Hoe zien aambeien eruit? Uitwendige en inwendige aambeien herkennen

Aambeien zijn opgezwollen bloedvaten in of rond de anus. Uitwendige aambeien zijn zichtbare knobbels rond de aarsopening; inwendige zijn van buiten onzichtbaar en signaleren zich via helderrood bloed bij de ontlasting. Vrijwel iedereen krijgt er op enig moment last van.¹

Hoe zien aambeien eruit?

Uitwendige aambeien zijn te zien als je de huid rond de anus voorzichtig uitspreidt: kleine, ronde knobbels die roodachtig tot blauwpaars van kleur zijn. Bij een tromboserende (gestolde) uitwendige aambei wordt de kleur donkerder en is de zwelling strakker en acuut pijnlijk.¹

Inwendige aambeien zijn van buiten niet zichtbaar. Ze bevinden zich in het anaalkanaal. Pas als ze door persen naar buiten treden — dit heet prolaps — zijn ze zichtbaar als roze of roodachtig weefsel buiten de aarsopening.²

Type	Locatie	Uiterlijk	Voornaamste signaal
Inwendig graad I–II	Binnen anaalkanaal	Niet zichtbaar	Helderrood bloed bij ontlasting
Inwendig graad III–IV	Prolaps naar buiten	Roze/rood weefsel buiten anus	Pijn, bloeding, slijm
Uitwendig	Buiten aarsopening	Roodachtige of blauwpaarse knobbel	Jeuk, pijn, zwelling
Tromboserende aambei	Buiten, met bloedstolsel	Strakke, donkerpaarse zwelling	Plotselinge hevige pijn

Artsen hanteren een indeling in vier graden op basis van ernst en of de aambei terug te duwen is.²³ Graad I en II zijn volledig inwendig; graad III prolabiert bij persen maar is handmatig terug te plaatsen; graad IV blijft permanent buiten hangen.¹

Hoe voelen aambeien aan?

Inwendige aambeien zijn in rust niet voelbaar. Het meest kenmerkende signaal is pijnloos helderrood bloed op het toiletpapier of in de pot.⁴ Wanneer een inwendige aambei door persen naar buiten wordt gedrukt, kan dit wel degelijk pijn veroorzaken.

Uitwendige aambeien zijn altijd te voelen als een zachte, soms jeukende zwelling rond de anus. Bij een tromboserende uitwendige aambei is de pijn plotseling en intens.¹ Veel mensen overschatten de grootte van de zwelling door de hevige pijn — in werkelijkheid valt die meestal mee.

Wat zijn de oorzaken en risicofactoren?

Verhoogde druk op de aders in het bekkengebied is de voornaamste oorzaak. Dit ontstaat door:

• Obstipatie en langdurig persen — de meest voorkomende uitlokkende factor⁴
• Lang zitten op het toilet
• Vezelarm dieet en onvoldoende vochtinname
• Zwangerschap — door toegenomen druk van de groeiende baarmoeder⁵
• Chronisch hoesten of zwaar tillen

Zwangerschap: Aambeien komen extra vaak voor tijdens en na de zwangerschap.⁵ Niet alle crèmes en middelen zijn veilig in deze periode. Raadpleeg altijd je verloskundige of huisarts voor behandeladvies.

Hoe voorkom je dat aambeien verergeren?

De meest effectieve preventie richt zich op het normaliseren van de ontlasting, zodat persen overbodig wordt.²⁴

• Vezelrijke voeding: groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten zorgen voor zachtere ontlasting
• Voldoende vocht: minimaal 1,5–2 liter water per dag
• Dagelijkse beweging: een wandeling van 30 minuten bevordert de darmbeweging
• Toiletgedrag: ga alleen bij echte aandrang naar het toilet; vermijd persen en lang zitten
• Lossere kleding: strakke kleding kan de darmwerking belemmeren

Welke behandelingen zijn er voor aambeien?

Conservatief

Bij lichte klachten (graad I–II) is aanpassing van voeding en toiletgedrag vaak voldoende.² Uitwendige crèmes of zalven kunnen jeuk en irritatie tijdelijk verlichten; ze verhelpen de aambei niet structureel.

Poliklinische ingrepen

Bij aanhoudende klachten zijn minimaal-invasieve opties beschikbaar:¹²

Behandeling	Principe	Geschikt voor
Rubberband-ligatie	Elastiekje knijpt bloedtoevoer af; aambei valt af	Inwendig graad I–III
Sclerotherapie	Injectie stolt het vat	Inwendig graad I–II
Infraroodcoagulatie	Warmte sluit bloedvat	Inwendig graad I–II
Hemorroïdembolisatie	Katheter blokkeert toevoervaten	Inwendig, recidief6

Chirurgie

Een operatieve verwijdering (hemorroïdectomie) wordt overwogen bij graad III–IV of wanneer andere behandelingen niet aanslaan.⁷ Chirurgie geeft de laagste terugvalcijfers op lange termijn, maar kent een langere herstelperiode.⁸

Wanneer direct naar de huisarts? Bloed bij de ontlasting kan wijzen op andere aandoeningen, waaronder poliepen of darmkanker. Raadpleeg altijd een arts als het bloedverlies onverklaard is, je ouder bent dan 40, of klachten langer dan twee weken aanhouden. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Hoe zien aambeien eruit aan de buitenkant?

