Veroorzaken verzadigde vetten een candida-infectie? Wat de wetenschap zegt

Nee, er is geen bewijs dat verzadigde vetten een candida-infectie veroorzaken. De best onderbouwde risicofactoren zijn antibiotica, diabetes, een verzwakt immuunsysteem, corticosteroïden en hormonale veranderingen zoals zwangerschap.¹² Voeding kan je algemene gezondheid ondersteunen. Maar een speciaal anti-candidadieet vervangt geen diagnose of behandeling, en het verbieden van één type vet heeft geen onderbouwing.

Wat is candida en wanneer ontstaat een infectie?

Candida albicans is een gist die bij veel gezonde mensen gewoon in de mond, de darmen en de vagina leeft. Meestal houden je immuunsysteem en de bacteriën om je heen de groei in toom. Een infectie (candidiasis) ontstaat als die balans verstoord raakt.¹²

Candida-infecties lopen sterk uiteen in ernst:

• Oppervlakkige infecties, zoals spruw in de mond of een vaginale schimmelinfectie, komen veel voor en zijn meestal goed te behandelen.³²
• Invasieve candidiasis, waarbij de gist in de bloedbaan of organen terechtkomt, is zeldzaam maar ernstig. Het treft vooral mensen die in het ziekenhuis liggen, op de intensive care, of die een sterk verzwakt immuunsysteem hebben.¹

Dit artikel gaat over de eerste groep. Invasieve candidiasis is altijd een zaak voor het ziekenhuis, en voeding speelt daar geen rol in de behandeling.

Stimuleren verzadigde vetten de groei van candida?

Uit onderzoek bij mensen blijkt niet dat verzadigd vet candida-overgroei of een infectie veroorzaakt. In recente overzichtsstudies naar vaginale en invasieve candidiasis komt verzadigd vet niet voor als risicofactor.¹²⁴

Vaak wordt beweerd dat suiker candida voedt. Op het niveau van je bloedsuiker klopt dat deels: bij slecht ingestelde diabetes is het risico op schimmelinfecties duidelijk verhoogd.² Of een suikerrijk voedingspatroon bij mensen zonder diabetes ook tot meer infecties leidt, is veel minder goed onderzocht. Een suikerbeperkt dieet kan geen kwaad, maar je mag er geen gegarandeerd effect op candida van verwachten.

Bij verzadigd vet is het verstandig om gewoon het algemene advies te volgen. Het Voedingscentrum raadt aan om vooral onverzadigde vetten te kiezen, vanwege je hart en bloedvaten. Dat staat los van candida.

Welke vetten passen in een gezond voedingspatroon?

Deze tabel volgt het algemene vetadvies. De kolom over candida laat zien hoe weinig er bekend is.

Helpt kokosolie tegen candida?

Kokosolie bevat middellangeketenvetzuren zoals laurinezuur en caprylzuur. In een overzichtsstudie over nieuwe behandelingen voor mondcandidiasis worden plantaardige stoffen besproken die in het laboratorium tegen Candida werken, maar ook dat het klinische bewijs bij mensen beperkt is.³

Wat je in een petrischaal ziet, zegt weinig over wat er gebeurt als je kokosolie eet. Kokosolie is daarom geen bewezen middel tegen schimmelinfecties. Kokosolie bestaat bovendien grotendeels uit verzadigd vet, dus het is ook geen gezonder alternatief voor olijfolie.

Bij een echte infectie zijn antischimmelmiddelen de behandeling waarvoor het beste bewijs bestaat. Denk aan crèmes, zetpillen of tabletten, afhankelijk van de plek en hoe vaak de infectie terugkomt.⁵²⁴

Wat zijn de echte risicofactoren voor candida?

De best onderbouwde risicofactoren voor een candida-infectie zijn:¹²⁴

1. Antibiotica: die verstoren de bacteriën die candida normaal in toom houden.
2. Diabetes: vooral als je bloedsuiker slecht is ingesteld.
3. Een verzwakt immuunsysteem: door ziekte, chemotherapie of medicijnen die de afweer onderdrukken.
4. Corticosteroïden: ook inhalatiecorticosteroïden bij astma geven een verhoogd risico op spruw in de mond.³
5. Hormonale veranderingen: zoals zwangerschap of hormonale anticonceptie bij vaginale candidiasis.²⁴

Bij invasieve candidiasis gaat het om andere factoren, zoals een centrale lijn, een grote buikoperatie of een lang verblijf op de intensive care.¹

Is jeuk altijd een schimmelinfectie?

