Zinkzalf tegen aambeien: werkt het en hoe gebruik je het correct?

Zinkzalf (zinkoxide) kan bij milde, externe aambeien tijdelijk verlichting geven van jeuk en irritatie. Het vormt een beschermende barrière op de huid, maar neemt de aambeien zelf niet weg. Actuele richtlijnen noemen lokale barrièrecrèmes als eerstelijnsoptie bij lichte externe klachten — mits correct toegepast. ¹²

Wat zijn aambeien precies?

Aambeien zijn gezwollen of ontstoken bloedvaten in de wand van het rectum of rond de anus. Ze zijn altijd aanwezig als kussenweefsel in het anaalkanaal; pas als ze opzwellen of ontsteken, geven ze klachten zoals pijn, jeuk of bloedverlies. ¹

Er zijn twee soorten:

• Intern: boven de grens van rectum en anus, vaak pijnloos maar kunnen bloeden bij de stoelgang
• Extern: onder de huid rond de anus, vaker pijnlijk, jeukend of branderig

Beiden kunnen in het anaalkanaal blijven of deels naar buiten steken.

Hoe ontstaan aambeien?

Verhoogde druk in het rectum is de belangrijkste oorzaak — met name het persen bij de stoelgang. ² Risicofactoren zijn:

• Chronische obstipatie of een vezelarm dieet
• Langdurig persen of zitten op het toilet
• Zwangerschap: de groeiende baarmoeder verhoogt de druk op het bekken ³
• Overgewicht
• Chronische diarree of overmatig gebruik van laxeermiddelen

Wat is zinkzalf en hoe werkt het bij aambeien?

Zinkoxide is een wit, wateronoplosbaar poeder dat in veel huidproducten zit — van luiercrème tot zonnebrandcrème. Aangebracht op externe aambeien vormt het een beschermende laag op de huid die:

• Vocht en irriterende stoffen (zoals ontlastingsresten) buiten houdt
• Jeuk en branderig gevoel helpt verlichten
• Lichte huidirritatie kan kalmeren

Zinkoxide staat in de medische literatuur geclassificeerd als een van de lokale symptomatische middelen bij aambeien, naast hydrocortison-crèmes en lokale anesthetica. ¹ Het verkleint of verwijdert de aambeien zelf niet.

Werkt zinkzalf echt tegen aambeien?

Gericht klinisch onderzoek naar zinkoxide als monotherapie bij aambeien is beperkt. Wat de huidige richtlijnen en reviews zeggen:

• De ASCRS (2024) beveelt lokale barrière- en verzorgingscrèmes aan voor symptoomverlichting bij milde externe aambeien ²
• Een systematische review (2023) laat zien dat farmacologische lokale behandeling de kans op terugkeer verlaagt als onderdeel van een bredere aanpak ⁴
• Onderzoek suggereert dat vezelrijke voeding gecombineerd met lokale behandeling effectiever is dan lokale behandeling alleen ⁵

Zinkzalf kan dus zinvol zijn bij milde, externe klachten. Bij interne aambeien, ernstige pijn of aanhoudend bloedverlies is medisch advies noodzakelijk.

Zo breng je zinkzalf correct aan

1. Was je handen grondig vóór het aanbrengen
2. Gebruik een schoon wattenbolletje of je vinger
3. Breng de crème gelijkmatig aan op het externe, aangedane gebied
4. Zorg dat de crème niet in ogen, neus of mond terechtkomt — bij ongelukken direct spoelen met water
5. Was je handen daarna opnieuw

Uitsluitend extern gebruik: breng zinkoxide nooit aan in het rectum. Zinkoxide-producten zijn niet bedoeld voor interne toepassing.

Wanneer gebruik je zinkzalf beter niet?

Situatie	Advies
Zwangerschap	Overleg eerst met verloskundige of arts 3
Borstvoeding	Overleg met arts vóór gebruik
Allergiereactie (roodheid, uitslag, zwelling)	Stop direct en raadpleeg een arts
Bloedverlies bij het aanbrengen	Bel je huisarts
Grote of inwendige aambeien	Huisarts inschakelen voor behandelplan
Klachten langer dan 2 weken	Huisarts raadplegen

Meer informatie over wanneer je bij aambeienklachten een arts moet raadplegen vind je op Thuisarts.nl.

