Roken en fibromyalgie: hoe groot is het verband en wat kun je doen?

Roken hangt samen met een grotere kans op fibromyalgie. In een grote Noorse studie onder vrouwen gaven rokers vaker aan fibromyalgie te hebben dan vrouwen die nooit rookten¹. Dat bewijst nog niet dat roken fibromyalgie veroorzaakt. Stoppen blijft verstandig, maar de eerste weken kan pijn tijdelijk heftiger voelen. Dat verklaart veel van de verwarring.

Wat zegt onderzoek over roken en de kans op fibromyalgie?

De NOWAC-studie (Norwegian Women and Cancer) volgde tienduizenden Noorse vrouwen en keek welke leefstijlfactoren samengingen met zelfgerapporteerde fibromyalgie. Roken was een van de factoren die daarmee samenhingen, naast onder meer overgewicht en weinig bewegen¹.

Zo’n studie heeft wel duidelijke grenzen:

• Zelfrapportage. De vrouwen gaven zelf aan of ze fibromyalgie hadden. Een arts heeft dat niet bij iedereen vastgesteld.
• Samenhang is geen oorzaak. Mensen met chronische pijn, stress of somberheid roken misschien vaker, juist om met die klachten om te gaan. Het verband kan dus ook andersom lopen.
• Alleen vrouwen. Het onderzoek ging over Noorse vrouwen. Voor mannen zegt het minder.

Fibromyalgie zelf wordt tegenwoordig gezien als een aandoening waarbij het zenuwstelsel pijnsignalen versterkt (centrale sensitisatie). Er is dan geen sprake van schade aan spieren of gewrichten². Typische klachten zijn pijn op veel plekken in je lichaam, vermoeidheid, slecht slapen en concentratieproblemen. Op Thuisarts.nl lees je meer over de diagnose en behandeling.

Hoe zou roken het pijnsysteem kunnen beïnvloeden?

Hoe roken en fibromyalgie precies samenhangen, weten onderzoekers nog niet. Er zijn wel een paar sporen die ze volgen.

Laaggradige ontsteking. Bij een deel van de mensen met fibromyalgie is hsCRP verhoogd³. Dat is een bloedwaarde voor ontsteking. Een overzichtsartikel uit 2025 beschrijft hoe ontstekingsprocessen in het lichaam en in het zenuwstelsel kunnen meespelen bij het versterken van pijn⁴. Roken staat bekend als een bron van ontsteking in het hele lichaam. Of het via deze weg bijdraagt aan fibromyalgie, is nog niet direct aangetoond.

Energiehuishouding van cellen. Bij mensen met fibromyalgie werken de mitochondriën (de energiecentrales van je cellen) minder goed dan bij gezonde mensen. Hoe ernstiger de ziekte, hoe sterker die achteruitgang⁵. Roken veroorzaakt oxidatieve stress, en dat kan mitochondriën extra belasten. Ook dat is een aannemelijke route die nog niet bewezen is.

Waarom hebben sommige rokers met fibromyalgie minder last dan wie gestopt is?

Die vraag krijgen we vaak, bijvoorbeeld van lezers die na een stoppoging meer pijn kregen of zagen dat rokende vriendinnen minder klaagden. Er zijn een paar verklaringen voor.

Nicotine verdooft even, ontwenning versterkt. Nicotine werkt in op het zenuwstelsel en kan pijn kortdurend dempen. Zakt de nicotinespiegel, dan kan pijn tijdelijk juist sterker binnenkomen. Bij een zenuwstelsel dat pijn al versterkt, zoals bij fibromyalgie, merk je dat mogelijk extra.

Stress rond het stoppen. Stress, slecht slapen en emotionele belasting kunnen fibromyalgieklachten verergeren²⁶. Stoppen met roken is zelf al stressvol. Gebeurt er in die periode ook nog iets ingrijpends, dan stapelt het op. Vaak is dat ook precies het moment waarop mensen weer beginnen.

Je vriendenkring is geen onderzoek. Wie je om je heen ziet, is een kleine en toevallige groep. Misschien hebben de rokende vriendinnen een mildere vorm, of praten ze er minder over. Uitspraken over het risico vragen om grote groepen, zoals in NOWAC¹. En ook die laten alleen een samenhang zien, geen garantie voor één persoon.

Waarom krijgen ook mensen die nooit rookten fibromyalgie?

Omdat roken hooguit één van veel factoren is. Bij het ontstaan van fibromyalgie spelen onder meer erfelijke aanleg, ingrijpende gebeurtenissen, langdurige stress, slaapproblemen en andere chronische pijnaandoeningen een rol². Ook somberheid en angst komen veel voor bij mensen met fibromyalgie⁷. Dat kan oorzaak, gevolg of allebei zijn.

