Aambeien verhelpen: 20 bewezen tips voor minder pijn, jeuk en bloedverlies

Aambeien zijn gezwollen aders in of rond de anus en het onderste deel van het rectum. Ze komen bij mannen en vrouwen even vaak voor. De meeste klachten — jeuk, pijn en bloedverlies — verdwijnen met vezelrijke voeding, voldoende vocht en zitbaden, maar bij aanhoudende klachten is een bezoek aan de huisarts noodzakelijk.¹

Wat zijn aambeien en hoe ontstaan ze?

Aambeien (medisch: hemorroïden) zijn vergrote bloedvaten in de slijmvliesplooien rond de anus. Ze zitten er bij iedereen — pas wanneer ze opzwellen en klachten geven, spreek je van een aandoening.²

De meest voorkomende oorzaken zijn:

• Chronische obstipatie of diarree — persen vergroot de druk op de aders
• Langdurig op het toilet zitten
• Overgewicht
• Zwangerschap — de baarmoeder verhoogt de buikdruk³
• Lichamelijke inspanning met persen, zoals zwaar tillen
• Leeftijd — bindweefsel verzwakt geleidelijk

Er is ook een erfelijke aanleg: als aambeien in de familie voorkomen, is je risico groter.⁴

Welke klachten horen bij aambeien?

Pijnloos bloedverlies is het meest typische teken: een beetje helder rood bloed op het wc-papier of in de wc-pot na een stoelgang. Andere veelvoorkomende klachten zijn:

• Jeuk of branderig gevoel rond de anus
• Pijn of drukgevoel, met name bij uitwendige aambeien
• Een zwelling of bobbel rond de anus
• Het gevoel dat de darmen niet volledig zijn geleegd

Bloedverlies via de ontlasting is niet altijd onschuldig. Raadpleeg altijd een huisarts om andere oorzaken — zoals een poliep of colorectale kanker — uit te sluiten.² Meer informatie over wanneer je contact moet opnemen vind je op Thuisarts.nl.

Inwendige versus uitwendige aambeien

Er zijn twee hoofdtypen, en de behandeling verschilt:

Kenmerk	Inwendige aambeien	Uitwendige aambeien
Locatie	Binnenin het rectum	Net buiten de anus
Pijn	Vaak pijnloos	Kan pijnlijk zijn
Bloedverlies	Veelvoorkomend	Minder vaak
Zichtbaar	Niet met het blote oog	Voelbaar als bobbel
Complicatie	Kan verzakken (prolaps)	Trombose mogelijk

Een trombotische uitwendige aambei — waarbij een bloedstolsel ontstaat — geeft plotse, hevige pijn en vereist een spoedig bezoek aan de huisarts.¹

Wanneer moet je naar de huisarts?

Ga bij elke eerste keer bloedverlies via de ontlasting naar de huisarts, zodat andere aandoeningen worden uitgesloten. Ook bij:

• Bloedverlies dat aanhoudt of toeneemt
• Pijn die niet verbetert met thuisbehandeling
• Een plotse, pijnlijke zwelling (mogelijke trombose)
• Klachten die gepaard gaan met gewichtsverlies, verandering in stoelgangpatroon of onverklaarbare vermoeidheid

De huisarts stelt de diagnose met een inwendig onderzoek, soms aangevuld met een anoscoop. Bij twijfel volgt een doorverwijzing naar een specialist voor sigmoïdoscopie of colonoscopie.⁵

Voeding en levensstijl als eerste stap

Een vezelrijk dieet is de best onderbouwde conservatieve behandeling voor milde aambeien.²⁴ Het doel: de ontlasting zachter en regelmatiger maken, zodat persen overbodig wordt.

Wat te eten

• Groenten en fruit: minimaal 250 g groente en 2 stuks fruit per dag
• Volle granen: volkorenbrood, havermout, zilvervliesrijst
• Peulvruchten: linzen, kikkererwten, bruine bonen
• Noten en zaden: ook kleine hoeveelheden leveren vezels

Streef naar 25-30 gram vezels per dag. Voeg vezels geleidelijk toe: een te snelle stijging kan gas en een opgeblazen gevoel veroorzaken.

Vocht

Drink 1,5 tot 2 liter water per dag. Vezels werken pas optimaal als er voldoende vocht aanwezig is; te weinig drinken maakt de ontlasting juist harder.

Toiletgewoonten

• Ga naar het toilet zodra je aandrang voelt — uitstellen verhoogt de druk
• Zit niet langer dan nodig; scrollen op je telefoon werkt averechts
• Pers niet — als persen nodig voelt, is de ontlasting waarschijnlijk te hard

Hoe verlicht je de symptomen thuis?

Zitbaden

Zit 10-15 minuten in een laag bad met warm (niet heet) water, bij voorkeur na de stoelgang. Dit ontspant de sluitspier en vermindert de zwelling.¹ Herhaal dit twee tot drie keer per dag bij acute klachten.

Crèmes en zetpillen

Apotheekproducten met zinkoxide of lidocaïne kunnen jeuk en pijn tijdelijk verlichten. Producten met hydrocortison verminderen ook ontstekingsreacties, maar gebruik ze niet langer dan 7-10 dagen aaneengesloten zonder overleg met een arts of apotheker.

Pijnstilling

Paracetamol is de veiligste keuze bij pijn door aambeien. Vermijd NSAID’s zoals ibuprofen als er sprake is van bloedverlies.

Welke medische behandelingen zijn er voor aambeien?

