Sterilisatie bij vrouwen: hoe werkt het, hoe effectief is het en wat zijn de risico's?

Vrouwelijke sterilisatie is een permanente, nagenoeg 100% effectieve anticonceptiemethode die de eileiders blokkeert zodat eitjes en sperma elkaar niet kunnen bereiken. De ingreep is hormoonneutraal — je menstruatie en libido veranderen niet. Doordat het effect vrijwel onomkeerbaar is, vraagt de keuze zorgvuldige afweging met je huisarts of gynaecoloog.

Wat is vrouwelijke sterilisatie en hoe werkt het?

Vrouwelijke sterilisatie — ook wel tubale ligatie of eileiderafbinding genoemd — blokkeert de eileiders zodat eitjes de baarmoeder niet bereiken en sperma geen eitje kan bevruchten. In Nederland voert een gynaecoloog de ingreep bijna altijd laparoscopisch uit: via een kleine snede in de buikwand brengt hij of zij een kijkbuis in en sluit daarna de eileiders af met een clip, ring of door een stukje te verwijderen.[^7]

Ongeveer 27% van de Europese vrouwen in de vruchtbare leeftijd gebruikt sterilisatie als primaire anticonceptiemethode — wereldwijd is het een van de meest gebruikte methoden.[^7]

Let op: niet-chirurgische sterilisatie (Essure) niet meer beschikbaar in Europa De variant waarbij metalen spiraaltjes via de vagina in de eileiders werden geplaatst (Essure), werd in 2017 door de fabrikant van de Europese markt teruggetrokken na meldingen van ernstige bijwerkingen. Deze methode is in Nederland niet langer beschikbaar. Bespreek met je gynaecoloog welke chirurgische methode momenteel de voorkeur verdient.

Hoe verloopt de laparoscopische sterilisatie stap voor stap?

De ingreep vindt vrijwel altijd in dagopname plaats, onder algemene anesthesie. De typische stappen:

1. Voorbereiding — De buikholte wordt opgeblazen met gas zodat de gynaecoloog goed zicht heeft op de eileiders.
2. Toegang — Eén of twee kleine incisies in de buikwand voor de laparoscoop en instrumenten.
3. Afsluiting — De eileiders worden afgesloten met een clip of ring, of er wordt een stukje verwijderd (salpingectomie).
4. Observatie — Na de ingreep word je een uur geobserveerd; de meeste vrouwen gaan diezelfde dag naar huis.
5. Herstel — Volledig herstel duurt gemiddeld twee tot vijf dagen. Een controleafspraak volgt na ongeveer een week.

Welke afsluitmethode het beste bij jou past, hangt af van je gezondheid, de voorkeur van de gynaecoloog en eventuele toekomstige wensen. Bespreek dit vooraf uitgebreid.¹

Hoe effectief is vrouwelijke sterilisatie?

Vrouwelijke sterilisatie behoort tot de meest effectieve anticonceptiemethoden. Gemiddeld worden 2 tot 30 op de 1.000 vrouwen binnen tien jaar na de ingreep toch zwanger, afhankelijk van de gebruikte methode en leeftijd bij de ingreep.² De brede range weerspiegelt het verschil tussen methoden en de duur van follow-up in de studies.

Methode	Faalpercentage (10 jaar)	Opmerkingen
Clip (bijv. Filshie)	~2-4 per 1.000	Meest gebruikt in Nederland
Ring (bijv. Falope)	~2-3 per 1.000	Iets meer kans op krampen achteraf
Gedeeltelijke salpingectomie	<1 per 1.000	Effectiefst; mogelijk extra bescherming

De ingreep is direct na de operatie van kracht — aanvullende anticonceptie is na de chirurgische ingreep niet nodig.

Wat zijn de voordelen van vrouwelijke sterilisatie?

• Permanent en betrouwbaar: Na één ingreep is permanente anticonceptie geregeld — geen pillen, strips of jaarlijkse vervangingen.[^7]
• Hormoonneutraal: De ingreep beïnvloedt je hormoonbalans, menstruatie of libido niet. Een groot voordeel voor vrouwen die gevoelig zijn voor hormonale bijwerkingen.[^7]
• Eenmalige inspanning: Geen terugkerende kosten of herhalingsingrepen na herstel.
• Mogelijk beschermend tegen eierstokkanker: Onderzoek suggereert dat volledige verwijdering van de eileiders (bilaterale salpingectomie) het risico op eierstokkanker kan verlagen, al is verder onderzoek nodig voor definitieve conclusies.[^7]

Wat zijn de nadelen en risico’s?

Permanentie is het grootste nadeel. Een terugkeeroperatie (tubale reconstructie) is technisch soms mogelijk, maar de kans op een spontane zwangerschap daarna is laag en sterk afhankelijk van leeftijd en de gebruikte methode.³ Plan de ingreep dus alleen als je zeker weet dat je geen kinderen (meer) wilt.

Als na sterilisatie tóch een zwangerschap ontstaat, is het risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (ectopische zwangerschap) verhoogd. Dit is een medische noodsituatie die directe zorg vereist.²

Chirurgische risico’s zijn klein maar reëel:

• Beschadiging van omliggende organen (zeldzaam)
• Infectie of nabloeding (zeldzaam)
• Risico’s verbonden aan algemene anesthesie

Spijt na sterilisatie komt voor, met name bij vrouwen die jong waren ten tijde van de ingreep of bij wie de relatiestatus later veranderde.³ Gedegen voorlichting en voldoende bedenktijd vóór de ingreep zijn essentieel.¹

Geen bescherming tegen SOA’s: Sterilisatie biedt geen bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Gebruik condooms als er risico op een SOA bestaat.

