Zo herken je ongezonde en onbetrouwbare diëten — en wat werkt wél

De meeste diëten die worden aangeboden met de belofte “snel afvallen zonder moeite” werken niet op de lange termijn. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat zogenaamde modegrildiëten (fad diets) zelden leiden tot blijvend gewichtsverlies en soms zelfs schadelijk zijn voor je gezondheid.¹ Wat wél werkt: een gevarieerd voedingspatroon gecombineerd met regelmatige beweging — geen slogan, maar de beste beschikbare evidence.

Waarom zijn er zoveel diëten op de markt?

Overgewicht is een veelvoorkomend probleem, en die vraag trekt commerciële partijen aan.² Dagelijks worden duizenden zoekopdrachten gedaan naar manieren om af te vallen — wat de markt voor dieetproducten en -methodes enorm groot maakt.

Ieder dieet wordt gepresenteerd als uniek en als de enige werkende methode. De beloftes zijn steeds hetzelfde: snel afvallen, zonder moeite, zonder honger. Het Voedingscentrum omschrijft het treffend: “Wie zo’n hype in de markt zet, weet dat mensen graag horen dat alles mag, niets moet, en afvallen moeiteloos is.”

Sociale media versterken dit effect. Virale dieettrends en supplementen verspreiden zich razendsnel, ongeacht of er wetenschappelijk bewijs is dat ze werken.³

Hoe herken je een onbetrouwbaar dieet?

Je hoeft geen voedingsdeskundige te zijn om rode vlaggen te zien. De meest voorkomende waarschuwingssignalen:

Kenmerk	Waarom het een rode vlag is
”Afvallen zonder te bewegen”	Beweging is wetenschappelijk onmisbaar bij duurzaam gewichtsverlies 1
“Wetenschappelijk bewezen” zonder bronvermelding	Onafhankelijk bewijs ontbreekt vrijwel altijd 4
Vage Latijnse ingrediëntenlijsten	Exotisch klinkende namen zijn vaak gewone kruiden of vruchten
Extreme caloriebeperking (crashdieet)	Risico op spierverlies, voedingstekorten en jojo-effect 2
Volledige eliminatie van een macronutriënt	Onnodig restrictief voor de meeste mensen 5

“Moeiteloos afvallen” bestaat niet

Een dieet waarbij je niets hoeft te doen of te laten is per definitie niet effectief. Als je vet wilt verbranden, is een vorm van beweging onmisbaar — dat is wetenschappelijk vastgesteld, geen mening.¹

Voedingssupplementen werken niet zelfstandig

Supplementen met extracten van groene thee, ginseng, Aloë Vera of acai worden verkocht met grote beloftes, maar onafhankelijk bewijs voor structureel gewichtsverlies ontbreekt.⁴ Zie je op een verpakking “Malus pumila extract”? Dat is gewoon appel. Latijnse benamingen klinken wetenschappelijker, maar het product zelf is dat niet automatisch.

Wantrouw niet-gepubliceerde testresultaten

“Klinisch getest” of “dermatologisch getest” zegt niets zonder de bijbehorende onderzoeksresultaten. Serieus wetenschappelijk onderzoek wordt gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften — niet alleen vermeld op een verpakking. Als een fabrikant positieve resultaten heeft, maakt hij die ook volledig openbaar.

Wanneer zijn diëten echt gevaarlijk?

De meeste populaire diëten zijn niet per se gevaarlijk als je ze kortdurend volgt, maar risico’s bestaan — zeker bij extreme varianten.²

Bijzondere aandachtspunten:

• Crashdiëten met zeer lage calorie-inname: kunnen leiden tot spierverlies, voedingstekorten en het jojo-effect.
• Eliminatiediëten die hele voedselgroepen schrappen: risico op tekort aan vezels, vitamines of mineralen.
• Kruidenthee of -supplementen bij zwangerschap of borstvoeding: raadpleeg altijd eerst je arts of apotheker.
• Grote hoeveelheden zoethout of drop: kan de bloeddruk verhogen door pseudohyperaldosteronisme — wees voorzichtig als je al hoge bloeddruk hebt.

Bij twijfel of een chronische aandoening is het verstandig om Thuisarts.nl te raadplegen of je huisarts of diëtist te spreken.

Wat werkt wél voor duurzaam afvallen?