Als leefstijlaanpassingen onvoldoende helpen, zijn er verschillende klinische opties, afhankelijk van de ernst (graad I tot IV).²

Behandeling	Hoe het werkt	Geschikt voor
Rubberband-ligatie	Band snijdt bloedtoevoer af; aambei valt na ~1 week af	Graad I-III
Sclerotherapie	Injectie creëert littekenweefsel	Graad I-II
Infraroodcoagulatie	Hitte sluit bloedvat af	Graad I-II
Hemorroïdectomie	Chirurgische verwijdering	Graad III-IV
Embolisatie	Minimaal invasief via bloedvat	Geselecteerde gevallen6

Rubberband-ligatie is de meest gebruikte kantoorprocedure bij graad I tot III.² Pijnbestrijding na een hemorroïdectomie vereist specifieke aandacht; meerdere strategieën zijn aantoonbaar effectief.⁷ Zonder aanpassing van voeding en levensstijl is de kans op terugkeer na elke behandeling aanzienlijk.⁸

Aambeien tijdens de zwangerschap

Zwangerschap verhoogt het risico op aambeien door de verhoogde buikdruk en hormonale veranderingen.³ De meest veilige aanpak:

• Vezelrijk dieet en voldoende vocht (eerste keus)
• Zitbaden met warm water
• Overleg altijd met je verloskundige of huisarts vóór je apotheekproducten of supplementen gebruikt

De meeste aambeien die tijdens de zwangerschap ontstaan, verbeteren na de bevalling vanzelf.³

Veelgestelde vragen

Verdwijnen aambeien vanzelf?

Milde aambeien (graad I en II) verbeteren vaak met vezelrijke voeding, voldoende vocht en zitbaden. Ernstigere of steeds terugkerende aambeien vereisen doorgaans een medische ingreep. Zonder aanpassing van levensstijl is terugkeer na behandeling waarschijnlijk.

Hoe lang duren aambeien gemiddeld?

Dat verschilt sterk per persoon en ernst. Milde klachten kunnen binnen enkele dagen tot weken afnemen met thuisbehandeling. Bij trombotische uitwendige aambeien duurt de acute pijn meestal 3-7 dagen, waarna de zwelling geleidelijk afneemt. Chronisch terugkerende aambeien hebben medische begeleiding nodig.

Welke voeding moet ik vermijden bij aambeien?

Er is geen sterk bewijs dat specifieke voedingsmiddelen aambeien direct verergeren. Een laagvezeldieet met veel bewerkt voedsel vergroot de kans op obstipatie en daarmee op klachten. Beperk sterk gekruide gerechten, alcohol en cafeïne als je merkt dat die je persoonlijk parten spelen.

Mag ik sporten met aambeien?

Matige beweging zoals wandelen, fietsen of zwemmen stimuleert de darmperistaltiek en is juist gunstig. Vermijd zware krachttraining waarbij je sterk moet persen, want dat verhoogt de druk op de aders in het rectum. Herstel na een behandeling bespreek je altijd met je arts voordat je intensief sport.

Is bloedverlies bij aambeien gevaarlijk?

Helder rood bloed op het wc-papier is vaak afkomstig van een oppervlakkige aambei en is doorgaans niet acuut gevaarlijk. Elk nieuw bloedverlies via de ontlasting moet echter door een huisarts worden onderzocht om andere oorzaken — zoals poliepen of darmkanker — uit te sluiten. Donker of zwart bloed in de ontlasting is een signaal om direct een arts te bellen.

Wanneer is een operatie noodzakelijk bij aambeien?

Een hemorroïdectomie is doorgaans pas aan de orde bij grote inwendige aambeien (graad III-IV) of bij uitwendige aambeien die te pijnlijk zijn voor kantoorprocedures. De meeste mensen komen toe met minder invasieve behandelingen zoals rubberband-ligatie of sclerotherapie. Bespreek de opties met je huisarts of specialist.

Zijn aambeien tijdens de zwangerschap gevaarlijk?

Aambeien zijn een veelvoorkomende klacht tijdens de zwangerschap en zijn op zichzelf niet gevaarlijk voor moeder of kind. De meeste klachten verbeteren na de bevalling vanzelf. Gebruik geen apotheekproducten of supplementen zonder overleg met je verloskundige of huisarts.

Footnotes

1. Akinmoladun O, Oh W. Management of Hemorrhoids and Anal Fissures. The Surgical Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38677814/ ↩ ↩² ↩³

2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38294832/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36194029/ ↩ ↩² ↩³

4. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS. Benign Colorectal Disorders. Primary Care. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516514/ ↩ ↩²

5. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M. Proktologie. Deutsche Medizinische Wochenschrift. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36990121/ ↩

6. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD. Hemorrhoid embolization: A review of current evidences. Diagnostic and Interventional Imaging. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34456172/ ↩

7. Lohsiriwat V, Jitmungngan R. Strategies to Reduce Post-Hemorrhoidectomy Pain: A Systematic Review. Medicina (Kaunas, Lithuania). 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35334594/ ↩

8. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R. Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review. Advances in Therapy. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36331754/ ↩

Bronnen

1. Akinmoladun O, Oh W — Management of Hemorrhoids and Anal Fissures · The Surgical Clinics of North America · 2024
2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR — The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids · Diseases of the Colon and Rectum · 2024
3. Lohsiriwat V, Jitmungngan R — Strategies to Reduce Post-Hemorrhoidectomy Pain: A Systematic Review · Medicina (Kaunas, Lithuania) · 2022
4. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD — Hemorrhoid embolization: A review of current evidences · Diagnostic and Interventional Imaging · 2022
5. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M — Proktologie · Deutsche Medizinische Wochenschrift · 2023
6. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS — Benign Colorectal Disorders · Primary Care · 2023
7. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R — Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review · Advances in Therapy · 2023
8. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y — Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy · The American Journal of Gastroenterology · 2022