Probiotica bij eczeem: wat zegt het wetenschappelijk onderzoek?

Probiotica kunnen bij sommige mensen bijdragen aan minder ernstige eczeem (atopische dermatitis). Het effect verloopt via de darm-huid-as: een verstoorde darmflora kan ontstekingsprocessen activeren die zichtbaar worden als huidklachten.¹² Het bewijs is niet voor iedereen even sterk — het type bacteriestam, je leeftijd en de ernst van je eczeem bepalen hoeveel je ervan kunt verwachten.

Hoe hangen darm en huid samen bij eczeem?

Je darmmicrobioom — de biljoenen micro-organismen in je spijsverteringskanaal — heeft directe invloed op je immuunsysteem. Mensen met atopische dermatitis hebben gemiddeld een minder diverse darmflora dan mensen zonder eczeem, met minder Lactobacillus- en Bifidobacterium-stammen.¹ Die disbalans wordt ook wel dysbiose genoemd en hangt samen met verhoogde ontstekingswaarden.

De darm-huid-as (gut-skin axis) beschrijft hoe darmbacteriën via signaalmoleculen en immuuncellen communiceren met de huid.² Wanneer die communicatie verstoord raakt, kan dat bijdragen aan het opvlammen of verergeren van eczeem. Dit verklaart waarom voeding en leefstijl invloed hebben op huidklachten.³

Recent onderzoek laat bovendien zien dat type 2-immuniteit — het deel van je afweer dat betrokken is bij allergische reacties — een centrale rol speelt bij atopische dermatitis. Een verstoord darmmicrobioom kan deze immuunrespons versterken.[^8]

Welk bewijs is er voor probiotica bij eczeem?

Meerdere systematische reviews tonen aan dat bepaalde probiotica de ernst van atopische dermatitis kunnen verminderen, gemeten via de SCORAD-score (een gestandaardiseerde maatstaf voor eczeemernst).⁴ De effecten zijn bescheiden en niet iedereen profiteert evenveel — studies variëren sterk in gebruikte stammen, dosering en duur.

Een review uit 2024 concludeert dat probiotica, als aanvulling op een gevarieerd dieet, een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan het beheersen van eczeemsymptomen, maar standaard medische zorg niet vervangen.⁵ Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare uitleg over behandelopties.

Welke probiotica zijn het meest onderzocht bij eczeem?

De best onderzochte stammen bij atopische dermatitis zijn:

Bacteriestam	Toepassing	Studieresultaat
Lactobacillus rhamnosus GG	Preventie bij zuigelingen	Verlaagd risico op atopische dermatitis5
Bifidobacterium lactis	Baby’s met eczeem	Minder ernstige symptomen na 8 weken4
Lactobacillus casei	Volwassenen met eczeem	Bescheiden verbetering SCORAD4
Combinatiepreparaten	Kinderen en volwassenen	Doorgaans sterker effect dan enkelvoudige stam5

L. acidophilus werd lange tijd als dé sleutelstam beschouwd, maar nieuwer onderzoek nuanceert dit: het gaat om een samenspel van meerdere stammen en hun interactie met het bestaande microbioom.⁴⁶

Probiotica bij kinderen met eczeem

Voor kinderen — met name zuigelingen — is het bewijs voor probiotica het sterkst. Toevoeging van Bifidobacterium lactis en Lactobacillus-stammen aan zuigelingenvoeding liet in onderzoek significant minder ernstige eczeemsymptomen zien na twee maanden.⁴ Ook preventief gebruik — tijdens de zwangerschap of in de eerste levensmaanden — lijkt de kans op het ontwikkelen van atopische dermatitis te verlagen.⁵

Let op: geef nooit probioticasupplementen aan een baby of jong kind zonder overleg met een kinderarts of huisarts. Dosering en veiligheid zijn afhankelijk van leeftijd en gezondheidsconditie.

Probiotica bij volwassenen met eczeem

Bij volwassenen is het beeld gemengder. Sommige studies tonen verbetering van huidbarrièrefunctie en minder ontstekingsmarkers, andere vinden geen statistisch significant effect.²⁴ Volwassenen met een uitgesproken dysbiose lijken meer te profiteren dan mensen met al een divers microbioom.²

Recente inzichten laten zien dat naast de darmflora ook de bacteriën op de huid zelf een rol spelen bij atopische dermatitis. Het huidmicrobioom — met name overgroei van Staphylococcus aureus — is een aanvullend aangrijpingspunt naast orale suppletie.⁶

Voeding als basis voor een gezonde darmflora

Probiotica-supplementen zijn een aanvulling, geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon. Prebiotica — voedingsvezels die goede darmbacteriën voeden — zijn minstens zo belangrijk.³ Goede voedingsbronnen:

• Gefermenteerde producten: yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi, miso
• Vezelrijke groenten en peulvruchten
• Volkoren granen en lijnzaad

Kies gefermenteerde producten zonder toegevoegde suikers of kunstmatige toevoegingen — die kunnen bij gevoelige mensen juist eczeem uitlokken. Alleen van nature aanwezige suikers zijn acceptabel. Lees altijd het etiket.

