Rosacea of eczeem in het gezicht: hoe herken je het verschil?

Rosacea en eczeem zie je allebei als roodheid in je gezicht, maar ze zijn makkelijk uit elkaar te houden. Rosacea zit midden in je gezicht, brandt of prikt en geeft bultjes zonder mee-eters. Eczeem jeukt flink, schilfert en zit vaak ook op andere plekken van je lichaam. De twee kunnen ook tegelijk voorkomen.¹

Wat is rosacea en hoe herken je het?

Rosacea is een chronische ontstekingsziekte van de huid. Je ziet het vooral midden in het gezicht: wangen, neus, kin en voorhoofd. De bekendste verschijnselen zijn:¹

• Roodheid die blijft
• Plotseling blozen (flushing), soms met een warm of branderig gevoel
• Kleine zichtbare bloedvaatjes (telangiëctasieën)
• Rode bultjes en puistjes die op acne lijken, maar zonder mee-eters

De precieze oorzaak is nog niet helemaal bekend. Volgens recent onderzoek spelen meerdere dingen mee: een overactief aangeboren afweersysteem, een verzwakte huidbarrière, overgevoelige zenuwen en bloedvaatjes in de huid, en meer Demodex-mijtjes op de huid dan normaal.²³ Rosacea zie je vaker bij volwassenen met een lichte huid en vaker bij vrouwen dan bij mannen.¹

Wat lokt een opvlamming uit?

Bij veel mensen worden de klachten erger door bepaalde triggers. Die verschillen per persoon:⁴

• Zonlicht en grote temperatuurverschillen (hitte, kou, wind)
• Alcohol en sterk gekruid eten
• Hete dranken
• Stress en zware inspanning
• Cosmetica met alcohol, menthol of parfum

Houd een paar weken een dagboekje bij. Dan zie je welke triggers bij jou meespelen. Herken je vooral de opvliegers? Dan helpt dat ook bij het gesprek met je huisarts.

Oculaire rosacea: als je ogen meedoen

Bij een flink deel van de mensen met rosacea doen ook de ogen mee. Dat heet oculaire rosacea. Hoe vaak het voorkomt, verschilt sterk tussen studies.⁵ Je ogen kunnen branden, prikken, droog of zanderig aanvoelen, en je oogleden kunnen rood en ontstoken zijn. Zonder behandeling kan het hoornvlies beschadigd raken. Heb je naast huidklachten ook oogklachten? Ga dan naar de huisarts.⁵

Rhinophyma: een zeldzame complicatie

Als rosacea lang aanhoudt, kan de huid van de neus soms dikker en bobbelig worden. Dat heet rhinophyma en komt vooral bij mannen voor. Het idee dat het door veel drinken komt, klopt niet: alcohol kan een opvlamming uitlokken, maar veroorzaakt rhinophyma niet. Een laser of een ingreep kan het behandelen.⁴

Hoe herken je eczeem in het gezicht?

Eczeem (atopische dermatitis of constitutioneel eczeem) is een chronische ontsteking van de huid. De huidbarrière werkt minder goed en de huid reageert sterk op prikkels. Kenmerkend zijn:

• Veel jeuk, vaak de klacht die het meest stoort
• Een rode, droge en schilferige huid
• Plekken die nat kunnen worden en dan korstjes vormen
• Plekken op typische plaatsen: in de elleboog- en knieholtes, rond de ogen en op de oogleden, en bij baby’s op de wangen

Eczeem begint vaak al op jonge leeftijd en komt dan in periodes terug. Bekende triggers zijn droge lucht, zeep, wol, parfum, transpiratie en stress. Allergie kan meespelen, maar lang niet iedereen met eczeem heeft een aantoonbare allergie. Op Thuisarts.nl over eczeem lees je wat je zelf kunt doen.

Seborroïsch eczeem: de grootste verwarring

In het gezicht lijkt rosacea vaak meer op seborroïsch eczeem dan op gewoon eczeem. Seborroïsch eczeem geeft rode plekken met gelige, vettige schilfers. Die zitten meestal naast de neusvleugels, in de wenkbrauwen en langs de haargrens. Het kan ook samen met rosacea voorkomen.¹

Rosacea of eczeem: hoe zie je het verschil?

Deze tabel helpt je op weg, maar is geen diagnose. Ook contacteczeem, seborroïsch eczeem, acne en soms een auto-immuunziekte zoals lupus kunnen roodheid in het gezicht geven.¹ Twijfel je? Laat het dan beoordelen door je huisarts.

