Pijnlijke borsten: 7 oorzaken en wanneer je naar de dokter moet

Pijnlijke borsten — medisch mastalgia — treffen 50 tot 70% van alle vrouwen op enig moment in hun leven.¹ De pijn is vrijwel altijd goedaardig en niet gerelateerd aan borstkanker. De zeven meest voorkomende oorzaken zijn hormonale schommelingen, fibrocystische veranderingen, medicijngebruik, borstwandpijn, mastitis, stress en eerder letsel. Hieronder lees je per oorzaak wat er speelt en wanneer je wél naar de dokter moet.

Zijn pijnlijke borsten een teken van borstkanker?

Nee, in verreweg de meeste gevallen niet. Pijn is juist geen typisch vroeg symptoom van borstkanker.¹ Cyclische borstpijn is bovendien niet gekoppeld aan een verhoogd risico op het ontwikkelen van borstkanker.

Ga wél naar de huisarts als je:

• een nieuw knobbeltje of verdikking voelt
• veranderingen ziet aan de huid of tepel (intrekking, uitslag, afscheiding)
• eenzijdige pijn hebt die niet verdwijnt na de menstruatie
• plotseling veel ernstigere pijn krijgt die niet past bij je cyclus

Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over wanneer een bezoek aan de huisarts nodig is.

Welke vormen van pijnlijke borsten bestaan er?

Artsen onderscheiden drie hoofdcategorieën:¹

Oorzaak 1 — Hormonale schommelingen (cyclische mastalgia)

De meest voorkomende oorzaak van pijnlijke borsten is de maandelijkse hormoonschommeling. In de tweede helft van de menstruatiecyclus stijgen oestrogeen en progesteron, waardoor borstweefsel tijdelijk gevoeliger en vochtiger wordt.¹

De pijn begint typisch één tot drie dagen vóór de menstruatie en verdwijnt zodra de menstruatie begint of eindigt. Bij 20 tot 30% van de vrouwen lost de klacht vanzelf op in de loop van de tijd.¹ Na de menopauze stopt cyclische pijn doorgaans — tenzij je hormoonsubstitutietherapie (HST) gebruikt.

Oorzaak 2 — Fibrocystische borstveranderingen

Fibrocystische borstveranderingen zijn goedaardige weefselveranderingen waarbij kleine cysten of vezelig weefsel in de borst ontstaan.² Ze komen bij naar schatting de helft van alle vrouwen voor en zijn een frequente oorzaak van niet-cyclische mastalgia.³

De borsten voelen klonterig of knobbelig aan, met name in de week vóór de menstruatie. Fibrocystische veranderingen zijn goedaardig en verhogen het risico op borstkanker niet.² Een echografie of mammografie kan nodig zijn om cysten van andere afwijkingen te onderscheiden.

Oorzaak 3 — Medicijnen en supplementen

Sommige geneesmiddelen kunnen borstpijn als bijwerking geven:¹

Let op bij supplementen: overleg altijd met je arts of apotheker als je kruidensupplementen gebruikt en borstpijn ontwikkelt. Sommige supplementen kunnen de hormonale balans beïnvloeden.

Oorzaak 4 — Borstwandpijn (extramammaire pijn)

Borstwandpijn voelt aan alsof de pijn uit de borst zelf komt, maar de bron ligt in de spieren, ribben of het ribkraakbeen — ook wel costochondritis genoemd.¹ De pijn is scherp of brandend, vaak eenzijdig, en wordt erger bij beweging of druk op de borstwand.

Typische oorzaken zijn overbelasting van de borstspieren door sport of zwaar tillen, een ribkneuzing of zenuwprikkeling vanuit de wervelkolom.

Oorzaak 5 — Borstontsteking (mastitis en granulomateuze mastitis)

Mastitis is een ontsteking van het borstweefsel die pijn, roodheid, warmte en zwelling veroorzaakt. Het komt het vaakst voor tijdens borstvoeding, maar kan ook buiten de voedingsperiode optreden.

Een zeldzamere variant is idiopathische granulomateuze mastitis (IGM) — een chronische auto-immuungerelateerde ontsteking waarbij het immuunsysteem borstweefsel aanvalt.⁴ Recent onderzoek wijst op een complexe immuunpathogenese waarbij onder meer T-cellen en cytokinen een rol spelen.⁴ IGM kan leiden tot abcessen en fistels en vereist altijd medische behandeling.

Oorzaak 6 — Stress, angst en fibromyalgie

Stress en angst kunnen de pijndrempel verlagen en daarmee borstpijn verergeren of uitlokken.¹ Vrouwen met fibromyalgie — een aandoening met wijdverspreide musculoskeletale pijn — hebben significant vaker last van mastalgia.

