De 10 meest voorkomende huidziekten: herkennen, behandelen en voorkomen

Acne, eczeem en psoriasis behoren tot de meest voorkomende huidziekten wereldwijd — samen treffen ze meer dan een miljard mensen ¹. De meeste huidaandoeningen zijn goed behandelbaar, mits je ze tijdig herkent. Hieronder vind je de tien meest voorkomende huidziekten, hun oorzaken en wat je er zelf aan kunt doen naast reguliere zorg.

Welke huidziekten komen het vaakst voor?

Huidziekten variëren van mild en tijdelijk tot chronisch en ingrijpend. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de tien meest voorkomende aandoeningen.

Huidziekte	Type	Besmettelijk?	Geneesbaar?
Acne	Ontstekingsziekte	Nee	Vaak wel
Eczeem	Chronisch, immuungemedieerd	Nee	Beheersbaar
Psoriasis	Auto-immuunziekte	Nee	Beheersbaar
Koortslip	Virale infectie	Ja	Nee (wel behandelbaar)
Rosacea	Chronische ontsteking	Nee	Beheersbaar
Gordelroos	Virale reactivatie	Indirect	Vaak wel
Netelroos	Allergische/immuunreactie	Nee	Meestal vanzelf
Schimmelinfectie	Schimmelinfectie	Ja	Ja
Wratten	Virale infectie (HPV)	Ja	Vaak vanzelf
Contactdermatitis	Overgevoeligheidsreactie	Nee	Ja

Bij alle huidklachten geldt: raadpleeg je huisarts als klachten aanhouden, verergeren of gepaard gaan met koorts. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie per aandoening ².

Hoe ontstaat een koortslip en wat kun je ertegen doen?

Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpes-simplex virus (HSV-1). Ben je eenmaal besmet, dan draag je het virus levenslang bij je. Een uitbraak begint vaak met een tintelend of kriebelend gevoel rond de lippen of neus, gevolgd door met vocht gevulde blaasjes die na ongeveer tien dagen genezen.

Veelvoorkomende triggers

• Verminderde weerstand
• Langdurige blootstelling aan UV-straling
• Koorts
• Hormonale schommelingen

Wat kun je zelf doen?

Smeer bij de eerste tekenen een antivirale crème (verkrijgbaar bij de drogist). Zinkzalf kan de vorming van blaasjes remmen. Was de aangedane plek met antiseptische zeep om uitbreiding te voorkomen en gebruik lippenbalsem met UV-filter.

Belangrijk: een koortslip is zeer besmettelijk. Vermijd huidcontact met baby’s — voor hen kan een HSV-infectie levensbedreigend zijn. Neem contact op met je arts bij pusvorming, uitbreidende roodheid, oogirritatie of koorts. Vervang na een uitbraak je tandenborstel en zorg dat de tube tandpasta niet in contact komt met de borstel.

Wat veroorzaakt acne en welke behandelingen werken?

Acne ontstaat wanneer een porie verstopt raakt met dode huidcellen en talg, en vervolgens ontstoken raakt. Het huidmicrobioom speelt hierbij een sleutelrol: een verstoorde balans van huidbacteriën — met name Cutibacterium acnes — draagt bij aan ontstekingen ³.

Triggers van acne

• Hormonale schommelingen (puberteit, menstruatie, zwangerschap)
• Bacteriële disbalans op de huid ³
• Stress
• Bepaalde medicatie

Acne komt het vaakst voor in het gezicht, op de borst en op de rug.

Behandelopties

Je huisarts kan medicatie voorschrijven zoals retinoïden, benzoylperoxide of antibiotica. Bij ernstige acne zijn er aanvullende opties:

• Lichttherapie — rood of blauw licht, soms gecombineerd. Kan pijnlijk zijn en tijdelijke roodheid geven.
• Chemische peeling — effectief maar agressief. Niet geschikt voor iedereen vanwege het risico op huidverkleuring en littekens.

Dagelijkse verzorging

Was je gezicht tweemaal daags met een milde, zeepvrije reiniger. Gebruik geen make-up op oliebasis en verwijder make-up altijd voor het slapengaan. Kies voor niet-comedogene producten die je poriën niet verstoppen.

Let op bij zwangerschap: bepaalde acnemedicatie (zoals isotretinoïne en retinoïden) is schadelijk voor de ongeboren baby. Overleg altijd met je arts ⁴.

Hoe herken je rosacea en hoe ga je ermee om?

