Hoe zien aambeien eruit? Uitwendige en inwendige aambeien herkennen

Uitwendige aambeien zien eruit als kleine, roodachtige tot blauwpaarse knobbels rond de aarsopening. Inwendige aambeien zijn van buiten onzichtbaar — je merkt ze aan helderrood bloed bij de ontlasting. Bij een trombose wordt de zwelling strak en donkerpaars.¹ Hieronder leer je elk type herkennen en behandelen.

Hoe zien uitwendige aambeien eruit?

Spreid je de huid rond de anus voorzichtig, dan zijn uitwendige aambeien zichtbaar als zachte, ronde knobbels. De kleur varieert van roodachtig tot blauwpaars, en de grootte van een erwt tot een kleine druif.²

Bij een tromboserende uitwendige aambei stolt bloed in het vat. De zwelling wordt dan strak, donkerpaars en acuut pijnlijk — soms binnen enkele uren.³ Veel mensen overschatten de grootte door de hevige pijn; de knobbel valt doorgaans mee.

Hoe herken je inwendige aambeien?

Inwendige aambeien bevinden zich in het anaalkanaal en zijn van buiten niet te zien. Het eerste signaal is meestal pijnloos helderrood bloed op het toiletpapier of in de pot.¹ Pas wanneer een inwendige aambei door persen naar buiten wordt gedrukt — dit heet prolaps — is roze of roodachtig weefsel buiten de aarsopening zichtbaar.⁴

Artsen delen inwendige aambeien in vier graden in:⁴²

Graad	Kenmerk	Zichtbaar van buiten?
I	Licht vergroot, bloeding mogelijk	Nee
II	Prolaps bij persen, trekt spontaan terug	Tijdelijk
III	Prolaps bij persen, handmatig terug te duwen	Ja, bij persen
IV	Permanent buiten de anus	Ja, continu

Hoe voelen aambeien aan?

Inwendige aambeien zijn in rust niet voelbaar; het enige signaal is bloedverlies. Uitwendige aambeien voel je als een zachte, soms jeukende zwelling. Een tromboserende aambei is hard, gespannen en zeer pijnlijk.²

De klachten variëren: sommige mensen voelen druk bij het zitten, anderen merken jeuk of irritatie rond de anus. Bij prolaps (graad III–IV) kun je het weefsel als een uitstulping voelen.¹

Wat veroorzaakt aambeien?

Verhoogde druk op de aders in het bekkengebied is de belangrijkste oorzaak. Dit ontstaat door:¹

• Obstipatie en langdurig persen — veruit de meest voorkomende uitlokker⁴
• Lang zitten op het toilet — al meer dan vijf minuten vergroot de druk
• Vezelarm dieet en te weinig vocht
• Zwangerschap — de groeiende baarmoeder verhoogt de druk op de bekkenvaten⁵
• Chronisch hoesten of zwaar tillen
• Veroudering — het steunweefsel rond de anus wordt met de jaren slapper¹

Zwangerschap: Aambeien komen extra vaak voor tijdens het derde trimester en kort na de bevalling.⁵ Niet alle crèmes en middelen zijn veilig in deze periode. Raadpleeg altijd je verloskundige of huisarts voordat je een behandeling start.

Hoe voorkom je dat aambeien verergeren?

De kern van preventie is zachte ontlasting, zodat persen overbodig wordt:⁴

• Vezelrijke voeding: groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten — richt op 25–30 gram per dag (Voedingscentrum)
• Voldoende vocht: minimaal 1,5–2 liter water per dag — vezels werken alleen goed mét genoeg vocht
• Dagelijkse beweging: een wandeling van 30 minuten bevordert de darmbeweging
• Kort toiletbezoek: ga alleen bij echte aandrang, beperk het zitten tot maximaal vijf minuten en vermijd afleidende telefoonscrolling
• Lossere kleding: strakke kleding kan de darmwerking belemmeren

Welke behandelingen zijn er voor aambeien?

Conservatief (zelfzorg)

Bij lichte klachten (graad I–II) is aanpassing van voeding en toiletgedrag vaak voldoende.⁴ Crèmes of zalven (bijv. met zinkoxide) verlichten jeuk en irritatie tijdelijk, maar verhelpen de aambei niet structureel.¹

Poliklinische ingrepen

Bij aanhoudende klachten zijn minimaal-invasieve opties beschikbaar:²⁴

Behandeling	Principe	Geschikt voor
Rubberband-ligatie	Elastiekje knijpt bloedtoevoer af; aambei valt af	Inwendig graad I–III
Sclerotherapie	Injectie doet het vat verschrompelen	Inwendig graad I–II
Infraroodcoagulatie	Warmte sluit bloedvat	Inwendig graad I–II
Hemorroïdembolisatie	Katheter blokkeert toevoervaten	Inwendig, recidief6

Rubberband-ligatie is de meest toegepaste en best onderbouwde poliklinische behandeling.⁴ Embolisatie is een nieuwere techniek met veelbelovende korte-termijnresultaten; langetermijndata zijn nog beperkt.⁶

Chirurgie

Een hemorroïdectomie (chirurgische verwijdering) wordt overwogen bij graad III–IV of als andere behandelingen falen.⁴ Chirurgie geeft de laagste terugvalcijfers, maar de postoperatieve pijn is de eerste week het hevigst.⁷

Wanneer naar de huisarts? Bloed bij de ontlasting kan ook wijzen op poliepen of darmkanker. Ga altijd langs de huisarts als het bloedverlies onverklaard is, je ouder bent dan 40, of klachten langer dan twee weken duren. Meer informatie op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Hoe zien aambeien eruit aan de buitenkant?