Welke behandelingen helpen bij rosacea?

Rosacea is niet te genezen, maar de klachten zijn meestal goed onder controle te krijgen.⁴ Welke behandeling past, hangt af van je klachten:

Let op: een corticosteroïdcrème (hormoonzalf) lijkt de roodheid eerst te verminderen. Bij langer gebruik kan rosacea er juist erger door worden.⁴ Gebruik hormoonzalf in je gezicht dus alleen als je arts het voorschrijft. Ben je zwanger, wil je zwanger worden of geef je borstvoeding? Overleg dan met je arts of apotheker welke middelen veilig zijn.

Ook een goede basisverzorging helpt: een milde reiniger zonder parfum, een eenvoudige vochtinbrengende crème en dagelijks zonnebrand met een hoge beschermingsfactor.⁴ Meer over het verloop lees je in ons artikel over een genezing voor rosacea en op Thuisarts.nl over rosacea.

Speelt voeding een rol bij rosacea?

Sommige mensen merken dat alcohol, pittig eten of hete dranken hun klachten erger maken. Die triggers zijn de moeite waard om te testen.⁴ Er is ook onderzoek naar een verband tussen rosacea en de darmen. Mensen met rosacea hebben bijvoorbeeld vaker darmklachten. Studies naar probiotica en speciale diëten zijn nog klein en voorlopig.⁸ Ze zijn dus geen vervanging voor een behandeling van je huisarts of dermatoloog.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Maak een afspraak bij de huisarts als:¹⁵

• De klachten steeds terugkomen of erger worden
• Je ogen branden, rood zijn of zanderig aanvoelen
• Zelfzorg en het vermijden van triggers niet genoeg helpen
• Je huid openligt, nat wordt of ontstoken lijkt
• Je niet zeker weet of het rosacea, eczeem of iets anders is

De huisarts kan vaak zelf de diagnose stellen en je zo nodig doorverwijzen naar een dermatoloog. Je kunt ook eerst Thuisarts.nl raadplegen.

Veelgestelde vragen

Kan iemand tegelijk rosacea én mee-eters hebben?

Ja. Bultjes zonder mee-eters wijzen op rosacea, maar dat betekent niet dat je nooit mee-eters kunt hebben. Rosacea en acne kunnen tegelijk voorkomen, en mee-eters kunnen ook andere oorzaken hebben.¹ Een huisarts of dermatoloog kijkt naar het totaalbeeld en kan beide tegelijk behandelen.

Hoe weet ik zeker of ik rosacea of eczeem heb?

Dat kun je zelf moeilijk met zekerheid zeggen, omdat de klachten op elkaar lijken. Ook seborroïsch eczeem, contacteczeem en andere huidziekten kunnen er zo uitzien.¹ Een huisarts of dermatoloog kan de diagnose meestal stellen door goed naar je huid te kijken.

Jeukt rosacea?

Meestal niet veel. Bij rosacea zijn branden en prikken de typische klachten. Heb je veel jeuk, dan past dat eerder bij eczeem.¹ Allebei tegelijk kan ook.

Is rosacea besmettelijk?

Nee. Rosacea is een chronische ontsteking van de huid en geen infectie die je aan iemand anders kunt doorgeven. Erfelijke aanleg, het afweersysteem en triggers spelen een rol.²

Gaat rosacea ooit helemaal over?

Er bestaat nog geen behandeling die rosacea voorgoed geneest. Met een goede behandeling en het vermijden van je triggers kun je de klachten bij de meeste mensen wel goed onder controle krijgen.⁴ Er kunnen rustige periodes zijn, maar je blijft gevoelig voor nieuwe opvlammingen.

Is eczeem hetzelfde als een huidallergie?

Nee, niet helemaal. Bij eczeem werkt de huidbarrière minder goed en reageert de huid sterk op prikkels. Een allergie kan een opvlamming uitlokken, maar veel mensen met eczeem hebben geen aantoonbare allergie. Bij contacteczeem is een allergie wel vaak de oorzaak.

Welke huidverzorging is veilig bij rosacea?

Kies een milde reiniger zonder parfum en sla scrubs en producten met alcohol, menthol of eucalyptus over. Smeer elke dag zonnebrand met een hoge beschermingsfactor, ook als het bewolkt is.⁴ Probeer nieuwe producten eerst op een klein stukje huid, want wat bij de een goed werkt, kan bij de ander een opvlamming geven.