Rosacea is een chronische huidaandoening waarbij rode vlekken, bultjes en zichtbare adertjes in het gezicht ontstaan. De aandoening komt het meest voor bij vrouwen in de overgang en bij mensen met een lichte huidskleur.

Mogelijke triggers

• Genetische aanleg
• Zonlicht en extreme temperatuurverschillen
• Stress
• Alcohol en pittig eten
• Langdurig gebruik van corticosteroïdencrèmes

Behandeling

Rosacea is niet te genezen, maar klachten zijn goed te beheersen. Je huisarts kan medicatie voorschrijven zoals metronidazolcrème of azelainezuur. Laserbehandeling kan zichtbare adertjes verminderen.

Tip: houd een dagboek bij om je persoonlijke triggers te identificeren en vermijd langdurige blootstelling aan direct zonlicht.

Wanneer is gordelroos gevaarlijk?

Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus — hetzelfde virus als waterpokken. Na een eerdere waterpokkeninfectie blijft het virus sluimerend in de zenuwknopen en kan het later reactiveren als gordelroos, met pijnlijke blaasjes aan één kant van het lichaam.

Risicofactoren

• Leeftijd boven de 50 (met name 70+)
• Verzwakt immuunsysteem (chemotherapie, orgaantransplantatie, hiv)
• Langdurige stress

Behandeling en preventie

Vroege behandeling met antivirale medicatie (binnen 72 uur na de eerste symptomen) is cruciaal om complicaties te voorkomen. Een veelvoorkomende complicatie is postherpetische neuralgie: aanhoudende zenuwpijn die maanden tot jaren kan duren.

Gordelroos zelf is niet direct besmettelijk, maar iemand die nog nooit waterpokken heeft gehad kan waterpokken oplopen door contact met de blaasjes. Het RIVM beveelt vaccinatie aan voor mensen van 60 jaar en ouder ⁵.

Waardoor krijg je netelroos?

Netelroos (urticaria) is een plotselinge, jeukende huiduitslag met bleke bulten op een rode ondergrond. Het is in feite een vochtophoping in de bovenste huidlaag, vaak aangestuurd door mestcellen die histamine afgeven.

Mogelijke oorzaken

• Allergische reacties (voedsel, insectensteken)
• Geneesmiddelen — medicatieovergevoeligheid is een belangrijke oorzaak van acute netelroos ⁶
• Infecties
• Stress of fysieke prikkels (kou, warmte, druk)
• Type 2-ontstekingsreacties spelen een rol bij chronische vormen ⁷

Wanneer naar de arts?

Netelroos verdwijnt meestal vanzelf of met antihistaminica. Zoek direct medische hulp bij zwelling van lippen, tong of keel, of bij benauwdheid — dit kan wijzen op anafylaxie.

Wat helpt tegen eczeem?

Eczeem (atopisch eczeem) is een chronische ontstekingsziekte met droge, jeukende huid die in opvlammingen verloopt. Het huidmicrobioom speelt een belangrijke rol: overgroei van Staphylococcus aureus wordt vaak gezien bij eczeem-opvlammingen ³. Type 2-ontsteking is een drijvende kracht achter de ziekte ⁷.

Basisbehandeling

• Smeren, smeren, smeren — gebruik dagelijks een vettige, parfumvrije crème om de huidbarrière te herstellen
• Corticosteroïdencrèmes — bij opvlammingen, op voorschrift van de huisarts
• Triggervermijding — identificeer en vermijd prikkels zoals bepaalde weefsels, huisstofmijt of stress

Bij ernstig eczeem zijn er aanvullende opties zoals lichttherapie, immuunonderdrukkende medicatie of biologicals. Bespreek dit met je dermatoloog ⁷.

Bij zwangerschap en borstvoeding: wees extra voorzichtig met medicatiekeuzes en overleg altijd met je arts ⁴.

Is psoriasis te genezen?

Psoriasis is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem gezonde huidcellen aanvalt, wat leidt tot rode, schilferige plekken. Onderzoek naar het immuunrepertoire bij psoriasis laat zien dat specifieke T-celpopulaties een sleutelrol spelen in het ziekteproces ¹.

