Welke crèmes verergeren eczeem — en wat helpt wél?

Niet elke crème is veilig bij eczeem. Producten die natriumlaurylsulfaat (SLS) bevatten kunnen de buitenste beschermlaag van je huid — de hoornlaag — beschadigen en eczeem verergeren in plaats van verbeteren.¹ Hier lees je welke ingrediënten je beter kunt vermijden, wat de huidbarrière wél beschermt, en hoe voeding en hydratatie daarbij een rol spelen.

Waarom schaadt natriumlaurylsulfaat de huid bij eczeem?

Natriumlaurylsulfaat — in het Engels sodium lauryl sulfate, afgekort als SLS of NLES — is een krachtige reinigingsstof in dagcrèmes, shampoos, douchegels en tandpasta. In een studie van de Universiteit van Bath gebruikten gezonde vrijwilligers vier weken lang een crème met deze stof.¹ Het resultaat: de hoornlaag — het buitenste deel van de huid — werd dunner.

Bij atopisch eczeem is de huidbarrière al van nature verzwakt. Onderzoek laat zien dat een tekortschietende barrièrefunctie — mede veroorzaakt door afwijkingen in barrière-eiwitten zoals filaggrine — leidt tot verhoogd vochtverlies en grotere gevoeligheid voor allergenen en irriterende stoffen.² SLS maakt dit probleem erger: een dunnere hoornlaag betekent dat triggers van eczeem sneller een reactie veroorzaken.

Controleer de ingrediëntenlijst van elke crème die je bij eczeem gebruikt. SLS staat vermeld als sodium lauryl sulfate of als natriumlaurylsulfaat.

Welke crème-ingrediënten zijn veilig bij eczeem?

Ingrediënt	Effect	Advies bij eczeem
Natriumlaurylsulfaat (SLS/NLES)	Verdunt hoornlaag, irriterend	Vermijden
Parfum en geurstoffen	Contactallergie, irritatie	Vermijden
Ceramiden	Versterkt barrière	Aanbevolen
Glycerine	Hydratatie	Veilig
Zinkoxide	Verzachtend	Veilig bij de meeste typen
Steroïdencrème (bijv. hydrocortison)	Anti-inflammatoir	Alleen op voorschrift; raadpleeg arts

Crèmes op oliebasis bevatten doorgaans minder irriterende stoffen dan crèmes op waterbasis. Vraag je apotheker welke basiscrème het best past bij jouw huidtype en de locatie van je klachten.

Hoe verschilt eczeem per persoon en per locatie?

Niet alle eczeem is hetzelfde, en niet elke crème werkt voor iedereen.³ Atopisch eczeem bij volwassenen verschilt van dat bij kinderen: bij kinderen zit het vaker in de plooien van ellebogen en knieën, bij volwassenen meer op handen, gezicht en nek.⁴ De huid op het gezicht en de hoofdhuid is aanzienlijk dunner dan op de armen of het lichaam.

Dat heeft directe gevolgen voor crèmegebruik:

• Krachtigere crèmes voor dikke huid zijn niet geschikt voor het gezicht of de hoofdhuid.
• Gebruik op dunne huid kan klachten verergeren.
• Naast atopisch eczeem bestaan andere vormen — contacteczeem, seborrhoïsch eczeem — elk met een eigen aanpak.

Raadpleeg bij twijfel je huisarts. Thuisarts.nl geeft betrouwbare basisinformatie over eczeem voor Nederlandse patiënten.

Kan voeding de huid van binnenuit beschermen?

Onderzoek suggereert dat chronische laaggradige ontsteking een centrale rol speelt bij atopisch eczeem.⁵ Voeding met veel bewerkte suikers kan ontstekingswaarden verhogen en mogelijk bijdragen aan eczeem-opvlammingen. Een gevarieerd dieet met groenten, fruit, noten en vette vis kan de algehele ontstekingslast verlagen.

Voedingsstoffen die de huid kunnen ondersteunen:

• Vitamine E (noten, zaden) — ondersteunt herstel van de huidbarrière
• Vitamine C (citrusvruchten, paprika) — betrokken bij collageenaanmaak
• Zink (peulvruchten, vlees) — betrokken bij herstelprocessen in de huid
• Omega-3-vetzuren (vette vis, lijnzaad) — anti-inflammatoir effect

Voedingssensitiviteit verschilt sterk per persoon. Als je vermoedt dat bepaalde voeding eczeem triggert, bespreek dat dan eerst met je huisarts voordat je een eliminatiedieet start.

Helpt meer water drinken bij eczeem?

Crèmes hydrateren de huid van buitenaf; voldoende drinken ondersteunt de vochthuishouding van binnenuit. Een streef van circa 1,5 tot 2 liter per dag is redelijk voor de meeste volwassenen. Kraanwater heeft geen aantoonbaar negatief effect op eczeem.⁶

Een praktische indicator: lichtgele urine betekent dat je goed gehydrateerd bent. Donkergele urine is een teken om meer te drinken.

