Zinkzalf tegen aambeien: werkt het en hoe gebruik je het correct?

Zinkzalf kan bij milde, externe aambeien verlichting geven van jeuk, irritatie en een branderig gevoel. Het zinkoxide in de zalf vormt een beschermende laag op de huid die vocht en prikkelende stoffen buiten houdt. ¹² De aambeien zelf verdwijnen er niet door — daarvoor is een bredere aanpak nodig met vezels, voldoende vocht en beweging.

Wat zijn aambeien precies?

Aambeien (hemorroïden) zijn gezwollen bloedvaten in de wand van het rectum of rond de anus. Ze zijn van nature aanwezig als kussenweefsel dat helpt bij de afsluiting van het anaalkanaal — pas als ze opzwellen of ontsteken, geven ze klachten. ¹

Er zijn twee typen:

• Interne aambeien: boven de overgang van rectum naar anus, vaak pijnloos maar kunnen bloeden bij de stoelgang
• Externe aambeien: onder de huid rond de anus, vaker pijnlijk, jeukend of branderig

Beide typen kunnen in het anaalkanaal blijven of gedeeltelijk naar buiten steken (prolaps). De ernst wordt ingedeeld in vier graden, waarbij graad I en II doorgaans conservatief te behandelen zijn. ²

Waardoor ontstaan aambeien?

Verhoogde druk in het anaalgebied is de hoofdoorzaak. ² De belangrijkste risicofactoren:

• Persen bij de stoelgang — de meest voorkomende trigger
• Chronische obstipatie of een vezelarm dieet
• Langdurig zitten op het toilet (meer dan vijf minuten)
• Zwangerschap — de groeiende baarmoeder verhoogt de druk op het bekken ³
• Overgewicht
• Chronische diarree of overmatig gebruik van laxeermiddelen

Naast mechanische druk spelen ook erfelijke aanleg en veroudering van het steunweefsel een rol bij het ontstaan van aambeien. ⁴

Hoe werkt zinkzalf bij aambeien?

Zinkoxide is een wit, wateronoplosbaar mineraal dat je terugvindt in veel huidproducten — van luiercrème tot zonnebrandmiddel. Aangebracht op externe aambeien doet het drie dingen:

• Beschermt de geïrriteerde huid tegen vocht en prikkelende stoffen zoals ontlastingsresten
• Kalmeert jeuk en een branderig gevoel
• Droogt nattende plekken licht uit

Medische richtlijnen classificeren zinkoxide als een lokaal symptomatisch middel bij aambeien, in dezelfde categorie als beschermende barrièrecrèmes. ¹ Het verkleint of verwijdert de aambeien niet — het verlicht uitsluitend de huidklachten eromheen.

Werkt zinkzalf echt tegen aambeien?

Gericht klinisch onderzoek naar zinkoxide als alleenstaande behandeling bij aambeien ontbreekt grotendeels. Wat de huidige evidence zegt:

• De ASCRS-richtlijn (2024) beveelt lokale barrière- en verzorgingscrèmes aan als eerstelijnsbehandeling bij milde externe aambeien ²
• Een systematische review (2023) toont dat lokale farmacologische behandeling de kans op terugkeer verlaagt, vooral als onderdeel van een bredere aanpak ⁵
• Vezelrijke voeding gecombineerd met lokale behandeling is effectiever dan lokale behandeling alleen ⁶
• Duitse proctologische richtlijnen (2023) noemen zinkoxide-bevattende zalven als gangbare optie voor symptoomverlichting bij ongecompliceerde externe aambeien ⁷

Zinkzalf is dus een redelijke keuze bij milde, externe klachten. Bij interne aambeien, ernstige pijn of aanhoudend bloedverlies is het onvoldoende en heb je medisch advies nodig.

Zo breng je zinkzalf correct aan

1. Was je handen grondig vóór het aanbrengen
2. Gebruik een schoon wattenbolletje of je (schone) vinger
3. Breng een dunne laag zalf gelijkmatig aan op het externe aangedane gebied
4. Vermijd contact met ogen, neus of mond — bij ongelukken direct spoelen met water
5. Was je handen daarna opnieuw

Belangrijk: zinkoxide is uitsluitend bedoeld voor extern gebruik. Breng het nooit aan in het rectum of anaalkanaal.

Wanneer kun je zinkzalf beter niet gebruiken?

Situatie	Advies
Zwangerschap	Overleg eerst met verloskundige of arts 3
Borstvoeding	Raadpleeg je arts vóór gebruik
Allergische reactie (roodheid, uitslag, zwelling)	Stop direct en ga naar de huisarts
Bloedverlies bij het aanbrengen	Neem contact op met je huisarts
Grote of inwendige aambeien	Huisarts raadplegen voor een behandelplan
Klachten langer dan 2 weken	Huisarts raadplegen

Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over wanneer je bij aambeienklachten een arts moet raadplegen.