Aambeien voorkomen: wat bewezen werkt

De beste aanpak is voorkómen dat aambeien ontstaan of terugkomen. Dat doe je door de druk op de aambeienvaten laag te houden. ⁵

Meer vezels eten Groenten, fruit, peulvruchten en volkoren producten versoepelen de ontlasting. Systematisch onderzoek toont aan dat vezelrijke voeding de kans op terugkerende aambeien verlaagt. ⁴

Voldoende water drinken Vezels werken pas goed in combinatie met voldoende vocht. Streef naar 1,5 tot 2 liter per dag, tenzij je arts anders adviseert. Een lichtgele urinekleur is een goede indicator voor voldoende hydratatie.

Niet te lang persen of op het toilet zitten Maximaal vijf minuten per toiletbezoek vermindert de aanhoudende druk op de aambeienvaten.

Regelmatig bewegen Lichaamsbeweging stimuleert de darmbeweging en verlaagt het risico op obstipatie — de belangrijkste risicofactor voor aambeien. ⁵

Veelgestelde vragen

Welke zinkzalf is het beste voor aambeien?

Er zijn kant-en-klare aambeicrèmes met zinkoxide verkrijgbaar bij de drogist. Je kunt ook pure zinkoxidezalf (10% of 20%) zonder recept kopen. Controleer de bijsluiter op de juiste concentratie en toepassing, en vraag je apotheker om advies als je twijfelt.

Hoe snel werkt zinkzalf bij aambeien?

Zinkzalf geeft geen directe genezing, maar verlichting van jeuk en irritatie kan al na enkele toepassingen merkbaar zijn. Als klachten na 1 tot 2 weken regelmatig gebruik niet verbeteren of verergeren, raadpleeg dan je huisarts.

Mag je zinkzalf gebruiken bij interne aambeien?

Nee. Zinkoxide is uitsluitend bedoeld voor externe toepassing op de huid rond de anus. Bij interne aambeien is het middel niet effectief en kan inwendig aanbrengen schadelijk zijn. Raadpleeg je huisarts voor behandelopties bij interne aambeien.

Kan ik zinkzalf combineren met andere aambei-middelen?

Combineren met andere lokale crèmes is niet altijd aan te raden zonder overleg, omdat dit de huid extra kan irriteren. Vraag je apotheker of huisarts om advies als je meerdere middelen tegelijk wilt gebruiken.

Wanneer moet ik naar de huisarts met aambeien?

Ga naar de huisarts bij helder rood bloedverlies bij de stoelgang, klachten die langer dan twee weken aanhouden, ernstige pijn of koorts. Bloedverlies via de anus kan ook andere oorzaken hebben die medisch onderzoek vereisen.

Zijn er bijwerkingen van zinkzalf bij aambeien?

Allergische reacties op zinkoxide zijn zeldzaam, maar kunnen zich uiten als roodheid, uitslag of zwelling op de behandelde plek. Stop bij dergelijke reacties direct met het gebruik en raadpleeg een arts. Bij normaal gebruik op externe, intacte huid zijn bijwerkingen ongebruikelijk.

Helpt zinkzalf ook bij aambeien na de bevalling?

Zinkzalf kan verlichting geven van postpartum aambeien, maar vrouwen die borstvoeding geven dienen eerst hun arts of verloskundige te raadplegen. Aambeien die zijn ontstaan tijdens de zwangerschap verdwijnen in de meeste gevallen vanzelf na de bevalling.

Footnotes

1. Akinmoladun O, Oh W. Management of Hemorrhoids and Anal Fissures. The Surgical Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38677814/ ↩ ↩² ↩³

2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38294832/ ↩ ↩² ↩³

3. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36194029/ ↩ ↩²

4. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R. Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review. Advances in Therapy. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36331754/ ↩ ↩²

5. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS. Benign Colorectal Disorders. Primary Care. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516514/ ↩ ↩² ↩³

Bronnen

1. Akinmoladun O, Oh W — Management of Hemorrhoids and Anal Fissures · The Surgical Clinics of North America · 2024
2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR — The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids · Diseases of the Colon and Rectum · 2024
3. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS — Benign Colorectal Disorders · Primary Care · 2023
4. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R — Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review · Advances in Therapy · 2023
5. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y — Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy · The American Journal of Gastroenterology · 2022