Uitwendige aambeien zijn zichtbaar als kleine, ronde knobbels rond de aarsopening, roodachtig tot blauwpaars van kleur. Bij een tromboserende aambei — een bloedstolsel in het vat — is de zwelling strakker en donkerder. De grootte varieert van een erwt tot een kleine druif.

Kan ik zelf controleren of ik aambeien heb?

Uitwendige aambeien kun je zelf voelen of met een spiegel bekijken. Inwendige aambeien zijn van buiten niet te zien; het eerste signaal is doorgaans helderrood bloed op het toiletpapier.¹ Twijfel je of is er bloedverlies zonder duidelijke oorzaak? Raadpleeg dan je huisarts.

Gaan aambeien vanzelf weg?

Milde aambeien verdwijnen vaak vanzelf als je meer vezels eet, voldoende drinkt en niet perst. Aanhoudende of ernstige aambeien hebben een poliklinische ingreep of operatie nodig.⁴ Terugval is veelvoorkomend als de onderliggende oorzaken niet worden aangepakt.

Wanneer moet ik naar de huisarts met aambeien?

Ga altijd naar de huisarts als je bloed bij de ontlasting ziet en niet zeker weet of het door aambeien komt, als je ouder bent dan 40, of als klachten langer dan twee weken duren. Bloed bij de ontlasting kan ook wijzen op poliepen of darmkanker die medische aandacht vereisen.

Wat is het verschil tussen inwendige en uitwendige aambeien?

Inwendige aambeien bevinden zich in het anaalkanaal en zijn niet zichtbaar; ze verraden zich via pijnloos bloedverlies of, bij prolaps, als uitstekend weefsel. Uitwendige aambeien zitten buiten de aarsopening, zijn voelbaar en zichtbaar, en veroorzaken jeuk of pijn — vooral bij trombose.²

Zijn aambeien gevaarlijk?

Aambeien zijn vrijwel nooit levensbedreigend. Hevig of langdurig bloedverlies kan wel bloedarmoede veroorzaken. Belangrijker: bloedverlies bij de ontlasting kan ook wijzen op ernstigere aandoeningen. Laat onverklaard bloedverlies altijd controleren door een arts.

Helpen crèmes en zalven bij aambeien?

Crèmes en zalven verlichten tijdelijk jeuk, irritatie en pijn, maar genezen aambeien niet structureel.¹ Ze zijn een aanvulling op leefstijlmaatregelen, geen vervanging. Bij aanhoudende klachten is een consult bij de huisarts voor gerichtere behandeling zinvoller.

Kunnen aambeien terugkomen na behandeling?

Ja, terugval komt voor — met name als oorzaken zoals obstipatie of een vezelarm dieet niet worden aangepakt. Chirurgie geeft de laagste terugvalcijfers; poliklinische ingrepen zoals rubberband-ligatie kennen een hogere kans op terugkeer.⁴ Leefstijlaanpassingen blijven essentieel na elke behandeling.

Footnotes

1. Bharucha AE, Knowles CH, Malcolm A. An Evidence-Based Practical Review on Common Benign Anorectal Disorders: Hemorrhoids, Anal Fissure, Dyssynergic Defecation, and Fecal Incontinence. Gastroenterology. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41236452/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

2. Akinmoladun O, Oh W. Management of Hemorrhoids and Anal Fissures. The Surgical Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38677814/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Drezdzon MK, Peterson CY. Anorectal Emergencies. The Surgical Clinics of North America. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37838461/ ↩

4. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38294832/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

5. Higuero T. Hemorrhoidal pathology. La Revue du praticien. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36511997/ ↩ ↩²

6. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD. Hemorrhoid embolization: A review of current evidences. Diagnostic and Interventional Imaging. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34456172/ ↩ ↩²

7. Sammour T. Pain After Hemorrhoidectomy. Diseases of the Colon and Rectum. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35239530/ ↩

Bronnen

1. Bharucha AE, Knowles CH, Malcolm A — An Evidence-Based Practical Review on Common Benign Anorectal Disorders: Hemorrhoids, Anal Fissure, Dyssynergic Defecation, and Fecal Incontinence · Gastroenterology · 2026
2. Akinmoladun O, Oh W — Management of Hemorrhoids and Anal Fissures · The Surgical Clinics of North America · 2024
3. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR — The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids · Diseases of the Colon and Rectum · 2024
4. Higuero T — Hemorrhoidal pathology · La Revue du praticien · 2022
5. Drezdzon MK, Peterson CY — Anorectal Emergencies · The Surgical Clinics of North America · 2023
6. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD — Hemorrhoid embolization: A review of current evidences · Diagnostic and Interventional Imaging · 2022
7. Sammour T — Pain After Hemorrhoidectomy · Diseases of the Colon and Rectum · 2022