Hoe voorkom je dat aambeien terugkomen?

De beste strategie is de druk op de aambeienvaten structureel laag houden. Systematisch onderzoek bevestigt dat vezelrijke voeding de kans op terugkerende aambeien verlaagt. ⁶⁵

Meer vezels eten Groenten, fruit, peulvruchten en volkorenproducten versoepelen de ontlasting. Streef naar 25–30 gram vezels per dag. Het Voedingscentrum geeft praktische tips om meer vezels in je dagelijkse maaltijden te verwerken.

Voldoende water drinken Vezels werken pas goed in combinatie met voldoende vocht. Streef naar 1,5 tot 2 liter per dag, tenzij je arts anders adviseert.

Niet te lang persen of op het toilet zitten Beperk je toiletbezoek tot maximaal vijf minuten. Neem geen telefoon of leesmateriaal mee — dat voorkomt onbewust lang zitten.

Regelmatig bewegen Lichaamsbeweging stimuleert de darmmotiliteit en verlaagt het risico op obstipatie, de belangrijkste risicofactor voor aambeien. ⁶

Veelgestelde vragen

Welke zinkzalf is het beste voor aambeien?

Er zijn kant-en-klare aambeicrèmes met zinkoxide verkrijgbaar bij de drogist. Je kunt ook pure zinkoxidezalf (10% of 20%) zonder recept kopen. Controleer de bijsluiter op de juiste concentratie en toepassing, en vraag je apotheker om advies als je twijfelt.

Hoe snel werkt zinkzalf bij aambeien?

Zinkzalf geneest aambeien niet, maar verlichting van jeuk en irritatie kan al na enkele toepassingen merkbaar zijn. Als klachten na één tot twee weken regelmatig gebruik niet verbeteren of verergeren, raadpleeg dan je huisarts.

Mag je zinkzalf gebruiken bij interne aambeien?

Nee. Zinkoxide is uitsluitend bedoeld voor externe toepassing op de huid rond de anus. Bij interne aambeien is het middel niet effectief en kan inwendig aanbrengen de slijmvliezen irriteren. Raadpleeg je huisarts voor behandelopties bij interne aambeien.

Kan ik zinkzalf combineren met andere aambeimiddelen?

Combineren met andere lokale crèmes is niet altijd aan te raden zonder overleg, omdat dit de huid extra kan irriteren. Vraag je apotheker of huisarts om advies als je meerdere middelen tegelijk wilt gebruiken.

Wanneer moet ik naar de huisarts met aambeien?

Ga naar de huisarts bij helder rood bloedverlies bij de stoelgang, klachten die langer dan twee weken aanhouden, ernstige pijn of koorts. Bloedverlies via de anus kan ook andere oorzaken hebben die medisch onderzoek vereisen.

Zijn er bijwerkingen van zinkzalf bij aambeien?

Allergische reacties op zinkoxide zijn zeldzaam, maar kunnen zich uiten als roodheid, uitslag of zwelling op de behandelde plek. Stop bij dergelijke reacties direct met het gebruik en raadpleeg een arts. Bij normaal gebruik op externe, intacte huid zijn bijwerkingen ongebruikelijk.

Helpt zinkzalf ook bij aambeien na de bevalling?

Zinkzalf kan verlichting geven van postpartum aambeien, maar vrouwen die borstvoeding geven dienen eerst hun arts of verloskundige te raadplegen. Aambeien die zijn ontstaan tijdens de zwangerschap verdwijnen in de meeste gevallen vanzelf na de bevalling. ³

Footnotes

1. Akinmoladun O, Oh W. Management of Hemorrhoids and Anal Fissures. The Surgical Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38677814/ ↩ ↩² ↩³

2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38294832/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36194029/ ↩ ↩² ↩³

4. Higuero T. Hemorrhoidal pathology. La Revue du praticien. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36511997/ ↩

5. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R. Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review. Advances in Therapy. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36331754/ ↩ ↩²

6. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS. Benign Colorectal Disorders. Primary Care. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516514/ ↩ ↩² ↩³

7. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M. Proctology. Deutsche medizinische Wochenschrift. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36990121/ ↩

Bronnen

1. Akinmoladun O, Oh W — Management of Hemorrhoids and Anal Fissures · The Surgical Clinics of North America · 2024
2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR — The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids · Diseases of the Colon and Rectum · 2024
3. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS — Benign Colorectal Disorders · Primary Care · 2023
4. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R — Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review · Advances in Therapy · 2023
5. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y — Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy · The American Journal of Gastroenterology · 2022
6. Higuero T — Hemorrhoidal pathology · La Revue du praticien · 2022
7. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M — Proctology · Deutsche medizinische Wochenschrift · 2023