Meer informatie over voeding en huidgezondheid vind je bij het Voedingscentrum.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat probiotica effect heeft op eczeem?

Studies gebruiken doorgaans interventieduren van 8 tot 16 weken voordat er meetbaar resultaat optreedt.⁴ Verwacht geen verbetering binnen enkele dagen. Consistente inname over langere tijd is essentieel — net als bij de meeste voedings- en leefstijlinterventies.

Welke probiotica zijn het meest geschikt bij eczeem?

Lactobacillus rhamnosus GG en Bifidobacterium lactis zijn het meest onderzocht bij atopische dermatitis, met name bij kinderen.⁵⁴ Combinatiepreparaten met meerdere stammen lijken doorgaans effectiever dan enkelvoudige producten. Bespreek met je huisarts of dermatoloog welk product passend is voor jouw situatie.

Kan ik yoghurt of kefir gebruiken in plaats van probioticasupplementen?

Gefermenteerde producten zoals yoghurt en kefir bevatten levende bacteriën en ondersteunen je darmflora. De exacte stammen en aantallen zijn minder gericht dan in klinisch onderzochte supplementen. Ze zijn desondanks een waardevolle aanvulling op je dagelijkse voeding.³

Zijn probiotica veilig voor baby’s met eczeem?

Probiotica zijn in onderzoek over het algemeen veilig bevonden bij gezonde zuigelingen, maar overleg met een kinderarts of huisarts is noodzakelijk voordat je een supplement geeft.⁵ Dosering en het type stam zijn afhankelijk van leeftijd en de algehele gezondheid van je kind.

Helpt probiotica ook preventief als eczeem in de familie voorkomt?

Onderzoek suggereert dat gebruik van probiotica tijdens de zwangerschap en in de eerste levensmaanden de kans op atopische dermatitis bij het kind kan verlagen, met name bij kinderen met een verhoogd genetisch risico.⁵ De bewijslast voor preventief gebruik is sterker dan voor behandeling van bestaand eczeem.

Kunnen probiotica eczeem soms verergeren?

In de meeste studies zijn probiotica goed verdragen, maar tijdelijke buikklachten zoals een opgeblazen gevoel of gasvorming komen voor bij aanvang. Als je eczeemsymptomen na het starten van probiotica duidelijk verergeren, stop dan en raadpleeg een arts. Ernstige allergische reacties op probiotica zijn zeldzaam maar mogelijk.

Moet ik ook letten op mijn voeding als ik probiotica neem?

Ja, voeding is de basis. Probiotica hebben meer effect als je darmbacteriën ook voldoende voedingsvezels — prebiotica — krijgen uit groenten, fruit en volkoren producten.³ Vermijd producten met veel toegevoegde suikers en kunstmatige additieven, omdat die de darmflora negatief kunnen beïnvloeden.

Footnotes

1. Koh LF, Ong RY, Common JE. Skin microbiome of atopic dermatitis. Allergology International. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34838450/ ↩ ↩²

2. Mahmud MR, Akter S, Tamanna SK. Impact of gut microbiome on skin health: gut-skin axis observed through the lenses of therapeutics and skin diseases. Gut Microbes. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35866234/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Chu DK, Koplin JJ, Ahmed T. How to Prevent Atopic Dermatitis (Eczema) in 2024: Theory and Evidence. The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38703820/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Ogulur I, Mitamura Y, Yazici D. Type 2 immunity in allergic diseases. Cellular & Molecular Immunology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39962262/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

5. Hülpüsch C, Rohayem R, Reiger M. Exploring the skin microbiome in atopic dermatitis pathogenesis and disease modification. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38761999/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

6. Borrego-Ruiz A, Borrego JJ. Nutritional and Microbial Strategies for Treating Acne, Alopecia, and Atopic Dermatitis. Nutrients. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39458553/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Koh LF, Ong RY, Common JE — Skin microbiome of atopic dermatitis · Allergology International · 2022
2. Mahmud MR, Akter S, Tamanna SK — Impact of gut microbiome on skin health: gut-skin axis observed through the lenses of therapeutics and skin diseases · Gut Microbes · 2022
3. Khan A, Adalsteinsson J, Whitaker-Worth DL — Atopic dermatitis and nutrition · Clinics in Dermatology · 2022
4. Chu DK, Koplin JJ, Ahmed T — How to Prevent Atopic Dermatitis (Eczema) in 2024: Theory and Evidence · The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice · 2024
5. Hülpüsch C, Rohayem R, Reiger M — Exploring the skin microbiome in atopic dermatitis pathogenesis and disease modification · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2024
6. Borrego-Ruiz A, Borrego JJ — Nutritional and Microbial Strategies for Treating Acne, Alopecia, and Atopic Dermatitis · Nutrients · 2024
7. Ogulur I, Mitamura Y, Yazici D — Type 2 immunity in allergic diseases · Cellular & Molecular Immunology · 2025