Behandelopties

Psoriasis is niet te genezen, maar wél goed te beheersen:

Behandeling	Geschikt voor	Bijzonderheden
Corticosteroïdencrème	Milde psoriasis	Niet langdurig gebruiken
Vitamine D-analogen	Mild tot matig	Vaak in combinatietherapie
Lichttherapie (UVB)	Matige psoriasis	Onder begeleiding dermatoloog
Methotrexaat	Ernstige psoriasis	Regelmatige bloedcontrole nodig
Biologicals	Ernstige psoriasis	Gericht op specifieke immuunpaden

Leefstijl

Verminder stress, beperk alcohol en stop met roken — alle drie verergeren psoriasis. Een gezond gewicht draagt bij aan minder opvlammingen.

Hoe behandel je een schimmelinfectie op de huid?

Schimmelinfecties op de huid (zoals ringworm, voetschimmel en candida) gedijen in warme, vochtige omgevingen. Ze uiten zich als rode, schilferige of jeukende plekken, soms met een ringvormig patroon.

Behandeling

De meeste huidschimmelinfecties reageren goed op antischimmelcrèmes zoals miconazol of clotrimazol, verkrijgbaar bij de drogist. Bij hardnekkige of uitgebreide infecties kan je huisarts orale antischimmelmedicatie voorschrijven.

Voorkomen

• Houd huidplooien droog
• Draag ademende kleding en schoenen
• Deel geen handdoeken of scheermesjes
• Droog je goed af na het douchen, vooral tussen de tenen

Wat zijn wratten en moet je ze laten behandelen?

Wratten worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV) en zijn besmettelijk via direct huidcontact of besmette oppervlakken. Ze komen vooral voor bij kinderen en jongvolwassenen.

De meeste wratten verdwijnen vanzelf binnen twee jaar, zeker bij kinderen. Behandeling is zinvol als wratten pijnlijk zijn, op een lastige plek zitten of cosmetisch storend zijn.

Behandelopties

• Salicylzuurpreparaat — verkrijgbaar bij de drogist, dagelijks aanbrengen
• Cryotherapie (bevriezing) — bij de huisarts
• Laserbehandeling — bij hardnekkige wratten, via de dermatoloog

Hoe voorkom je contactdermatitis?

Contactdermatitis is een ontstekingsreactie van de huid door aanraking met een irriterende stof of allergeen ⁶. Er zijn twee vormen:

• Irritatieve contactdermatitis — door herhaald contact met zeep, schoonmaakmiddelen of oplosmiddelen
• Allergische contactdermatitis — door overgevoeligheid voor stoffen zoals nikkel, latex, parfum of haarverf

Behandeling

Vermijd de uitlokkende stof — dat is de belangrijkste stap. Bij klachten helpen corticosteroïdencrèmes en vettige crèmes om de huid te herstellen. Bij beroepsmatige blootstelling: draag beschermende handschoenen en bespreek aanpassingen met je bedrijfsarts.

Wanneer met huidklachten naar de huisarts?

Ga naar je huisarts als huidklachten langer dan twee weken aanhouden, snel verergeren, of gepaard gaan met koorts, pus of zwelling. Bij onzekerheid biedt Thuisarts.nl betrouwbare informatie om een eerste inschatting te maken ². Heb je een chronische huidaandoening? Bespreek regelmatig je behandelplan met je huisarts of dermatoloog.

Veelgestelde vragen

Zijn huidziekten besmettelijk?

Niet alle huidziekten zijn besmettelijk. Virale infecties zoals koortslip, wratten en gordelroos (indirect) zijn dat wel. Chronische aandoeningen zoals eczeem, psoriasis en rosacea zijn niet besmettelijk — ze worden veroorzaakt door een ontregeling van het immuunsysteem of de huidbarrière. Schimmelinfecties zijn besmettelijk via direct contact of gedeelde voorwerpen.

Kan stress huidziekten veroorzaken of verergeren?

Stress is een bekende trigger voor meerdere huidaandoeningen, waaronder eczeem, psoriasis, rosacea, acne en gordelroos. Stress verhoogt de ontstekingsactiviteit in het lichaam en kan het immuunsysteem verzwakken. Stressmanagement — door beweging, slaap en ontspanning — kan huidklachten merkbaar verminderen.

Wat is het verschil tussen eczeem en psoriasis?

Eczeem geeft droge, jeukende huid die vaak voorkomt in elleboogplooien en knieholten, en begint meestal op jonge leeftijd. Psoriasis veroorzaakt dikke, schilferige plekken met een zilverwitte schilferlaag, vaak op ellebogen, knieën en de hoofdhuid. Eczeem is een huidbarrièrestoornis met type 2-ontsteking, terwijl psoriasis een auto-immuunziekte is ⁷¹.

