Koortslip bij een baby: wanneer is het gevaarlijk en wat moet je doen?

Een koortslip bij een baby is een medische urgentie. Het herpes simplex virus (HSV) kan bij pasgeborenen de hersenen en hersenvliezen bereiken en ernstige complicaties veroorzaken — ook als er maar een klein blaasje zichtbaar is. Bij elke twijfel bel je direct de huisarts of ga je naar de spoedeisende hulp.

Waarom is een koortslip bij een baby gevaarlijker dan bij volwassenen?

Een volwassene heeft na jarenlange blootstelling een immuunsysteem dat HSV grotendeels onder controle houdt. Een pasgeboren baby beschikt hier nog niet over. Hoewel moeder antistoffen overdraagt via de placenta en via borstvoeding, schiet dit tekort als de moeder vlak voor de bevalling voor het eerst besmet raakte en nog geen eigen antistoffen heeft aangemaakt.¹

Bij een baby kan een HSV-infectie drie vormen aannemen:

Vorm	Getroffen gebied	Ernst
Huid, ogen, mond (SEM)	Blaasjes op huid, oog- of mondontsteking	Behandelbaar, maar niet afwachten
Centraal zenuwstelsel (CNS)	Hersenen en hersenvliezen	Ernstig; risico op epilepsie en ontwikkelingsachterstand
Gedissemineerde infectie	Meerdere organen tegelijk	Levensbedreigend

Laboratoriumonderzoek laat zien dat HSV neuronen en hersencellen direct kan aantasten via geprogrammeerde celdood — zelfs in een vroeg stadium van infectie.² Dit verklaart waarom direct handelen essentieel is.

Hoe raakt een baby besmet met het herpes simplex virus?

Er zijn twee belangrijke besmettingswegen:

Perinatale besmetting (tijdens de bevalling): Dit is de meest voorkomende route. Het risico is het hoogst als de moeder een primaire (eerste) infectie doormaakt vlak voor of tijdens de bevalling, omdat er dan nog geen antistoffen zijn om het kind te beschermen.³ Bij een bekende genitale herpesinfectie bespreek je dit altijd met je verloskundige of gynaecoloog — in sommige gevallen wordt antivirale profylaxe of een keizersnede overwogen.

Postnatale besmetting (na de geboorte): Besmetting via zoenen, aanraken met een actief blaasje, of gedeeld speelgoed en flesjes. HSV-1 — het virus achter de koortslip op de lip — is hierbij de voornaamste boosdoener.¹ Niet alleen ouders, maar ook broertjes, zusjes en bezoekers kunnen het virus overdragen zonder het zelf te weten.

Welke symptomen moet je bij je baby herkennen?

Herpes bij een pasgeborene is lastig te herkennen, omdat de eerste signalen lijken op een gewone infectie. Let op de volgende klachten, zeker in de eerste drie levensmaanden:

• Koorts of juist ondertemperatuur (lager dan 36,5 °C)
• Prikkelbaarheid of opvallende slaperigheid
• Moeite met drinken of voeden
• Blaasjes of zweertjes op huid, in de mond of rond de ogen
• Moeizame of snelle ademhaling
• Stuipen of trekkingen

Blaasjes zijn niet altijd aanwezig bij herpes-infecties van het zenuwstelsel. Thuisarts.nl adviseert bij koorts bij een baby jonger dan drie maanden altijd direct contact op te nemen met de huisarts, ook als er geen blaasjes zichtbaar zijn.

Hoe bescherm je je baby tegen besmetting?

Als jij of een bezoeker een actieve koortslip heeft:

• Kus de baby niet op de mond of het gezicht
• Was handen grondig vóór elk contact
• Deel geen flesjes, speelgoed of voorwerpen die in de mond zijn geweest
• Laat bezoekers met een zichtbare koortslip de baby niet aanraken totdat de wond volledig genezen is

Bij borstvoeding: Een koortslip op de lip is doorgaans geen reden om te stoppen met borstvoeding — moedermelk bevat antistoffen die de baby beschermen. Heb je blaasjes op de borst of tepels, stop dan tijdelijk met voeden van die borst tot de wond geheeld is.¹ Overleg bij twijfel altijd met je verloskundige of huisarts.

