Terugkerende schimmelinfectie en chronische genitale pijn: wat is het verband?

Terugkerende vaginale schimmelinfecties kunnen de vagina langdurig gevoeliger maken voor pijn — ook nadat de infectie zelf verdwenen is. Onderzoek suggereert een verband tussen herhaalde Candida-infecties en vulvodynia, een vorm van chronische genitale pijn die het dagelijks leven flink kan beïnvloeden. Vroege behandeling van terugkerende infecties is daarom verstandig.¹

Wat is vulvodynia en hoe ontstaat het?

Vulvodynia is chronische pijn of ongemak rondom de opening van de vagina (vulva), zonder duidelijke zichtbare oorzaak. De pijn kan brandend, stekend of zeurend zijn, en treedt soms op bij aanraking — zoals bij seks of het gebruik van een tampon — maar ook spontaan.

Mogelijke uitlokkende factoren zijn:

• Terugkerende vaginale schimmelinfecties
• Hormonale veranderingen (bijv. rond de menopauze of door de anticonceptiepil)
• Chronische ontstekingen van de vaginalewand
• Spierspasmen van de bekkenbodem
• Langdurig antibioticagebruik
• Zenuwbeschadiging of seksueel trauma

Vulvodynia is niet levensbedreigend, maar heeft een grote impact op kwaliteit van leven: seksueel contact wordt pijnlijk, en ook angst en depressie komen vaker voor bij vrouwen met deze klachten. Herken je dit patroon, raadpleeg dan een arts of gynaecoloog. Thuisarts.nl biedt meer informatie over pijn aan de vulva.

Hoe kunnen schimmelinfecties leiden tot chronische pijn?

Candida albicans, de schimmel die de meeste vaginale infecties veroorzaakt, doet meer dan alleen lokale irritatie veroorzaken.² Bij herhaalde infecties verandert de immuunrespons van de vaginalewand: pijnreceptoren (nociceptoren) in het weefsel kunnen sensitiever worden, waardoor de vagina langdurig overgevoelig blijft — zelfs nadat de schimmel verdwenen is.³

Het vaginale microbioom speelt hierbij een cruciale rol. Een gezond microbioom, gedomineerd door Lactobacillus-bacteriën, beschermt tegen overgroei van Candida. Bij terugkerende infecties raakt dit evenwicht verstoord, wat de vaginalewand kwetsbaarder maakt voor verdere infecties én aanhoudende ontstekingsreacties.⁴

Dieronderzoek (muizen) liet zien dat een eerste of tweede Candida-infectie nauwelijks blijvende gevolgen gaf, maar dat na een derde infectie pijnreacties aanhielden — ook na volledig herstel van de infectie. Of dit mechanisme één-op-één geldt voor mensen is nog niet bewezen, maar de bevindingen ondersteunen het idee dat herhaalde infecties cumulatieve schade kunnen veroorzaken.⁵

Welke symptomen wijzen op een vaginale schimmelinfectie?

Veelvoorkomende klachten zijn:

• Witte, brokkelige afscheiding (lijkt op kwark)
• Hevige jeuk of branderigheid rondom de vulva
• Roodheid en zwelling van de vulvahuid
• Pijn bij plassen of bij seks
• Een aanhoudend gevoel van irritatie

Herken je deze klachten regelmatig — vier of meer keer per jaar — dan spreken artsen van recidiverende vulvovaginale candidiasis (RVVC). Dit vereist een gerichte aanpak en diagnose van een arts, geen herhaalde zelfmedicatie.

Twee typen vulvodynia: wat is het verschil?

Type	Locatie van de pijn	Wanneer aanwezig
Gegeneraliseerde vulvodynia	Meerdere plekken rondom de vulva	Spontaan, wisselend van intensiteit
Vestibulodynie	Bij de vaginale opening (vestibulum)	Vooral bij druk of aanraking

Vestibulodynie is de meest voorkomende vorm en uit zich typisch bij seks, tampongebruik of gynaecologisch onderzoek. Gegeneraliseerde vulvodynia kan ook in rust opvloeien, zonder directe aanleiding.

Wat zijn de behandelopties bij vulvodynia?

Er bestaat geen universeel geneesmiddel. Behandeling is individueel en bestaat doorgaans uit een combinatie van aanpakken:

• Antischimmelmedicatie bij bewezen terugkerende Candida-infectie
• Bekkenfysiotherapie bij spierspanning van de bekkenbodem
• Lokale pijnstillende middelen zoals lidocaïnecrème
• Cognitieve gedragstherapie of sekstherapie bij een psychologische component
• Hormonale therapie als een hormonale oorzaak is vastgesteld
• Chirurgie (vestibulectomie) in specifieke gevallen van vestibulodynie

Gebruik geen herhaalde zelfmedicatie met vrij verkrijgbare antischimmelpreparaten zonder diagnose — dit kan het vaginale microbioom verder verstoren en de klachten verergeren.² Bespreek aanhoudende klachten altijd met een huisarts of gynaecoloog.