Helpen natuurlijke middelen tegen huidaandoeningen?

Sommige natuurlijke middelen kunnen ondersteunend werken, maar ze vervangen geen medische behandeling. Vettige crèmes helpen bij eczeem, zonbescherming bij rosacea, en goede hygiëne bij schimmelinfecties. Wees voorzichtig met onbewezen huismiddeltjes — sommige (zoals citroensap op de huid) kunnen juist schade veroorzaken. Overleg bij twijfel altijd met je huisarts.

Zijn huidziekten erfelijk?

Veel huidziekten hebben een genetische component. Atopisch eczeem, psoriasis en rosacea komen vaker voor in families. Dat betekent niet dat je de aandoening zeker krijgt als een ouder het heeft, maar je hebt wel een verhoogde aanleg. Omgevingsfactoren en leefstijl bepalen mede of de aandoening tot uiting komt.

Kan voeding invloed hebben op huidaandoeningen?

Voeding kan een rol spelen bij bepaalde huidziekten. Bij eczeem is een voedselallergie soms een trigger, met name bij jonge kinderen. Bij psoriasis kan overgewicht en alcoholgebruik klachten verergeren. Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende omega-3-vetzuren, groenten en fruit ondersteunt een gezonde huid. Het Voedingscentrum biedt betrouwbare voedingsadviezen.

Wanneer moet ik met een huidprobleem naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als huidklachten langer dan twee weken aanhouden, snel erger worden, of gepaard gaan met koorts, pus of zwelling. Ook bij een veranderend moedervlek, aanhoudende jeuk zonder duidelijke oorzaak, of klachten die je dagelijks leven beperken is een bezoek verstandig. Op Thuisarts.nl kun je alvast informatie vinden over je klacht ².

Mag ik zwemmen of sporten met een huidaandoening?

In de meeste gevallen wel, maar het hangt af van de aandoening. Bij besmettelijke huidziekten zoals schimmelinfecties of open gordelroosblaasjes is het verstandig om direct huidcontact en gedeelde faciliteiten te vermijden. Bij eczeem kan chloorwater de huid uitdrogen — smeer je vooraf goed in met een barrièrecrème en douche direct na het zwemmen.

Footnotes

1. Terhaar H, Jiminez V, Grant E. Immune Repertoires in Various Dermatologic and Autoimmune Diseases. Genes. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39766858/ ↩ ↩² ↩³

2. NHG. Thuisarts.nl — Betrouwbare informatie over huidaandoeningen. Thuisarts.nl. 2025. https://www.thuisarts.nl ↩ ↩² ↩³

3. Scharschmidt TC, Segre JA. Skin microbiome and dermatologic disorders. The Journal of Clinical Investigation. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39895627/ ↩ ↩² ↩³

4. McMullan P, Yaghi M, Truong TM. Safety of dermatologic medications in pregnancy and lactation: An update - Part I: Pregnancy. Journal of the American Academy of Dermatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38280679/ ↩ ↩²

5. RIVM. Rijksvaccinatieprogramma — Gordelroos. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. 2025. https://www.rivm.nl/gordelroos ↩

6. Wilkerson RG. Drug Hypersensitivity Reactions. Immunology and Allergy Clinics of North America. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37394254/ ↩ ↩²

7. Chovatiya R, Hawkes JE, DiRuggiero D. Type 2 Inflammation and Its Role in Dermatologic Diseases. International Journal of Dermatology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40119613/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

Bronnen

1. Scharschmidt TC, Segre JA — Skin microbiome and dermatologic disorders · The Journal of Clinical Investigation · 2025
2. Chovatiya R, Hawkes JE, DiRuggiero D — Type 2 Inflammation and Its Role in Dermatologic Diseases · International Journal of Dermatology · 2025
3. Terhaar H, Jiminez V, Grant E — Immune Repertoires in Various Dermatologic and Autoimmune Diseases · Genes · 2024
4. McMullan P, Yaghi M, Truong TM — Safety of dermatologic medications in pregnancy and lactation: An update - Part I: Pregnancy · Journal of the American Academy of Dermatology · 2024
5. Wilkerson RG — Drug Hypersensitivity Reactions · Immunology and Allergy Clinics of North America · 2023
6. NHG — Thuisarts.nl — Betrouwbare informatie over huidaandoeningen · Thuisarts.nl · 2025
7. RIVM — Rijksvaccinatieprogramma — Gordelroos · Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu · 2025