Suiker en adrenaline: waarom je hart bonkt van snoepen

Je hart kan sneller gaan kloppen na veel snoep omdat je bloedsuiker eerst snel stijgt en daarna soms te ver zakt. Je lichaam vangt die dip op met adrenaline. Dat is het hormoon van de vecht-of-vluchtreactie en het geeft hartkloppingen, trillen of zweten. Bij gezonde mensen is dat meestal onschuldig en gaat het vanzelf over.

Waarom maakt je lichaam adrenaline aan na suiker?

Als je in één keer veel snelle suiker eet, zoals een chocoladereep, een zak snoep of een blikje frisdrank, stijgt je bloedsuiker snel. Je alvleesklier reageert door insuline aan te maken. Dat hormoon helpt glucose vanuit je bloed je cellen in.¹

Soms komt er wat meer insuline vrij dan nodig is. Dan zakt je bloedsuiker een paar uur later wat verder dan normaal. Die dip heet reactieve hypoglykemie of postprandiale dip. Bij de meeste gezonde mensen blijft de waarde binnen de normale grenzen, maar je lichaam merkt de snelle daling wel.

Op dat moment geven je bijnieren adrenaline af. Adrenaline zorgt dat je lever opgeslagen suiker (glycogeen) vrijgeeft en dat je vetweefsel energie vrijmaakt, zodat je bloedsuiker weer op peil komt.¹ Hetzelfde hormoon zet ook de bekende stressreacties aan, terwijl er helemaal geen gevaar is.

Waarom gaan je hartslag en bloeddruk omhoog als je snoept?

Dat is adrenaline aan het werk. Het hormoon hecht zich aan zogenoemde bèta-receptoren in je hart en vaten. Daardoor:

• gaat je hartslag omhoog en pompt je hart krachtiger
• kan je bovendruk tijdelijk stijgen
• ga je makkelijker zweten of licht trillen
• gaat je spijsvertering even op een lager pitje

Hoe sterk het stimuleren van die receptoren het hart kan opjagen, zie je in extreme vorm bij misbruik van clenbuterol, een middel dat dezelfde receptoren activeert. Een snelle hartslag, hartkloppingen en trillen zijn daar de meest gemelde bijwerkingen.² Na een snoepmoment gaat het om veel kleinere, kortdurende hoeveelheden adrenaline, maar het effect lijkt erop.

Merk je dit af en toe en zakt het binnen een halfuur weer? Dan is er meestal geen reden tot zorg. Heb je vaak hartkloppingen, of krijg je ze ook zonder snoep? Bespreek het dan met je huisarts. Op Thuisarts.nl lees je wanneer je beter contact opneemt.

Hoe werkt de cyclus van suikerpiek en dip?

Dat laatste is het lastige deel. Grijp je bij de dip opnieuw naar snoep, dan begin je weer bij fase 1. Wie dat meerdere keren per dag doet, komt makkelijk in een patroon terecht dat moeilijk te doorbreken voelt.

Is een adrenalinepiek na suiker schadelijk?

Adrenaline is gemaakt voor korte, acute momenten: een bijna-ongeluk, een spannende presentatie. Daarna daalt het snel en herstelt je lichaam. Het is een van de belangrijkste hormonen die energie vrijmaken uit je opgeslagen suiker en vet.¹

Eén chocoladereep doet je hart en vaten dus geen schade. Toch is het slim om het patroon serieus te nemen. Dagelijks veel toegevoegde suiker hangt los van adrenaline samen met gewichtstoename en gaatjes in je tanden. Daarom adviseert de WHO om vrije suikers onder de 10% van je dagelijkse energie te houden en liefst onder de 5%. Dat is ongeveer 25 gram per dag.³ Meer over de rol van stresshormonen in je lichaam lees je in een apart artikel.

Voor wie werkt dit anders?

