Voedsellabels lezen: zo kies je écht gezonde producten in de supermarkt

Gezonder eten begint bij het omdraaien van de verpakking. Voedsellabels vertellen je precies wat er in een product zit — van verborgen suikers tot onnodige toevoegingen. Toch leest slechts een minderheid van de consumenten ze goed. Met een paar eenvoudige checks maak je direct betere keuzes in de supermarkt.

Waar moet je op letten bij een voedsellabel?

Een voedsellabel bestaat uit twee kerndelen: de ingrediëntenlijst en de voedingswaardentabel. De ingrediëntenlijst vertelt je wat er in het product zit, gesorteerd op gewicht — het eerste ingrediënt zit er het meest in. De voedingswaardentabel toont hoeveel calorieën, vetten, koolhydraten (waarvan suikers), eiwitten en zout een portie bevat.

Een vuistregel: hoe korter de ingrediëntenlijst, hoe minder bewerkt het product doorgaans is. Zie je ingrediënten die je niet herkent of niet in je eigen keuken zou gebruiken? Dan is het product waarschijnlijk ultrabewerkt. Het Voedingscentrum biedt een handige uitleg over hoe je etiketten stap voor stap kunt lezen.

Hoe herken je verborgen suikers op het etiket?

Fabrikanten gebruiken tientallen namen voor suiker. Daardoor lijkt de ingrediëntenlijst soms suikervrij, terwijl het product dat niet is. Recente aanpassingen in voedingslabelregelgeving, zoals het apart vermelden van toegevoegde suikers, helpen consumenten om beter geïnformeerde keuzes te maken ¹. In de EU is deze aparte vermelding nog niet overal verplicht, waardoor het extra belangrijk is om de ingrediëntenlijst zelf te controleren.

Verborgen naam	Type suiker	Waar vaak in
Glucosestroop	Glucose	Snoep, koek, sauzen
Maltodextrine	Glucose	Sportdranken, soepen
Fructose	Vruchtensuiker	Frisdrank, vruchtenyoghurt
Agavesiroop	Fructose	”Gezonde” repen
Invertsuiker	Glucose + fructose	Gebak, ijs

Check ook de voedingswaardentabel onder “koolhydraten, waarvan suikers.” Het Voedingscentrum hanteert als richtlijn maximaal 25 gram toegevoegde suikers per dag. Een enkel gezond ogende mueslireep kan daar al een flink deel van bevatten.

Helpt de Nutri-Score bij gezonder kiezen?

De Nutri-Score is een front-of-pack label dat producten beoordeelt van A (groen, gunstigste keuze) tot E (rood, minst gunstige keuze). Een systematische review uit 2023 laat zien dat dit soort verpakkingslabels niet alleen consumenten helpt om gezondere producten te kiezen, maar ook fabrikanten stimuleert om recepturen te verbeteren ². Andere overzichtsstudies bevestigen dat front-of-pack labeling een effectief middel is om gezondere voedselkeuzes te bevorderen ³.

Recent onderzoek suggereert bovendien een verband tussen het volgen van front-of-pack labeladviezen en een gunstiger lipoproteïneprofiel — een maat voor hart- en vaatgezondheid ⁴.

Toch is de Nutri-Score niet perfect. De score vergelijkt producten binnen dezelfde categorie — een A-score op olijfolie betekent iets anders dan een A-score op groenten. Gebruik de Nutri-Score als snelle eerste check, maar lees voor de volledige beoordeling altijd ook de ingrediëntenlijst en voedingswaardentabel.

Waar let je op bij voedselallergieën?

In de EU moeten veertien allergenen verplicht op het etiket staan, vaak vetgedrukt in de ingrediëntenlijst. Denk aan gluten, melk, noten, soja en ei ⁵. Toch kunnen “kan sporen bevatten van”-vermeldingen verwarrend zijn: deze zijn niet wettelijk gestandaardiseerd en worden inconsistent door fabrikanten gebruikt, wat vooral voor mensen met ernstige allergieën risico’s oplevert ⁶.

Heb je een ernstige voedselallergie? Dan is het raadzaam om altijd de volledige ingrediëntenlijst te lezen, ook bij producten die je eerder veilig hebt gegeten — recepturen veranderen regelmatig. Overleg met je arts of diëtist over een persoonlijk voedselveiligheidsplan. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over voedselallergie en wat je kunt doen.

Vijf praktische checks voor in de supermarkt

1. Draai het product om — kijk eerst naar de ingrediëntenlijst, niet naar de voorkant van de verpakking.
2. Tel de ingrediënten — minder dan vijf herkenbare ingrediënten is doorgaans een goed teken.
3. Check suiker en zout — vergelijk de hoeveelheid per 100 gram tussen vergelijkbare producten.
4. Wees kritisch op marketingclaims — termen als “naturel,” “ambachtelijk” en “zonder toevoegingen” zijn niet altijd wettelijk beschermd en zeggen weinig over de voedingswaarde.
5. Gebruik de Nutri-Score als startsein — maar laat je niet alleen daardoor leiden.

