• Wat kan, en doet, het Lymfevatenstelsel

Wat kan, en doet, het Lymfevatenstelsel?

2014-02-28T07:43:34+00:00 februari 28th, 2014|Immuunsysteem Versterken|8 Reacties

Wat kan, en doet, het Lymfevatenstelsel?

lymfeHeel veel mensen kennen de naam wel, en ook verschillende namen die hier verband mee houden zoals lymfeklierkanker en Lymfoedeem. Maar er zijn maar weinig mensen die precies weten wat het lymfevatenstelsel is, wat het doet en waar je dit zeer geavanceerde systeem in het lichaam kunt vinden.

Vandaar dit artikel, waarin ik je alles uit ga leggen over dit hoogst belangrijke systeem voor de afvoer van je afvalstoffen en je verweer tegen infecties.

Om even héél erg kort door de bocht te gaan: Het lymfevatenstelsel is het riool van je lichaam!

De functies van het Lymfevatenstelsel

Voordat we gaan bekijken wat het lymfevatenstelsel precies is, waar we het kunnen vinden en hoe het werkt, eerst even de twee belangrijkste functies van dit geavanceerde systeem. Als je de functies van het systeem kent, is het begrijpen van de systeem over hoe het werkt en waar het ligt, direct veel duidelijker en gemakkelijker te begrijpen.

Het afvoeren van overtollig vloeistof uit de weefsels en afvalstoffen uit de cellen

Door de druk in het bloedvatenstelsel wordt vocht naar buiten geperst. In dat vocht zitten onder andere witte bloedcellen, voedingsstoffen en zuurstof. Dit vocht, wat zich dus tussen de cellen van de organen bevindt, wordt weefselvloeistof, of Lymfe, genoemd.

Als de cellen omgeven zijn met deze lymfe, kunnen ze heel gemakkelijk zuurstof en andere voedingsstoffen opnemen. Aan de andere kant produceren deze zelfde cellen ook kooldioxide en verschillende afvalstoffen. Dit wordt opgenomen door het weefselvocht en afgevoerd, deels door het lymfevatenstelsel zelf, en deels door het bloedvatenstelsel.

Strijd tegen infecties

De lymfeklieren, een onderdeel van het complete lymfevatenstelsel, bevatten onder andere witte bloedcellen. Deze witte bloedcellen helpen het lichaam om ongewenste infecties te bestrijden. Voordat de lymfe, het weefselvocht, indirect in aanraking kan komen met het bloed en de bloedbaan, stroomt dit vocht eerst door heel veel lymfeklieren waar de lymfe gereinigd en ontsmet wordt.

De witte bloedcellen detecteren lichaamsvreemde stoffen en vernietigen deze zeer effectief. Daarna is het weefselvocht volledig ‘ontsmet’ voordat de échte taak van de lymfe gaat beginnen.

De bouw van het Lymfevatenstelsel

lymfevatenstelselOk, dan is nu het lymfevatenstelsel aan de beurt: We kennen natuurlijk allemaal het bloedvatenstelsel die niet alleen voedingsstoffen en zuurstof aanvoert naar de organen, weefsels en cellen, maar ook de afvalstoffen van diezelfde cellen opneemt en op de terugreis afvoert en uitstoot uit het lichaam.

Zou dit niet gebeuren, dan zal je lichaam zichzelf heel snel vergiftigen, met uiteindelijk de dood als gevolg. In tegenstelling tot het bloedvatenstelsel, is het lymfestelsel een systeem die alleen maar in staat is om afvalstoffen af te voeren, en heeft dus niks te bieden aan de cellen zoals het bloed.

Je zou kunnen zeggen dat het lymfestelsel de vuilniswagen van het lichaam is, het riool van het lichaam.

Het lymfevatenstelsel is dus in principe een heel complex stelsel van grotere en kleinere aderen, net als de bloedaderen. Door deze aderen stroomt de lymfe, of weefselvocht. Deze lymfe is ongeveer gelijk aan de samenstelling van bloed, maar dan zonder rode bloedlichaampjes en een veel hoger percentage eiwitten.

Er zijn in je lichaam verschillende plekken waar de grotere lymfevaten samenkomen. Zo’n belangrijk kruispunt noemen we lymfeknopen of klieren. Het zijn deze klieren die uit het weefselvocht, of de lymfe, de lichaamsvreemde stoffen halen en het helemaal filteren.

Deze klieren zijn dus de reinigingsstations van het lichaam. Alle ziekteverwekkende stoffen zoals bacteriën en virussen, worden onschadelijk gemaakt. Daarbij hebben deze zelfde klieren nog een belangrijke functie:  Ze zijn actief in het afweersysteem van het lichaam en allergieontwikkeling.

Beide systemen, het lymfevatenstelsel en het bloedstelsel, staan met elkaar in contact. Uiteindelijk draagt het lymfesysteem de lichaamsvreemde stoffen over aan de bloedbaan, waarna deze laatste zorgt voor een uiteindelijke natuurlijke afvoer via urine en ontlasting.