Heb je diabetes en gebruik je insuline of bloedsuikerverlagende tabletten? Dan kan je bloedsuiker veel dieper zakken dan bij gezonde mensen. Dat is een echte hypo en die vraagt om direct handelen. Bij mensen die al lang diabetes hebben, kan zenuwschade (diabetische autonome neuropathie) er bovendien voor zorgen dat de waarschuwingssignalen zoals hartkloppingen en zweten zwakker worden of wegblijven.⁴ Overleg in dat geval altijd met je huisarts, diabetesverpleegkundige of apotheker over hoe je met suiker en hypo’s omgaat.

Ook bij hartritmestoornissen, een te snel werkende schildklier of angstklachten kun je adrenaline sterker merken. Valt je reactie op suiker je op als heftiger dan vroeger? Laat het dan nakijken.

Wat kun je zelf doen om de cyclus te doorbreken?

• Eet regelmatig. Een stevig ontbijt en vaste eetmomenten voorkomen de grote honger waarbij je naar snoep grijpt.
• Kies trage koolhydraten. Volkoren producten, peulvruchten en groenten laten je bloedsuiker geleidelijker stijgen en dalen.
• Combineer zoet met eiwit of vet. Een paar blokjes chocolade na een maaltijd geeft een kleinere piek dan een reep op een lege maag.
• Heb een alternatief klaar. Een handje noten, een stuk fruit met kwark of een gekookt ei helpt bij een vreetkick.
• Lees etiketten. Eén chocoladereep bevat al snel 25 tot 40 gram suiker. Het Voedingscentrum helpt je toegevoegde suiker te herkennen.

Wil je meer weten over wat je hart gezond houdt? De Hartstichting heeft praktische informatie over voeding en hartgezondheid.

Veelgestelde vragen

Mijn hartslag en bloeddruk gaan omhoog als ik snoep, terwijl ik gezond ben. Moet ik me zorgen maken?

Meestal niet. Een snellere hartslag na snoep is bij gezonde mensen een normale, tijdelijke reactie op de schommeling in je bloedsuiker. Merk je dat je steeds vaker een vreetkick krijgt, dan is dat wel een goed moment om je eetpatroon bij te sturen met vaste maaltijden en eiwitrijke tussendoortjes. Ga naar je huisarts als je ook pijn op de borst, duizeligheid of hartkloppingen zonder duidelijke aanleiding hebt.

Wat is reactieve hypoglykemie?

Reactieve hypoglykemie is een bloedsuikerdip die een paar uur na een maaltijd met veel snelle suikers kan optreden. Je lichaam maakt dan wat meer insuline aan dan nodig, waardoor je bloedsuiker snel daalt. Je kunt je moe, prikkelbaar of trillerig voelen en trek krijgen in zoet. Bij gezonde mensen blijft de echte bloedsuikerwaarde meestal binnen de normale grenzen.

Hoe merk ik dat mijn lichaam adrenaline aanmaakt na suiker?

Typische signalen zijn een snellere hartslag, licht trillen, zweten, nervositeit of een opgejaagd gevoel. Ze komen meestal één tot drie uur na een suikerrijke snack, als je bloedsuiker daalt. De klachten verdwijnen vanzelf zodra je bloedsuiker weer stabiel is.

Is suiker echt verslavend?

Suiker activeert het beloningssysteem in je hersenen, en daardoor kun je sterke trek krijgen. Of dat echt te vergelijken is met verslaving aan bijvoorbeeld nicotine, is wetenschappelijk niet duidelijk. Wel helpt het om de cyclus van piek en dip te doorbreken door regelmatig en gevarieerd te eten.

Hoe snel word ik stabieler als ik minder suiker eet?

Veel mensen merken binnen één tot twee weken minder trek in zoet en een gelijkmatigere energie. De eerste dagen kunnen wat zwaarder voelen. Voldoende eiwit, vezels en vaste eetmomenten maken de overgang makkelijker.

Ik heb diabetes. Geldt dit ook voor mij?

Niet helemaal. Als je insuline of bloedsuikerverlagende medicatie gebruikt, kan je bloedsuiker veel dieper zakken en is een hypo een serieuze situatie. Bij langdurige diabetes kunnen de waarschuwingssignalen bovendien zwakker worden. Bespreek daarom met je huisarts of diabetesverpleegkundige hoe je met suiker en hypo’s omgaat.