liespijn en kan nauwelijks 50 meter lopen. Mijn heup is goed maar ik heb rugafwijkingen. Wat nu?

Langdurige liespijn gecombineerd met rugproblemen wijst vaak op uitstralende zenuwpijn vanuit de lage wervelkolom, ook wel referred pain of lumbale radiculopathie genoemd. Omdat diclofenac en naproxen bij bestaande nierklachten klinisch gecontra-indiceerd zijn, is het dringend aan te raden om met je huisarts te overleggen over veilige alternatieven, zoals paracetamol op schema of gerichte fysiotherapie. Zelfstandig wisselen of ophogen van pijnstillers bij nierproblematiek is onverstandig. Vraag je huisarts om een verwijzing naar een revalidatiearts of pijnspecialist.

Ik heb liespijn en wil zo snel mogelijk weer wedstrijden kunnen spelen. Wat kan ik doen?

Terugkeer naar wedstrijdsport hangt af van de oorzaak en ernst van de blessure. Bij een adductorblessure is geleidelijke belastingsopbouw onder begeleiding van een sportfysiotherapeut de meest effectieve aanpak — te vroeg terugkeren vergroot het risico op een terugkerende blessure aanzienlijk. Zorg dat je eerst pijnvrij kunt bewegen in het dagelijks leven voordat je sport-specifieke belasting opbouwt.

Ik heb al een MRI-scan, botscan en bloedonderzoek gehad maar nog steeds geen duidelijke diagnose. Wat zijn de volgende stappen?

Als standaard beeldvorming geen uitsluitsel geeft, kan gerichte echografie van de lies — uitgevoerd door een radioloog met ervaring in musculoskeletale beeldvorming — aanvullende informatie geven over pezen, slijmbeurzen en het lieskanaal. Overweeg ook een second opinion bij een orthopedisch chirurg of sportarts. In sommige gevallen worden diagnostische zenuwblokkades ingezet om de exacte bron van de pijn te identificeren.

Moet ik bij liespijn meteen naar de dokter of even afwachten?

Afwachten is redelijk bij milde pijn na een duidelijke inspanning die binnen één tot twee weken verbetert. Ga wel dezelfde dag naar de huisarts bij koorts in combinatie met liespijn, een harde zwelling die niet terugwijkt, of pijn met tintelingen in het been. Aanhoudende liespijn langer dan zes weken vraagt altijd om een medische beoordeling.

Welke zenuw kan bekneld raken na een liesbreukoperatie en hoe lang kan dat duren?

Na een liesbreukoperatie kunnen de nervus ilioinguinalis, de nervus iliohypogastricus of de genitale tak van de nervus genitofemoralis beschadigd of bekneld raken door hechtingen of het gaasje (mesh). De duur varieert sterk: bij sommige patiënten verdwijnt de pijn binnen enkele maanden, bij anderen blijft het chronisch. Bespreek dit met je behandelend chirurg — behandelopties zijn onder meer zenuwblokkades of, in ernstigere gevallen, chirurgische neurectomie.

Ik had in 2007 een dubbele liesbreuk behandeld met matjes. Kan dat gaasje nu nog pijn veroorzaken?

Ja, mesh-gerelateerde pijn kan ook jaren later optreden door littekenweefsel rondom het gaasje, mesh-krimp of late zenuwirritatie — dit staat bekend als chronische postoperatieve liesbreukpijn en is een erkend klinisch probleem. Een echografie of MRI kan helpen om de positie en toestand van het gaasje te beoordelen. Bespreek je klachten met een chirurg die gespecialiseerd is in liesbreukchirurgie.

Kan liespijn ook van de rug afkomstig zijn?

Ja. Zenuwwortels vanuit de lage rug (L1–L2) kunnen pijn uitstralen naar de lies, wat referred pain of radiculopathie heet. Bij rugklachten gecombineerd met liespijn is het zinvol om zowel de rug als de lies te laten onderzoeken. Een MRI van de lumbale wervelkolom kan hier uitsluitsel over geven.

Wat is het snapping hip syndroom en hoe wordt het behandeld?

Het snapping hip syndroom kenmerkt zich door een klakkend gevoel of geluid bij heupbewegingen, veroorzaakt door een overspringende pees (vaak de iliopsoas) of een slijmbeursontsteking. Het is zelden gevaarlijk maar kan pijnlijk zijn en je bewegingsvrijheid beperken. Behandeling bestaat uit gerichte rekoefeningen voor de betrokken spieren; bij onvoldoende resultaat kan een corticosteroïde injectie worden overwogen, altijd in overleg met een arts.