Tien mensen in je omgeving die nooit rookten en toch fibromyalgie kregen, spreken het onderzoek dus niet tegen. Een verhoogd risico betekent alleen dat de kans gemiddeld iets groter is. Het zegt niet dat wie niet rookt veilig is.

Wat kun je verwachten als je stopt met roken met fibromyalgie?

Op lange termijn is stoppen goed voor je hart, je longen en je algemene gezondheid. Voor je pijnklachten zijn de eerste weken het lastigst.

Hoe snel en hoeveel je pijn verandert na het stoppen, verschilt per persoon. Harde termijnen zijn er niet.

Bespreek je stoppoging met je huisarts of praktijkondersteuner, zeker als je ook pijnstillers, slaapmedicatie of antidepressiva gebruikt. Op Thuisarts.nl over stoppen met roken lees je welke hulp en hulpmiddelen er zijn. Daar staat ook informatie over fibromyalgie en roken.

Wat helpt naast stoppen tegen fibromyalgieklachten?

De behandeling van fibromyalgie draait vooral om wat je zelf doet. Medicatie speelt een kleinere rol⁶. Wat het best onderbouwd is:

• Bewegen en oefentherapie. Een netwerk-meta-analyse uit 2025 liet zien dat verschillende vormen van oefentherapie de pijnintensiteit bij vrouwen met fibromyalgie verlagen⁸. Lees ook kun je sporten met fibromyalgie.
• Oefenen in water. Fysiotherapie in warm water verbeterde in een meta-analyse de klachten, het lichamelijk functioneren en de kwaliteit van leven⁹.
• Slaap en stress. Een vast slaapritme en een vorm van cognitieve gedragstherapie horen bij de aanbevolen aanpak⁶. Meer daarover in fibromyalgie en slaapproblemen.
• Praktische pijnverlichting. Voor de dagelijkse spierklachten vind je ideeën in de beste tips om spierpijn te verlichten.

Deze aanpak helpt ook tijdens een stoppoging. Bewegen en een goed slaapritme vangen een deel van de onrust op die vrijkomt als je nicotine wegvalt.

Veelgestelde vragen

Verhoogt roken echt de kans op fibromyalgie?

Onderzoek laat een samenhang zien. In de Noorse NOWAC-studie gaven rokers vaker aan fibromyalgie te hebben dan vrouwen die nooit rookten. Of roken de oorzaak is, is niet bewezen. Mensen met pijn of stress roken misschien ook vaker.

Waarom heb ik meer pijn sinds ik gestopt ben met roken?

Nicotine kan pijn kortdurend dempen, en zonder nicotine kan pijn tijdelijk sterker binnenkomen. Daar komen vaak nog slechter slapen en stress door het stoppen zelf bij, en die verergeren fibromyalgieklachten. Bij de meeste mensen is dit een overgangsfase. Bespreek het met je huisarts als het lang aanhoudt.

Waarom hebben rokende vriendinnen met fibromyalgie soms minder last dan ik na het stoppen?

Zij krijgen steeds nieuwe nicotine binnen en hebben geen last van ontwenning, terwijl jij midden in die fase zit. Bovendien is een vriendenkring een kleine en toevallige groep. Die zegt weinig over hoe het gemiddeld gaat. Grote studies laten zien dat roken eerder samengaat met méér fibromyalgie dan met minder.

Kun je fibromyalgie krijgen als je nooit gerookt hebt?

Ja. Roken is hooguit één van veel factoren. Erfelijke aanleg, ingrijpende gebeurtenissen, langdurige stress, slaapproblemen en andere chronische pijn spelen ook een rol. Veel mensen met fibromyalgie hebben nooit gerookt.

Hoe lang duurt het voordat pijnklachten verbeteren na stoppen met roken?

Dat verschilt sterk per persoon, en er zijn geen betrouwbare vaste termijnen voor. Reken op een paar lastige weken door ontwenning. Daarna wordt het meestal rustiger. Bewegen, een vast slaapritme en begeleiding door je huisarts maken die periode makkelijker.

Heeft stoppen met roken nog zin als ik al fibromyalgie heb?

Ja. Stoppen is goed voor je hart, longen en algemene gezondheid, ook als je al fibromyalgie hebt. Of het je pijn direct vermindert, is minder zeker. Wel valt het op- en afgaan van nicotine weg. Combineer stoppen met bewegen en goede slaap, want dat zijn de best onderbouwde manieren om fibromyalgieklachten te verminderen.

Welke behandeling werkt het best bij fibromyalgie?

De basis is wat je zelf doet: regelmatig bewegen of oefentherapie, goed slapen en leren omgaan met stress, eventueel met cognitieve gedragstherapie. Oefenen in warm water is een goede optie als bewegen op het droge te pijnlijk is. Medicatie kan aanvullend helpen. Bespreek dat met je huisarts.