Eczeem in de winter: hoe houd je huidklachten onder controle?

Eczeem verslechtert bij veel mensen in de wintermaanden. Droge buitenlucht, lage luchtvochtigheid binnenshuis en irriterende kleding tasten de beschermende huidbarrière aan — de kern van atopisch eczeem.¹ Met gerichte aanpassingen in huidverzorging, kleding en leefstijl kun je de ergste opflakkeringen flink terugdringen.

Waarom wordt eczeem erger in de winter?

Bij atopisch eczeem is de huidbarrière structureel verzwakt.² Koude lucht bevat van nature weinig vocht, en als de temperatuur daalt, daalt de relatieve luchtvochtigheid mee — zowel buiten als binnenshuis. Centrale verwarming en houtkachels versterken dit effect. Een droge omgeving trekt vocht uit de bovenste huidlagen, waardoor de barrière verder beschadigt en ontstekingsreacties makkelijker optreden.³

Bovendien brengen de donkere wintermaanden minder blootstelling aan zonlicht met zich mee. UV-licht heeft een milde ontstekingsremmende werking op de huid — een beschermend effect dat in de winter grotendeels wegvalt.⁴

Welke kleding draag je bij eczeem in de winter?

Wol is populair in de winter, maar de ruwe vezels irriteren de al gevoelige huid en kunnen opflakkeringen uitlokken.¹ Kies voor zachte alternatieven:

Materiaal	Geschikt?	Reden
Katoen	Ja	Ademt, zacht, weinig irritatie
Bamboe	Ja	Hypoallergeen, vochtabsorberend
Fleece (synthetisch)	Ja	Warm, zacht oppervlak
Wol	Nee	Ruwe vezels irriteren eczeem
Nylon direct op huid	Nee	Ademt slecht, houdt zweet vast

Bescherm handen en gezicht extra met zachte handschoenen en een sjaal. Vaseline of een dikke barrièrecrème op blootgestelde huid vóór het buitengaan vertraagt uitdroging.

Hoeveel luchtvochtigheid heb je nodig bij eczeem?

Een binnenluchtvochtigheid van 40–60% is optimaal voor mensen met eczeem.³ Daalt de waarde onder de 30%, dan neemt de huiduitdroging merkbaar toe. Meet dit met een hygrometer en gebruik een elektrische luchtbevochtiger als de waarden te laag zijn. Bakjes water aan de verwarming hangen helpt, maar werkt minder effectief dan een elektrische bevochtiger in sterk verwarmde ruimtes.

Hoe verzorg je je huid in de winter bij eczeem?

De gouden basisregel: smeer direct na het douchen. Concrete tips:

• Douchen: maximaal 5–10 minuten, lauwwarm — heet water beschadigt de lipidenlaag van de huid²
• Reiniger: milde, zeepvrije producten zonder parfum of alcohol
• Moisturizer: kies een rijkere formule dan in de zomer — emollients (huidverzachtende crèmes) versterken de barrière actief¹
• Timing: crème aanbrengen binnen 3 minuten na het douchen (“soak and smear”) vergroot de opname

Raadpleeg je huisarts of dermatoloog als je niet zeker weet welke crème-intensiteit bij jouw type eczeem past. Thuisarts.nl biedt betrouwbare basisinformatie over eczeem en wanneer je een arts moet raadplegen.

Helpt bewegen tegen eczeem in de winter?

Regelmatige, matige beweging ondersteunt een evenwichtig immuunsysteem — bij atopisch eczeem is dat systeem chronisch overactief.⁵ Wandelen, fietsen of zwemmen drie tot vijf keer per week gedurende 30 minuten is voldoende. Zorg dat je na het sporten snel doucht (lauwwarm) en je huid direct insmeert, zodat zweet de huid niet verder irriteert.

Intensief sporten kan bij sommige mensen de stressrespons verhogen en opflakkeringen triggeren. Pas de intensiteit aan op basis van hoe je huid reageert.

Wat kun je eten om eczeem in de winter te verminderen?