Nee. Vaginale jeuk en afscheiding kunnen ook komen door een bacteriële vaginose, trichomonas of irritatie van de huid. Die vragen elk om een andere behandeling.⁵ Behandel je jezelf voor een schimmelinfectie terwijl het iets anders is, dan blijft de klacht bestaan.

Ga naar de huisarts als het de eerste keer is, als je zwanger bent, als de klachten terugkomen (vier keer of vaker per jaar) of als ze na behandeling niet overgaan.²⁴ Op Thuisarts.nl lees je wanneer je zelf iets kunt doen en wanneer je beter een afspraak maakt. Ben je zwanger? Gebruik dan geen tabletten tegen schimmels zonder overleg met je arts of apotheker.²

Wat kun je met voeding wél doen?

Voeding is geen behandeling voor candida. Wel kun je een paar dingen doen die je gezondheid in het algemeen ondersteunen:

• Heb je diabetes? Zorg dan dat je bloedsuiker goed is ingesteld. Dat is de voedingsgerelateerde factor met het duidelijkste verband met schimmelinfecties.²
• Eet veel vezels uit groente, peulvruchten, volkoren granen en fruit, zoals de Schijf van Vijf aanraadt.
• Gebruik vooral onverzadigde vetten en eet verzadigde vetten met mate.
• Houd je bij probiotica je verwachtingen bescheiden. Ze worden onderzocht als aanvulling bij mond- en vaginale candidiasis, maar het bewijs is nog wisselend.³⁴

Wil je meer weten over gefermenteerde voeding? Dat past prima in een gevarieerd voedingspatroon, maar ook daarvan is niet aangetoond dat het candida voorkomt.

Veelgestelde vragen

Ik voelde me al na twee dagen beter toen ik mijn dieet aanpaste. Hoe kan dat zo snel?

Dat je je snel beter voelt, kan meerdere oorzaken hebben. Minder suiker, alcohol en sterk bewerkt eten geeft bij veel mensen al snel minder een opgeblazen gevoel en een betere nachtrust, ook zonder dat er candida in het spel is. Een schimmelinfectie kan ook vanzelf rustiger worden. Er is geen onderzoek dat laat zien dat een dieet candida binnen twee dagen opruimt. Komt de jeuk terug, laat dan bij de huisarts vaststellen wat de oorzaak is.

Moet ik alle verzadigde vetten vermijden als ik een candida-infectie heb?

Nee. Er is geen bewijs dat verzadigd vet een candida-infectie veroorzaakt of verergert. Volg het gewone advies van het Voedingscentrum: kies vooral onverzadigde vetten en eet verzadigde vetten met mate. De infectie zelf behandel je met een antischimmelmiddel.

Is kokosolie echt goed tegen candida?

Stoffen uit kokosolie remmen Candida in het laboratorium, maar dat bewijst niet dat het eten van kokosolie een infectie helpt. Klinisch onderzoek bij mensen is beperkt. Kokosolie bevat bovendien veel verzadigd vet. Gebruik het niet als vervanging voor een behandeling.

Wat is het beste dieet bij een candida-infectie?

Er bestaat geen bewezen anti-candidadieet. Gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf is een goede basis, en bij diabetes is een goed ingestelde bloedsuiker het belangrijkste. Voor de infectie zelf zijn antischimmelmiddelen de behandeling met het beste bewijs.

Kunnen antibiotica een candida-infectie veroorzaken?

Ja, antibiotica zijn een bekende risicofactor. Ze doden ook de goede bacteriën die candida normaal in toom houden, waardoor de gist meer ruimte krijgt. Krijg je na een antibioticakuur steeds een schimmelinfectie, bespreek dat dan met je huisarts.

Wanneer moet ik met candida-klachten naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als je voor het eerst klachten hebt, als je zwanger bent, als de klachten vaak terugkomen of als ze na zelfbehandeling niet overgaan. Ook bij koorts, buikpijn of een verzwakt immuunsysteem is het verstandig snel contact op te nemen. Andere aandoeningen kunnen dezelfde klachten geven.