Veelgestelde vragen

Hoeveel suiker per dag mag je maximaal eten?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Voedingscentrum adviseren maximaal 25 gram toegevoegde suikers per dag voor volwassenen. Dat komt neer op ongeveer zes theelepels. Let op: dit betreft toegevoegde suikers, niet de van nature aanwezige suikers in fruit en zuivel.

Is de Nutri-Score verplicht in Nederland?

De Nutri-Score is op dit moment nog niet wettelijk verplicht in Nederland, maar wordt door steeds meer fabrikanten en supermarkten vrijwillig gebruikt. De Nederlandse overheid steunt de Europese invoering ervan. Tot het verplicht is, kun je de Nutri-Score als extra hulpmiddel beschouwen naast de verplichte voedingswaardentabel.

Wat zijn E-nummers en zijn ze schadelijk?

E-nummers zijn codes voor goedgekeurde additieven in de EU, zoals kleurstoffen, conserveermiddelen en smaakversterkers. Ze zijn beoordeeld door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en in toegestane hoeveelheden veilig. Wil je minder additieven? Kies dan producten met een korte, herkenbare ingrediëntenlijst.

Wat is het verschil tussen ‘ten minste houdbaar tot’ en ‘te gebruiken tot’?

‘Ten minste houdbaar tot’ (THT) geeft aan tot wanneer de kwaliteit optimaal is — na deze datum is het product vaak nog eetbaar. ‘Te gebruiken tot’ (TGT) is een veiligheidsdatum die je bij bederfelijke producten zoals vlees en vis vindt. Na de TGT-datum moet je het product weggooien.

Hoe weet ik of een product echt biologisch is?

Kijk naar het Europese biologische keurmerk: een groen blad met sterren. Dit keurmerk garandeert dat het product voldoet aan de EU-regelgeving voor biologische productie. Termen als ‘natuurlijk’ of ‘puur’ op de verpakking zijn geen garantie dat een product biologisch is.

Kloppen de voedingswaarden op het etiket altijd?

Fabrikanten mogen wettelijk een afwijking hebben van gemiddeld 20% op de opgegeven voedingswaarden. De waarden zijn dus een betrouwbare indicatie, maar geen exacte meting. Voor de meeste consumenten is dit verschil in de praktijk niet relevant bij het maken van gezondere keuzes.

Waar vind ik betrouwbare informatie over voedingslabels in Nederland?

Het Voedingscentrum (voedingscentrum.nl) is de belangrijkste Nederlandse autoriteit voor informatie over voeding en etiketten. Voor gezondheidsgerelateerde vragen kun je terecht op Thuisarts.nl. Bij specifieke allergieën of dieetbehoeften is een consult met een diëtist aan te raden.

Footnotes

1. Warraich HJ, Carroll L, McKinnon RA. U.S. Food and Drug Administration Updates in Nutrition Labeling: What Clinicians Need to Know. Annals of Internal Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38466998/ ↩

2. Ganderats-Fuentes M, Morgan S. Front-of-Package Nutrition Labeling and Its Impact on Food Industry Practices: A Systematic Review of the Evidence. Nutrients. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37299593/ ↩

3. Batista MF, de Carvalho-Ferreira JP, Thimoteo da Cunha D. Front-of-package nutrition labeling as a driver for healthier food choices: Lessons learned and future perspectives. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36514235/ ↩

4. Haslam DE, Mora S. Diet quality, front-of-pack labeling, and lipoprotein particle profiles. Atherosclerosis. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38853066/ ↩

5. Chang F, Eng L, Chang C. Food Allergy Labeling Laws: International Guidelines for Residents and Travelers. Clinical Reviews in Allergy & Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37160543/ ↩

6. Dinardo G, Fierro V, Del Giudice MM. Food-labeling issues for severe food-allergic consumers. Current Opinion in Allergy and Clinical Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37185828/ ↩

Bronnen

1. Warraich HJ, Carroll L, McKinnon RA — U.S. Food and Drug Administration Updates in Nutrition Labeling: What Clinicians Need to Know · Annals of Internal Medicine · 2024
2. Ganderats-Fuentes M, Morgan S — Front-of-Package Nutrition Labeling and Its Impact on Food Industry Practices: A Systematic Review of the Evidence · Nutrients · 2023
3. Batista MF, de Carvalho-Ferreira JP, Thimoteo da Cunha D — Front-of-package nutrition labeling as a driver for healthier food choices: Lessons learned and future perspectives · Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety · 2023
4. Haslam DE, Mora S — Diet quality, front-of-pack labeling, and lipoprotein particle profiles · Atherosclerosis · 2024
5. Chang F, Eng L, Chang C — Food Allergy Labeling Laws: International Guidelines for Residents and Travelers · Clinical Reviews in Allergy & Immunology · 2023
6. Dinardo G, Fierro V, Del Giudice MM — Food-labeling issues for severe food-allergic consumers · Current Opinion in Allergy and Clinical Immunology · 2023