Uitwendige aambeien zijn zichtbaar als kleine, ronde knobbels rond de aarsopening, roodachtig tot blauwpaars van kleur. Bij een tromboserende aambei — waarbij bloed stolt in het vat — is de zwelling strakker en donkerder van kleur. De grootte varieert van een erwt tot een kleine druif.

Kan ik zelf controleren of ik aambeien heb?

Uitwendige aambeien kun je zelf voelen of met een spiegel bekijken. Inwendige aambeien zijn van buiten niet te zien; het eerste signaal is doorgaans helderrood bloed op het toiletpapier. Twijfel je, of is er bloedverlies zonder duidelijke oorzaak? Raadpleeg dan je huisarts.

Gaan aambeien vanzelf weg?

Milde aambeien verdwijnen vaak vanzelf als je voeding en toiletgedrag aanpast: meer vezels, voldoende water en niet persen. Aanhoudende of ernstige aambeien hebben een poliklinische behandeling of operatie nodig. Terugval is veelvoorkomend als de onderliggende oorzaken niet worden aangepakt.

Wanneer moet ik naar de huisarts met aambeien?

Ga altijd naar de huisarts als je bloed bij de ontlasting ziet en niet zeker weet of het door aambeien komt, als je ouder bent dan 40, of als klachten langer dan twee weken aanhouden. Bloed bij de ontlasting kan ook wijzen op ernstigere aandoeningen die medische aandacht vereisen.

Wat is het verschil tussen inwendige en uitwendige aambeien?

Inwendige aambeien bevinden zich binnen het anaalkanaal en zijn niet zichtbaar; ze signaleren zich via pijnloos bloedverlies of, bij prolaps, als uitstekend weefsel buiten de anus. Uitwendige aambeien zitten buiten de aarsopening, zijn voelbaar en zichtbaar, en veroorzaken jeuk of pijn — met name bij een tromboserende aambei.

Zijn aambeien gevaarlijk?

Aambeien zijn vrijwel nooit levensbedreigend, maar hevig bloedverlies kan op termijn bloedarmoede veroorzaken. Belangrijker is dat bloedverlies bij de ontlasting ook kan wijzen op ernstigere aandoeningen zoals darmkanker. Laat onverklaard bloedverlies altijd controleren door een arts.

Helpen crèmes en zalven bij aambeien?

Crèmes en zalven verlichten tijdelijk jeuk, irritatie en pijn, maar genezen aambeien niet structureel. Ze zijn een aanvulling op leefstijlmaatregelen, niet een vervanging. Bij aanhoudende klachten is een consult bij de huisarts voor gerichtere behandeling zinvoller.

Kunnen aambeien terugkomen na behandeling?

Ja, terugval is mogelijk, met name als oorzaken zoals obstipatie of een vezelarm dieet niet worden aangepakt. Chirurgie geeft de laagste terugvalcijfers op lange termijn; poliklinische ingrepen zoals rubberband-ligatie hebben een hogere kans op terugkeer. Leefstijlaanpassingen blijven essentieel na elke behandeling.

Footnotes

1. Akinmoladun O, Oh W. Management of Hemorrhoids and Anal Fissures. The Surgical Clinics of North America. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38677814/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38294832/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M. Proctology. Deutsche Medizinische Wochenschrift. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36990121/ ↩

4. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS. Benign Colorectal Disorders. Primary Care. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516514/ ↩ ↩² ↩³

5. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36194029/ ↩ ↩²

6. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD. Hemorrhoid Embolization: A Review of Current Evidences. Diagnostic and Interventional Imaging. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34456172/ ↩

7. Lohsiriwat V, Jitmungngan R. Strategies to Reduce Post-Hemorrhoidectomy Pain: A Systematic Review. Medicina (Kaunas). 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35334594/ ↩

8. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R. Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review. Advances in Therapy. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36331754/ ↩

Bronnen

1. Akinmoladun O, Oh W — Management of Hemorrhoids and Anal Fissures · The Surgical Clinics of North America · 2024
2. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR — The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids · Diseases of the Colon and Rectum · 2024
3. Lohsiriwat V, Jitmungngan R — Strategies to Reduce Post-Hemorrhoidectomy Pain: A Systematic Review · Medicina (Kaunas) · 2022
4. Talaie R, Torkian P, Moghadam AD — Hemorrhoid Embolization: A Review of Current Evidences · Diagnostic and Interventional Imaging · 2022
5. Krammer H, Herold A, Schmidt-Lauber M — Proctology · Deutsche Medizinische Wochenschrift · 2023
6. Aguilar-Alvarado MY, Baker B, Chiu LS — Benign Colorectal Disorders · Primary Care · 2023
7. Lohsiriwat V, Sheikh P, Bandolon R — Recurrence Rates and Pharmacological Treatment for Hemorrhoidal Disease: A Systematic Review · Advances in Therapy · 2023
8. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y — Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy · The American Journal of Gastroenterology · 2022