Kan de zomertijd invloed hebben op je gezondheid? Wat recent onderzoek zegt

De klok een uur vooruitzetten klinkt onschuldig, maar je biologische klok gaat niet mee. Onderzoek toont aan dat de overgang naar zomertijd samenhangt met meer slaaptekort, een verhoogd risico op hartproblemen en meer ongelukken — ook al gaat het om maar één uur.¹²

Waarom dat ene uur zoveel uitmaakt

Je circadiaan ritme — je interne 24-uursklok — reguleert slaap, hormonen, bloeddruk en stofwisseling. Een plotselinge verschuiving van één uur verstoort dit systeem meetbaar: de zon staat op de klok een uur later op, maar je lichaam volgt de zon, niet de klok.²

In de week ná de overgang slapen de meeste mensen merkbaar korter.¹ Mensen die van nature later actief zijn (‘avondmensen’) hebben hier extra last van: hun biologische klok loopt sowieso al achter op de maatschappelijke standaardtijd, en die kloof wordt met de zomertijd groter.²

Vergroot de zomertijd het risico op een hartaanval?

Ja, tijdelijk wel. Een grote Amerikaanse registratiestudie uit 2025 vond een statistisch significante toename van acute hartaanvallen in de dagen direct na de overgang naar zomertijd.³ Een systematische review gepubliceerd in het Deutsches Ärzteblatt (2024) bevestigt dit patroon over meerdere landen en datasets.⁴

Het mechanisme: slaaptekort verhoogt ontstekingsmarkers, bloeddruk en stresshormonen — precies de factoren die een hartinfarct kunnen uitlokken.⁵

Wie extra alert moet zijn:

• Mensen met bestaande hart- en vaatziekten
• Mensen met slaapstoornissen zoals insomnie of slaapapneu
• Ploegendienstwerkers

Heb je een hartaandoening? Bespreek met je huisarts hoe je de overgang het beste kunt opvangen. Thuisarts.nl heeft aanvullende achtergrondinformatie.

Hoe verstoort de zomertijd je slaap?

Je lichaam maakt ‘s avonds melatonine aan als reactie op afnemend licht. Door de zomertijd wordt het later donker, waardoor je lichaam later in ‘slaapstand’ gaat — maar je wekker staat nog op dezelfde tijd. Resultaat: je gaat later slapen en staat even vroeg op.

Die slaapschuld heeft bredere gevolgen dan je zou verwachten. Een analyse in het Journal of Clinical Sleep Medicine (2024) vond een toename in medische fouten rondom de tijdsomzetting, vermoedelijk door vermoeidheid bij zorgverleners.⁶

Hoe pas je je sneller aan na de tijdwisseling?

Geleidelijke voorbereiding helpt het meest. Begin drie tot vier dagen vóór de overgang:

• Ga 15–20 minuten eerder naar bed per avond, tot je een uur hebt verschoven
• Dim ‘s avonds de verlichting twee uur voor bedtijd — kunstlicht remt de aanmaak van melatonine
• Ga ‘s ochtends naar buiten — daglicht reset je biologische klok het snelst²
• Slaap niet ver uit in het weekend — dit verlengt de aanpasperiode juist
• Beweeg ‘s ochtends — dit versterkt het circadiaan signaal

Voor de meeste mensen normaliseert het slaappatroon binnen vijf tot zeven dagen.

Moet de zomertijd worden afgeschaft?

Dat debat loopt al jaren, ook in Europa. Onderzoek suggereert dat permanente wintertijd — de ‘normale’ standaardtijd — de minste gezondheidsschade geeft.⁵ Permanente zomertijd leidt in de winter tot ernstig lichtgebrek ‘s ochtends, wat ook negatieve gezondheidseffecten heeft.⁷ De Europese Commissie stelde in 2019 voor de tijdsverschuiving af te schaffen, maar lidstaten zijn het tot nu toe niet eens geworden over welke tijd permanent moet worden.

Veelgestelde vragen

Maakt het uit hoe goed je beddengoed en matras zijn bij de overgang naar zomertijd?

Een comfortabele slaapomgeving helpt zeker, zeker als je toch al moeilijker in slaap valt na de tijdwisseling. Ademend beddengoed en een goed matras verlagen de kans dat je onrustig ligt en te warm wordt. Toch lost dit de eigenlijke oorzaak niet op: de verschuiving van je circadiaan ritme vraagt een paar dagen aanpassing, ongeacht hoe prettig je bed is.

Hoe lang duurt het voordat je lichaam is gewend aan de zomertijd?

Voor de meeste mensen duurt de aanpassing vijf tot zeven dagen. Mensen die van nature later actief zijn — ‘avondmensen’ — hebben soms tot twee weken nodig. Geleidelijk je slaaptijd aanpassen vóór de overgang verkort deze periode aanzienlijk.

Is de overgang naar zomertijd in het voorjaar gevaarlijker dan de terugzetting in de herfst?

Ja, de voorjaarsovergang — klok vooruit — is gezondheidskundig zwaarder. Je verliest een uur slaap in plaats van een uur te winnen. Onderzoek laat dan ook zien dat de stijging in hartaanvallen en slaapverlies specifiek na de voorjaarsovergang optreedt, niet na de herfstovergang.

Kan ik melatonine gebruiken om sneller aan de zomertijd te wennen?

Laaggedoseerd melatonine (0,5–1 mg) een half uur voor je gewenste slaaptijd kan helpen om je biologische klok te verschuiven. Raadpleeg bij twijfel een apotheker of huisarts, zeker als je andere medicijnen gebruikt. Melatonine vervangt goede slaaphygiëne — zoals licht dimmen en een vast ritme aanhouden — niet.

Hebben kinderen meer last van de zomertijd dan volwassenen?

Kinderen zijn over het algemeen gevoeliger voor veranderingen in het slaapritme, omdat hun circadiaan systeem nog volop in ontwikkeling is. Een uur vroeger opstaan terwijl hun biologische klok niet meebeweegt, kan leiden tot prikkelbaarheid en concentratieproblemen. Geleidelijk de bedtijd een kwartier per dag vervroegen in de aanloop naar de overgang helpt de aanpassing te versoepelen.

Waarom past mijn biologische klok niet gewoon mee met de klok aan de muur?

Je biologische klok wordt aangestuurd door daglicht en temperatuurschommelingen — niet door een cijfer op een scherm. De zon gaat ongeacht de tijdaanduiding op hetzelfde moment op. Je lichaam reageert op dat licht en die signalen verschuiven door de zomertijd niet mee, vandaar het gevoel van een lichte jetlag zonder te vliegen.