Een studie uit 2024 toonde aan dat gerichte behandeling van fibromyalgie ook de borstpijn bij deze patiënten verbeterde.⁵ Als je naast pijnlijke borsten ook klachten hebt als vermoeidheid, slaapproblemen en wijdverspreide spierpijn, bespreek dan met je huisarts of fibromyalgie een rol kan spelen.

Oorzaak 7 — Eerder borstletsel of -chirurgie

Littekenweefsel na een operatie — borstvergroting, -verkleining of biopsie — kan chronische, niet-cyclische pijn veroorzaken.¹ Ook een stoot of kneuzing van de borst kan dagen tot weken pijn geven. De pijn is doorgaans lokaal en eenzijdig.

Wat kun je zelf doen bij pijnlijke borsten?

Voor milde tot matige cyclische pijn zijn er enkele opties met wetenschappelijke ondersteuning:¹

• Goede BH-ondersteuning: een goed passende, ondersteunende BH kan pijn bij vrouwen met grotere borsten significant verminderen.
• Warmte of koude: een warmtekussen of koud kompres op de pijnlijke plek verlicht tijdelijk.
• Vrij verkrijgbare pijnstillers: ibuprofen (ook ontstekingsremmend) of paracetamol bij hevige pijn.
• Minder cafeïne: sommige vrouwen ervaren verlichting bij minder koffie, thee en cola — hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt is.¹

Bij ernstige of aanhoudende pijn kan een arts medicamenteuze behandeling overwegen. Tamoxifen is in een meta-analyse effectief gebleken bij mastalgia, maar wordt uitsluitend op recept voorgeschreven vanwege mogelijke bijwerkingen zoals opvliegers en een verhoogd risico op trombose.⁶ Gebruik tamoxifen nooit op eigen initiatief — bespreek de mogelijkheden altijd met je arts.

Veelgestelde vragen

Waar kan ik pijnlijke borsten onder scharen en moet ik ermee naar de dokter?

Pijnlijke borsten vallen doorgaans onder mastalgia — een goedaardige aandoening die artsen indelen in cyclische, niet-cyclische of borstwandpijn. In de meeste gevallen kun je afwachten, zeker als de pijn samenhangt met je menstruatiecyclus en vanzelf verdwijnt. Ga wél naar de huisarts als de pijn langer dan twee à drie cycli aanhoudt, als je een knobbeltje voelt, als er veranderingen zijn aan de tepel of huid, of als je na de menopauze nieuwe borstpijn ontwikkelt.

Hoe lang duren pijnlijke borsten bij cyclische mastalgia?

Cyclische borstpijn duurt doorgaans een paar dagen tot een week, typisch in de periode vóór en tijdens de menstruatie. Bij sommige vrouwen begint de gevoeligheid al twee weken voor de menstruatie. Bij 20 tot 30% verdwijnt de klacht vanzelf in de loop van de tijd, maar bij anderen kan de pijn jarenlang terugkeren.

Kunnen pijnlijke borsten een vroeg teken zijn van zwangerschap?

Ja, borstgevoeligheid is een van de vroegste tekenen van zwangerschap — veroorzaakt door de snelle stijging van progesteron en oestrogeen na de innesteling. De pijn lijkt op cyclische mastalgia, maar houdt aan na het uitblijven van de menstruatie. Als je zwanger zou kunnen zijn en je borsten ongewoon gevoelig aanvoelen, doe dan een zwangerschapstest.

Kan de pil borstpijn veroorzaken of verergeren?

Ja, hormonale anticonceptiva — waaronder de pil, de hormoonpleister en het hormoonspiraal — kunnen borstpijn als bijwerking geven doordat ze de hormonale balans beïnvloeden. Bij sommige vrouwen verbetert de pijn juist door anticonceptiva, afhankelijk van type en dosis. Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts of gynaecoloog; soms helpt overstappen naar een ander type.

Wat is het verschil tussen cyclische en niet-cyclische borstpijn?

Cyclische borstpijn hangt samen met de menstruatiecyclus: de pijn komt en gaat met vaste regelmaat, treft meestal beide borsten en voelt zwaar of branderig aan. Niet-cyclische borstpijn is niet gebonden aan de cyclus, kan constant of wisselend zijn en treft vaak één borst op een specifieke plek. Niet-cyclische pijn heeft vaker een aanwijsbare oorzaak zoals fibrocystische veranderingen of littekenweefsel.