Tijdens de zwangerschap: Meld bij je verloskundige als jij of je partner een (genitale) herpesinfectie heeft. Bij een actieve infectie rondom de bevalling zijn aanvullende maatregelen mogelijk, waaronder antivirale profylaxe of een keizersnede.³

Wat is de behandeling als je baby toch besmet raakt?

Neonatale herpes wordt behandeld met intraveneus aciclovir, een antiviraal middel. Hoe eerder de behandeling start, hoe kleiner de kans op ernstige complicaties.⁴ Dit is altijd specialistische ziekenhuiszorg — thuis afwachten of zelfmedicatie is geen optie.

De behandeling duurt doorgaans twee tot drie weken. Na de acute fase kan de arts orale antivirale onderhoudstherapie overwegen om terugkerende infecties te voorkomen.⁴ Neem bij het kleinste vermoeden van besmetting onmiddellijk contact op met een arts.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn baby zoenen als ik een koortslip heb?

Nee — vermijd dit totdat de koortslip volledig genezen is. HSV-1 wordt direct overgedragen via contact met een actief blaasje, en bij jonge baby’s kan dit ernstige infectie veroorzaken. Wacht tot de wond geheeld is voor je de baby op het gezicht kust, en was altijd de handen voor elk contact.

Is een koortslip bij een baby altijd gevaarlijk?

Het risico is het grootst in de eerste drie levensmaanden. Bij pasgeborenen (0–28 dagen) is elk vermoeden van HSV-infectie een medische urgentie. Naarmate het immuunsysteem zich ontwikkelt, neemt het risico op ernstige complicaties af, maar bij twijfel bel je altijd de huisarts.

Welke symptomen wijzen op herpes bij een pasgeborene?

Let op koorts of ondertemperatuur, prikkelbaarheid, moeite met drinken, blaasjes op huid of rond mond en ogen, en stuipen. Blaasjes zijn niet altijd aanwezig bij herpes-infectie van de hersenen. Ga direct naar de huisarts of spoedeisende hulp bij deze klachten in de eerste drie levensmaanden.

Is borstvoeding veilig als ik een koortslip heb?

Een koortslip op de lip is doorgaans geen reden om te stoppen met borstvoeding — moedermelk bevat juist beschermende antistoffen. Stop tijdelijk met voeden van een borst als je blaasjes op de tepel of borst hebt, en zorg dat de baby niet in contact komt met het actieve blaasje. Overleg bij twijfel altijd met je verloskundige of huisarts.

Hoe groot is het risico als mijn baby in contact is geweest met iemand met een koortslip?

Direct contact met een actief blaasje is de grootste risicofactor, zeker bij een baby jonger dan drie maanden. Bel bij twijfel de huisarts of huisartsenpost: een arts kan beoordelen of observatie of behandeling nodig is. Hoe sneller neonatale herpes behandeld wordt, hoe beter de uitkomst.

Footnotes

1. Omarova S, Cannon A, Weiss W. Genital Herpes Simplex Virus — An Updated Review. Advances in Pediatrics. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35985707/ ↩ ↩² ↩³

2. Rashidi AS, Tran DN, Peelen CR. Herpes simplex virus infection induces necroptosis of neurons and astrocytes in human fetal organotypic brain slice cultures. Journal of Neuroinflammation. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38302975/ ↩

3. Van Wagoner N, Qushair F, Johnston C. Genital Herpes Infection: Progress and Problems. Infectious Disease Clinics of North America. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37105647/ ↩ ↩²

4. Birkmann A, Saunders R. Overview on the management of herpes simplex virus infections: Current therapies and future directions. Antiviral Research. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40154924/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Omarova S, Cannon A, Weiss W — Genital Herpes Simplex Virus — An Updated Review · Advances in Pediatrics · 2022
2. Rashidi AS, Tran DN, Peelen CR — Herpes simplex virus infection induces necroptosis of neurons and astrocytes in human fetal organotypic brain slice cultures · Journal of Neuroinflammation · 2024
3. Van Wagoner N, Qushair F, Johnston C — Genital Herpes Infection: Progress and Problems · Infectious Disease Clinics of North America · 2023
4. Birkmann A, Saunders R — Overview on the management of herpes simplex virus infections: Current therapies and future directions · Antiviral Research · 2025