Veelgestelde vragen

Kan een schimmelinfectie echt chronische genitale pijn veroorzaken?

Onderzoek suggereert een verband, maar een oorzakelijk verband is bij mensen nog niet definitief bewezen. Herhaalde Candida-infecties lijken pijnreceptoren in de vaginalewand te sensitiseren, waardoor chronische pijn kan aanhouden ook na herstel van de infectie. Vrouwen met terugkerende schimmelinfecties lijken een verhoogd risico te hebben op vulvodynia-klachten.

Hoe weet ik of ik vulvodynia heb?

Vulvodynia wordt vastgesteld door een arts of gynaecoloog op basis van klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek, nadat andere oorzaken zoals infecties of huidaandoeningen zijn uitgesloten. Kenmerkende klachten zijn aanhoudende brandende, stekende of zeurende pijn rondom de vulva — spontaan of bij aanraking. Er bestaat geen eenvoudige bloedtest of uitstrijkje waarmee de diagnose direct gesteld kan worden.

Is vulvodynia te genezen?

Er is geen universele genezing, maar de meeste vrouwen ervaren significante verbetering met de juiste behandeling. Afhankelijk van de oorzaak bestaat behandeling uit fysiotherapie, medicatie, therapie of een combinatie. Vroege herkenning en aanpak van terugkerende schimmelinfecties kan mogelijk het risico op chronische klachten verkleinen.

Wat moet ik doen als mijn schimmelinfecties steeds terugkomen?

Vier of meer schimmelinfecties per jaar worden aangeduid als recidiverende vulvovaginale candidiasis (RVVC) en vereisen een gerichte medische aanpak. Een arts kan aanvullend onderzoek doen naar onderliggende oorzaken, zoals een verstoord microbioom, hormonale factoren of verminderde afweer. Zelfmedicatie zonder diagnose is bij herhaalde klachten af te raden.

Zijn probiotica nuttig bij terugkerende schimmelinfecties?

Er is toenemend bewijs dat Lactobacillus-rijke probiotica kunnen helpen het vaginale microbioom te herstellen en terugkerende Candida-infecties te verminderen. De kwaliteit en dosering van beschikbare producten verschillen sterk; overleg met een arts of apotheker welk product bij jouw situatie past. Probiotica zijn geen vervanging voor antischimmelbehandeling bij een actieve infectie.

Kan vulvodynia ook psychische klachten veroorzaken?

Ja, chronische genitale pijn heeft een aanzienlijke impact op psychisch welzijn. Angst, depressie en relatieproblemen komen significant vaker voor bij vrouwen met vulvodynia. Cognitieve gedragstherapie of sekstherapie kan een zinvolle aanvulling zijn op medische behandeling en wordt door gynaecologen regelmatig aanbevolen.

Footnotes

1. Faustino M, Ferreira CMH, Pereira AM. Candida albicans: the current status regarding vaginal infections. Applied microbiology and biotechnology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40210803/ ↩

2. MacAlpine J, Lionakis MS. Host-microbe interaction paradigms in acute and recurrent vulvovaginal candidiasis. Cell host & microbe. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39389030/ ↩ ↩²

3. Valentine M, Wilson D, Gresnigt MS. Vaginal Candida albicans infections: host-pathogen-microbiome interactions. FEMS microbiology reviews. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40347186/ ↩

4. Sun Z, Ge X, Qiu B. Vulvovaginal candidiasis and vaginal microflora interaction: Microflora changes and probiotic therapy. Frontiers in cellular and infection microbiology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36816582/ ↩

5. Lopes JP, Lionakis MS. Pathogenesis and virulence of Candida albicans. Virulence. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34964702/ ↩

Bronnen

1. Faustino M, Ferreira CMH, Pereira AM — Candida albicans: the current status regarding vaginal infections · Applied microbiology and biotechnology · 2025
2. MacAlpine J, Lionakis MS — Host-microbe interaction paradigms in acute and recurrent vulvovaginal candidiasis · Cell host & microbe · 2024
3. Valentine M, Wilson D, Gresnigt MS — Vaginal Candida albicans infections: host-pathogen-microbiome interactions · FEMS microbiology reviews · 2025
4. Sun Z, Ge X, Qiu B — Vulvovaginal candidiasis and vaginal microflora interaction: Microflora changes and probiotic therapy · Frontiers in cellular and infection microbiology · 2023
5. Lopes JP, Lionakis MS — Pathogenesis and virulence of Candida albicans · Virulence · 2022