Er bestaat geen wonderdieet, maar er is een aanpak die consequent positief scoort in wetenschappelijk onderzoek: een gevarieerd, plantaardig voedingspatroon gecombineerd met voldoende beweging.²⁶ Dat klinkt minder spannend dan “10 kilo in twee weken”, maar het is bewezen duurzamer.

Het Voedingscentrum, de Hartstichting en het RIVM onderschrijven dezelfde basisprincipes: eet gevarieerd, beperk bewerkt voedsel, en beweeg regelmatig. Dat is geen hype — dat is evidence-based voedingsadvies.

Veelgestelde vragen

Wat is een fad diet precies?

Een fad diet (modegrildieet) is een populair eetplan dat snel gewichtsverlies belooft, vaak door extreme regels of het schrappen van hele voedselgroepen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit soort diëten zelden tot duurzaam resultaat leiden en soms schadelijk zijn voor je gezondheid.

Hoe snel kan ik veilig afvallen?

Een veilig tempo voor gewichtsverlies is circa 0,5 tot 1 kilogram per week. Sneller afvallen vergroot het risico op spierverlies en het jojo-effect. Raadpleeg bij twijfel je huisarts of een geregistreerde diëtist.

Zijn koolhydraatarme diëten gevaarlijk?

Voor de meeste gezonde volwassenen zijn koolhydraatarme diëten kortdurend veilig, maar de voordelen op lange termijn zijn wetenschappelijk beperkt aangetoond. Er bestaan ook veel misvattingen over wat zo’n dieet precies inhoudt. Bespreek het met je arts als je chronische aandoeningen hebt.

Werken detoxkuren of sapkuren?

Je lever en nieren ontgiften je lichaam continu — een speciale detoxkuur is daarvoor niet nodig. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat sapkuren of detoxdiëten dit proces versnellen of verbeteren. Bij langdurig gebruik bestaat bovendien risico op voedingstekorten.

Zijn er diëten die gevaarlijk zijn bij hoge bloeddruk?

Ja. Grote hoeveelheden zoethout of drop kunnen de bloeddruk verhogen door een effect dat pseudohyperaldosteronisme heet. Ook diëten met veel zout of hoge doses cafeïne kunnen de bloeddruk beïnvloeden. Als je hoge bloeddruk hebt, bespreek voedingsveranderingen altijd eerst met je arts.

Wanneer moet ik een diëtist raadplegen?

Raadpleeg een diëtist als je wilt afvallen in combinatie met een chronische aandoening zoals diabetes, hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten, of als eerdere pogingen steeds mislukken. Een diëtist stelt een persoonlijk plan op dat aansluit bij jouw situatie. Je huisarts kan je doorverwijzen.

Footnotes

1. Tahreem A, Rakha A, Rabail R. Fad Diets: Facts and Fiction. Frontiers in Nutrition. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35866077/ ↩ ↩² ↩³

2. Anderson K. Popular fad diets: An evidence-based perspective. Progress in Cardiovascular Diseases. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36871888/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Parga AD, Coven H. When Diet Trends Go Viral: Cutaneous Manifestations of Social Media-Driven Fad Diets and Supplements. Cureus. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40688823/ ↩

4. Kozak AT, Garber N, Uhley V. Undergraduates’ knowledge, attitudes, and behaviours associated with fad diets. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38290052/ ↩ ↩²

5. Teicholz N, Croft SM, Cuaranta I. Myths and Facts Regarding Low-Carbohydrate Diets. Nutrients. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40292478/ ↩

6. Liu A. Healthy Eating and Diets: Fad or Rad?. Pediatric Annals. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35293813/ ↩

Bronnen

1. Tahreem A, Rakha A, Rabail R — Fad Diets: Facts and Fiction · Frontiers in Nutrition · 2022
2. Anderson K — Popular fad diets: An evidence-based perspective · Progress in Cardiovascular Diseases · 2023
3. Liu A — Healthy Eating and Diets: Fad or Rad? · Pediatric Annals · 2022
4. Kozak AT, Garber N, Uhley V — Undergraduates' knowledge, attitudes, and behaviours associated with fad diets · International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being · 2024
5. Parga AD, Coven H — When Diet Trends Go Viral: Cutaneous Manifestations of Social Media-Driven Fad Diets and Supplements · Cureus · 2025
6. Teicholz N, Croft SM, Cuaranta I — Myths and Facts Regarding Low-Carbohydrate Diets · Nutrients · 2025