Voeding beïnvloedt de immunologische ontsteking die ten grondslag ligt aan eczeem, maar directe “eet dit en je eczeem verdwijnt”-claims zijn wetenschappelijk niet hard te maken.⁶ Wat onderzoek wel suggereert:

• Omega-3 vetzuren (vette vis, lijnzaad, walnoten) hebben een milde ontstekingsremmende werking⁶
• Probiotica (yoghurt, kefir, gefermenteerde groenten) kunnen bij kinderen bijdragen aan minder klachten; bij volwassenen is het bewijs minder eenduidig²
• Vitaminen A, C en E (bladgroenten, citrusfruit, noten) ondersteunen de huidbarrière en het immuunsysteem

Vermijd radicale eliminatiediëten tenzij je huisarts een bewezen voedselallergie heeft vastgesteld — dat kan meer kwaad dan goed doen.

Veelgestelde vragen

Wordt eczeem altijd erger in de winter?

Niet bij iedereen, maar veel mensen met eczeem merken dat klachten in de winter toenemen. De combinatie van koude buitenlucht, lage luchtvochtigheid binnenshuis en centrale verwarming droogt de huid uit en verzwakt de huidbarrière. Door proactief te smeren en de luchtvochtigheid te reguleren kun je opflakkeringen grotendeels voorkomen.

Welke crème is het beste voor eczeem in de winter?

In de winter heb je doorgaans een rijkere crème nodig dan in de zomer. Emollients — vette huidverzachtende crèmes zonder parfum of alcohol — helpen de beschermende barrière te ondersteunen. Vraag je huisarts of dermatoloog om een aanbeveling die is afgestemd op jouw type eczeem; er is geen universeel beste crème.

Helpt een luchtbevochtiger echt bij eczeem?

Ja, als de luchtvochtigheid binnenshuis onder de 40% daalt. Een elektrische luchtbevochtiger is effectiever dan bakjes water aan de verwarming, zeker in goed geïsoleerde woningen met centrale verwarming. Meet de luchtvochtigheid eerst met een hygrometer voordat je investeert.

Mag ik wollen kleding dragen als ik eczeem heb?

Beter van niet. Wollen vezels irriteren de al gevoelige huid en kunnen jeuk en opflakkeringen uitlokken. Kies voor katoen, bamboe of zachte fleece direct op de huid. Als je wol wil dragen, doe dat dan altijd over een katoenen tussenlaag.

Waarom jeukt eczeem meer als het koud is?

Koude, droge lucht beschadigt de huidbarrière, waardoor zenuwuiteinden in de huid gevoeliger worden voor prikkels. Daarnaast activeert droogte een ontstekingsreactie via het immuunsysteem. Het gevolg is meer jeuk, roodheid en soms krabwonden die de huid verder beschadigen.

Kunnen kinderen ook meer last van eczeem krijgen in de winter?

Ja. Atopisch eczeem begint bij de meeste kinderen voor het vijfde levensjaar en seizoensinvloeden spelen ook bij hen een grote rol. Dezelfde maatregelen gelden: zachte kleding, regelmatig smeren en een optimale luchtvochtigheid binnenshuis. Raadpleeg de (huis)arts als klachten ernstig zijn of niet verbeteren.

Hoe lang mag ik douchen als ik eczeem heb?

Maximaal 5 tot 10 minuten, met lauwwarm water. Langer of heter douchen beschadigt de lipidenlaag van de huid en verergert uitdroging. Dep je huid daarna voorzichtig droog — nooit wrijven — en smeer direct binnen 3 minuten in met een moisturizer.

Footnotes

1. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M. Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches. Frontiers in Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38500882/ ↩ ↩² ↩³

2. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM. Update on atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39855361/ ↩ ↩² ↩³

3. Gatmaitan JG, Lee JH. Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis. International Journal of Molecular Sciences. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37511138/ ↩ ↩²

4. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E. Novel insights into atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36428114/ ↩

5. Schuler CF 4th, Tsoi LC, Billi AC. Genetic and Immunological Pathogenesis of Atopic Dermatitis. The Journal of Investigative Dermatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38085213/ ↩

6. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S. Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review. Microbiological Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38218095/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M — Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches · Frontiers in Immunology · 2024
2. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM — Update on atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2025
3. Gatmaitan JG, Lee JH — Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis · International Journal of Molecular Sciences · 2023
4. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E — Novel insights into atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2023
5. Schuler CF 4th, Tsoi LC, Billi AC — Genetic and Immunological Pathogenesis of Atopic Dermatitis · The Journal of Investigative Dermatology · 2024
6. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S — Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review · Microbiological Research · 2024