Direct afvangen van bacteriën

Als we dan toch aan het vergelijken zijn met het bloedvatenstelsel: Er is nog een heel klein, maar het belangrijk verschil tussen de twee. De vaten van het lymfestelsel zijn een héél klein beetje groter dan de vaten van het bloedvatenstelsel. Dit is heel miniem, maar heel erg belangrijk in deze.

Heel veel bacteriën zijn ‘te groot’ om het bloedvatenstelsel binnen te kunnen dringen, maar wel het lymfevatenstelsel. Op deze manier worden, als alles goed werkt, de betreffende bacteriën direct opgevangen, onschadelijk gemaakt en afgevoerd via het lymfevatenstelsel, al voordat deze ook maar iets van hun kwade bedoelingen hebben kunnen uitvoeren.

Ditzelfde principe gaat ook op voor beschadigde lichaamscellen die losgekomen zijn van hun organen. Deze worden op dezelfde manier afgevoerd door het lymfevatenstelsel.

Het principe van voortstuwing

Zoals we eerder gezien hebben, heet het water tussen de cellen dus weefselvloeistof, of lymfe. Deze vloeistof wordt opgevangen in haarvaatjes, waarna deze haarvaatjes zich verenigen in grotere vaten, en deze verenigen zich vervolgens in nog bredere vaten. Inmiddels heten deze vaten dan lymfevaten.

Dit is dus de riolering voor de afvalstoffen uit het lichaam. Deze riolering is op veel plekken voorzien van kleppen, zodat de lymfe met lichaamsvreemde stoffen niet meer terug kan vloeien naar de organen. Dit is een vergelijkbaar principe met het bloedvatenstelsel.

Er is alleen één heel groot verschil: Het bloed wordt in het bloedvatenstelsel voortgestuwd door het pompen van het hart. Het lymfestelsel maakt hier geen gebruik van, en heeft geen eigen ‘hart’ die de lymfe voort kan stuwen.

Het lymfevatenstelsel maakt gebruik van de bestaande spieren. De vaten lopen allemaal door- en tussen de spieren. Op het moment dat de spieren zich samentrekken, maakt het lymfevatenstelsel hier dankbaar gebruik van: De lymfe wordt hierdoor voortgestuwd tot de volgende samentrekking van spieren.

Mogelijke problemen die zich kunnen openbaren

Het lymfevatenstelsel is zeer geavanceerd en onontbeerlijk voor het correct en efficiënt functioneren van ons lichaam. Maar helaas kan ook met dit systeem de nodige zaken mis gaan: Lymfe kan zich ophopen door een storing in de afvoer, het hele systeem kan haperen doordat het zelf geïnfecteerd wordt door bacteriën of schimmels, en dan is er natuurlijk de ziekte van Hodgkin, een vorm van Lymfeklierkanker. Laten we deze drie eens verder bekijken:

Lymfoedeem

Het kan voorkomen dat het lymfevatenstelsel niet goed dienst doet, waardoor op één of meerdere plaatsen in het lichaam het weefselvocht zich op gaat hopen. De oorzaak hiervan kan liggen in het feit dat het lymfevatenstelsel tijdens de zwangerschap al een foutje heeft opgelopen of niet helemaal afgemaakt.

Er zijn dan in de meeste gevallen té weinig lymfevaten die om alle weefselvocht efficiënt af te voeren. In de eerste levensfase(s) is dat meestal niet zo’n groot probleem, maar op latere leeftijd kunnen er problemen ontstaan in de vorm van zwellingen (de ophoping van weefselvocht). Vaak in één of beide benen.

Een oplossing hiervoor is niet echt voorhanden. In het begin zal de zwelling minder worden als het betreffende been hoog wordt gelegd, maar later zal ook dat niet meer helpen. Dan ben je aangewezen op drukverband, wat in feite ook maar een tijdelijke oplossing is.

Dit zelfde probleem kan ook op latere leeftijd ontstaan, als gevolg van een andere aandoening. Een duidelijk voorbeeld hiervan is borstkanker. In het geval van borstkanker is het soms nodig om de lymfeklieren onder de oksels weg te halen. Dit heeft daarna direct gevolgen voor de afvoer van het weefselvocht uit de armen.

Door het missen van de lymfeklieren onder de oksels, ontstaat er een ophoping van weefselvocht.

Lymfadenitis

Ondanks het feit dat het lymfevatenstelsel zelf in staat is om bacteriën en virussen direct af te vangen en onschadelijk te maken voor deze het lichaam kunnen infecteren, is het lymfevatenstelsel niet helemaal onfeilbaar.

Ook het stelsel op zich kan geïnfecteerd raken, doordat de aanvoer vanuit een infectie elders in het lichaam té groot is, waardoor het stelsel massaal wordt aangevallen, en deze het onderspit moet delven.

Gelukkig is hier wel een oplossing voor handen: Als de ontstekingshaard bestreden is, zal de lymfeklier zichzelf ook snel herstellen.

Ziekte van Hodgkin

Dit is een ongecontroleerde wildgroei van beschadigde cellen in de lymfeklieren, een vorm van lymfeklierkanker. Het is anders dan de meeste vormen van kanker, want de patiënten in dezen zijn vaak erg jong: tussen de 15 en de 35 jaar.