Wanneer ga je met eczeem naar de huisarts?

Eczeem is een chronische aandoening waarbij genetische aanleg, het immuunsysteem en omgevingsfactoren nauw samenspelen.⁷ Zelfzorg met de juiste crème en een gezonde levensstijl helpt, maar is niet altijd voldoende. Neem contact op met je huisarts als:

• Eczeem na twee weken zelfzorg niet verbetert
• De huid tekenen vertoont van een infectie (korstvorming, warmte, pus)
• Eczeem zich sterk uitbreidt of je slaap ernstig verstoort
• Je overweegt te starten met steroïdencrème of een eliminatiedieet

Veelgestelde vragen

Welke crème is het beste bij eczeem?

Er bestaat geen universeel beste crème — dat hangt af van het type eczeem, de locatie en jouw huidtype. Over het algemeen worden crèmes op oliebasis aangeraden boven crèmes op waterbasis, omdat die minder kans geven op irriterende stoffen zoals SLS. Vraag je huisarts of apotheker welke basiscrème het best past bij jouw situatie.

Hoe herken ik natriumlaurylsulfaat op een ingrediëntenlijst?

Natriumlaurylsulfaat staat op etiketten als ‘sodium lauryl sulfate’, ‘SLS’ of ‘NLES’. Het staat doorgaans hoog in de INCI-lijst als het in grotere hoeveelheden aanwezig is. Vermijd ook natriumlaurethsulfaat (SLES), een verwante stof die eveneens irriterend kan zijn voor gevoelige huid.

Kan voeding eczeem genezen?

Voeding kan eczeem niet genezen, maar een ontstekingsremmend dieet kan helpen om opvlammingen te verminderen. Bij sommige mensen speelt een voedingsallergie of -intolerantie een rol als trigger. Vermoed je een verband? Bespreek dat dan met je huisarts voordat je op eigen houtje een eliminatiedieet start.

Is eczeem besmettelijk?

Nee, eczeem is niet besmettelijk. Het is een chronische huidaandoening waarbij genetische aanleg, immuunfunctie en omgevingsfactoren samenspelen. Je kunt eczeem dus niet overdragen op anderen door aanraking of contact.

Wat is het verschil tussen atopisch eczeem en contacteczeem?

Atopisch eczeem is een chronische, genetisch bepaalde aandoening waarbij de huidbarrière structureel minder effectief is, vaak gecombineerd met astma of hooikoorts. Contacteczeem ontstaat door directe blootstelling aan een allergeen of irriterende stof, zoals een metaal of chemicalie. Bij contacteczeem staat het vermijden van de trigger centraal; bij atopisch eczeem is ook structureel huidonderhoud essentieel.

Helpt meer water drinken bij eczeem?

Voldoende hydratatie ondersteunt de vochthuishouding van de huid van binnenuit, maar vervangt geen goede basiscrème die de barrièrefunctie van buiten beschermt. Een streef van circa 1,5 tot 2 liter per dag is voor de meeste volwassenen voldoende. Kraanwater heeft geen aantoonbaar negatief effect op eczeem.

Wanneer moet ik met eczeem naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als eczeem na twee weken zelfzorg niet verbetert, als de huid tekenen vertoont van een infectie (korstvorming, warmte, pus), of als klachten je slaap of dagelijks functioneren ernstig beïnvloeden. Overweeg je een steroïdencrème of medicamenteuze behandeling? Dan is een consult altijd verstandig.

Footnotes

1. University of Bath. Creams used to treat eczema could make it worse. University of Bath press release. 2013. https://www.bath.ac.uk/announcements/creams-used-to-treat-eczema-could-make-it-worse/ ↩ ↩²

2. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M. Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches. Frontiers in Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38500882/ ↩

3. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM. Update on atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39855361/ ↩

4. Ramírez-Marín HA, Silverberg JI. Differences between pediatric and adult atopic dermatitis. Pediatric Dermatology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35297082/ ↩

5. Gatmaitan JG, Lee JH. Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis. International Journal of Molecular Sciences. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37511138/ ↩

6. Chalmers DA. Hard water and atopic eczema. Europe PMC. 2002. https://europepmc.org/article/med/12666325 ↩

7. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S. Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome — A comprehensive review. Microbiological Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38218095/ ↩

Bronnen

1. University of Bath — Creams used to treat eczema could make it worse · University of Bath press release · 2013
2. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M — Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches · Frontiers in Immunology · 2024
3. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM — Update on atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2025
4. Ramírez-Marín HA, Silverberg JI — Differences between pediatric and adult atopic dermatitis · Pediatric Dermatology · 2022
5. Gatmaitan JG, Lee JH — Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis · International Journal of Molecular Sciences · 2023
6. Chalmers DA — Hard water and atopic eczema · Europe PMC · 2002
7. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S — Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome — A comprehensive review · Microbiological Research · 2024