Preventieve zorg na sterilisatie: Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die sterilisatie ondergingen minder vaak deelnamen aan bevolkingsonderzoek voor baarmoederhalskanker.⁴ Blijf ook na de ingreep deelnemen aan reguliere screeningsprogramma’s via je huisarts.

Voor wie is sterilisatie minder geschikt?

Sterilisatie is minder geschikt als je:

• jong bent en nog geen kinderen hebt — de kans op spijt is in deze groep aantoonbaar groter³[^8]
• twijfelt over je toekomstige kinderwens
• een verhoogd anesthesierisico hebt
• zoekt naar een tijdelijke oplossing — een koperspiraaltje (tot 10 jaar effectief) of hormoonspiraal kan een uitstekend alternatief zijn

Overleg altijd met je huisarts of gynaecoloog voordat je een beslissing neemt. Thuisarts.nl biedt betrouwbare patiëntinformatie in het Nederlands over anticonceptiemethoden en alternatieven.

Veelgestelde vragen

Is vrouwelijke sterilisatie definitief of kan ik het later ongedaan laten maken?

Vrouwelijke sterilisatie moet je als permanent beschouwen. Een terugkeeroperatie (tubale reconstructie) is technisch soms mogelijk, maar de kans op een spontane zwangerschap daarna is laag en sterk afhankelijk van leeftijd en de gebruikte afsluitmethode. Als je ook maar de minste twijfel hebt over een toekomstige kinderwens, is een langdurig spiraaltje een betere keuze.

Heeft vrouwelijke sterilisatie invloed op mijn hormonen, menstruatie of libido?

Nee. Vrouwelijke sterilisatie blokkeert alleen de eileiders en tast de eierstokken of hormoonproductie niet aan. Je menstruatiecyclus loopt gewoon door en je libido verandert niet door de ingreep zelf. Dit is juist een voordeel ten opzichte van hormonale anticonceptiemethoden zoals de pil of het implantaat.

Vergoedt mijn zorgverzekering vrouwelijke sterilisatie in Nederland?

Vrouwelijke sterilisatie valt doorgaans in het basispakket van de Nederlandse zorgverzekering, maar het eigen risico is van toepassing. Controleer vooraf bij je zorgverzekeraar of er aanvullende voorwaarden gelden, en vraag je huisarts om een verwijzing naar de gynaecoloog.

Wat is het verschil tussen vrouwelijke sterilisatie en een vasectomie?

Bij een vasectomie (mannelijke sterilisatie) worden de zaadleiders doorgesneden of afgesloten — een eenvoudigere ingreep die onder lokale verdoving kan en sneller herstel kent. Vrouwelijke sterilisatie vereist een operatie onder algemene anesthesie en heeft iets meer chirurgisch risico. Als beide partners openstaan voor sterilisatie, is een vasectomie medisch gezien de minst ingrijpende keuze.

Kan ik na sterilisatie nog zwanger worden via IVF?

In principe wel. Bij IVF worden eitjes rechtstreeks uit de eierstokken gehaald en buiten het lichaam bevrucht, waarna het embryo in de baarmoeder wordt geplaatst — de geblokkeerde eileiders spelen daarbij geen rol. IVF is echter intensief, kostbaar en lang niet altijd succesvol; reken er niet van tevoren op als vangnet.

Hoe lang duurt het herstel na een laparoscopische sterilisatie?

De meeste vrouwen gaan diezelfde dag naar huis en zijn na twee tot vijf dagen weer volledig actief. Zware inspanning zoals sporten of tillen wordt de eerste week afgeraden. Je gynaecoloog plant doorgaans een controleafspraak na een week om te controleren of alles goed herstelt.

Footnotes

1. Naert MN, Petrozza JC, Ramadan H. Disparities in sterilization outcomes and the downstream impact. Fertility and Sterility. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35618360/ ↩ ↩²

2. Fang NZ, Advaney SP, Castaño PM. Female permanent contraception trends and updates. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34973178/ ↩ ↩²

3. Maila SM, Castelyn C, Adam S. Informed consent and ethical issues pertaining to female sterilization — Scoping review. International Journal of Gynaecology and Obstetrics. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39754449/ ↩ ↩² ↩³

4. Clark S, Levy Z. Sterilization, Infecundity, and Reproductive Autonomy in Rural, Suburban, and Urban America. Perspectives on Sexual and Reproductive Health. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40090703/ ↩

Bronnen

1. Siemons SE, Vleugels MPH, van Balken MR — Male or female sterilization - the decision making process: Counselling and regret · Sexual & Reproductive Healthcare · 2022
2. Maila SM, Castelyn C, Adam S — Informed consent and ethical issues pertaining to female sterilization — Scoping review · International Journal of Gynaecology and Obstetrics · 2025
3. Naert MN, Petrozza JC, Ramadan H — Disparities in sterilization outcomes and the downstream impact · Fertility and Sterility · 2022
4. Holt HK, Martinez G, Reyes MF — Tubal Sterilization and Cervical Cancer Underscreening in the United States · Journal of Women's Health · 2024
5. Fang NZ, Advaney SP, Castaño PM — Female permanent contraception trends and updates · American Journal of Obstetrics and Gynecology · 2022
6. Clark S, Levy Z — Sterilization, Infecundity, and Reproductive Autonomy in Rural, Suburban, and Urban America · Perspectives on Sexual and Reproductive Health · 2025