Jaarlijks wordt bij ongeveer 350 mensen de diagnose Hodgkin vastgesteld. Gelukkig is het wel een vorm van kanker die tegenwoordig goed te behandelen is. Het grootste deel van de patiënten genezen met behulp van bestraling en/of chemotherapie.

Het succes van de behandeling is voor een groot deel afhankelijk van het moment van diagnose, dus het stadium van de kanker.

Conclusies en aanbevelingen

Het lymfevatenstelsel is een zeer complex stelsel van (haar)vaten die zorgen voor de afvoer van overtollig weefselvocht. Hoewel dit systeem zelf ook bacteriën en virussen onschadelijk kan maken, is het systeem niet onfeilbaar. Er kunnen verschillende problemen ontstaan, waaronder een Lymfoedeem en zelfs de ziekte van Hodgkin.

Nu jij de werking van het lymfevatenstelsel beter kent, kun je ook sneller mogelijke problemen onderkennen. Op het moment dat je twijfels hierover, neem dan direct contact op met je huisarts of specialist. Beter één keer voor niets naar de huisarts, dan een jaar te laat…

8 Reacties

  1. Juanita Nremoredjo 25 februari 2015 om 05:13 - Antwoorden

    Een simpel, interessant en leuk artikel over het lymfevatenstelsel!

  2. Katarina 10 september 2015 om 02:02 - Antwoorden

    Zeer informatief en makkelijk te begrijpen site. Bedankt R J H! 🙂

  3. Suzanne 28 september 2016 om 16:35 - Antwoorden

    Op zich een duidelijk artikel. Wat ik wel mis is informatie over wanneer er sprake is van oedeem a.g.v. bestralingen/chemo/wegnemen van het okseltoilet, hoe dit op te lossen. Ik heb het dan niet over symptoombestrijding in de vorm van bijvoorbeeld vochttabletten, maar echt genezing van deze aandoening.
    Bij mij zijn inmiddels lymfeklieren vanuit mijn lies getransplanteerd naar mijn oksel, maar dit lost het oedeem niet voldoende op.
    Graag nadere informatie hierover.

  4. sieuwert slort 9 februari 2017 om 12:47 - Antwoorden

    Het lymfe""hart""schijnt het vlies te zijn aan de binnenkant van de ruggegraat en werkt peristaltisch en kan worden ge-activeert middels oefeningen

  5. leo 4 april 2017 om 10:16 - Antwoorden

    Ik ben geopereerd aan mijn bloedvaten in de liesstreek op 28 feb 2017. Een endarterietocmie is bij mij gedaan.
    Nu 04-04-2017 is de wond in mijn lies nog niet dicht, het lymfe loopt nog volop uit mijn lies, ik moet om de 2 a 3 uur mijn verband vernieuwen, omdat dit dan helemaal is verzadigd, zowel overdag als s' nachts. Ik kan nergens iets vinden, wat ik hier tegen kan doen. Vanmiddag heb ik een echografisch onderzoek om uit te vinden hoe groot de holte in mijn buik is,( welke gevuld is met lymfe ) om dit probleem aan te pakken.
    Mij is niets bekend over pillen of drankjes, welke dit probleem zou kunnen oplossen.
    Is er iemand die iets weet over dit probleem, of wil niemand hierover iets kwijt, b.v.d

    • Terra Joulle 7 september 2018 om 08:03 - Antwoorden

      Hoi leo, probeer geen gekookt of berwerkt voedsel te eten. Officeel zal je regelamtig tot zoveel mogelijk moeten vasten. Dus alleen water drinken voor dagen. Maak je sterk en je zult genezen worden.

      Terra Joulle

  6. gebovd 4 juli 2017 om 13:41 - Antwoorden

    Wat een verhelderende uitleg van het lymfestelsel. Eindelijk kan ik me daar een beeld van vormen. Na een knie-operatie eerder dit jaar, bleef ik lang vocht vasthouden in die knie. Ik hoorde van 'oedeem massage' en bracht dat ter sprake bij de fysio. Daar was gelukkig iemand zeer geinterresseerd (nog niet volleerd) , in lymfemassage. Ik ben maar een leek natuurlijk, maar heb toch het gevoel, dat ik na oedeem massage minder vochtophoping in die knie heb momenteel. Wat er op landere termijn aan uitwerking gaat zijn, weet ik nog niet. Oedeem massage is nog niet bij iedereen bekend helaas. Wat het bij anderen teweeg brengt kan ik niet inschatten. Ik ben er nu in elk geval blij mee.

    • Carla 14 november 2017 om 22:38 - Antwoorden

      Heb al ongeveer 20 jaar lymfe massage na borst amputatie (1978).van een gediplomeerde therapeute. Inderdaad na een massage voel je dat er mindervocht is ben daarna dan ook heel moe. Draag nu ook elastische mouw en kousen maar kom van mijn oedeem niet meer af.

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht:
4 Shares
Share4
Tweet
Pin