Polyarticulaire jicht: wanneer jicht meerdere gewrichten tegelijk treft

Polyarticulaire jicht betekent dat twee of meer gewrichten tegelijk ontstoken raken door ophoping van urinezuurkristallen. Het treft vooral 65-plussers en mensen met een verminderde nierfunctie. De aanvallen zijn heviger dan bij gewone jicht en gaan vaker gepaard met koorts en algemene malaise. ¹²

Wat is het verschil tussen polyarticulaire en gewone jicht?

Bij monoarticulaire jicht — de meest voorkomende vorm — zit de ontsteking in één gewricht, meestal de grote teen. Bij polyarticulaire jicht zijn twee of meer gewrichten tegelijk aangedaan. ²

Opvallend is dat de getroffen gewrichten vaak aan dezelfde kant van het lichaam liggen. Zo kunnen de linkerelleboog en linkervoet gelijktijdig ontstoken zijn, terwijl de rechterkant onaangetast blijft. Het exacte mechanisme hierachter is nog niet volledig opgehelderd. ²

Bij gewone jicht volgen aanvallen elkaar soms snel op. Bij polyarticulaire jicht zijn de tussenpozen doorgaans langer, maar een aanval is heviger en gaat vaker gepaard met systemische klachten zoals koorts. ³

Welke gewrichten worden het vaakst getroffen?

De meest aangedane gewrichten bij polyarticulaire jicht zijn ²:

• Enkels
• Voeten (inclusief de grote teen)
• Vingers
• Ellebogen

Wie eerder een jichtaanval in de grote teen heeft gehad, heeft een verhoogde kans om ook in andere gewrichten klachten te ontwikkelen. De grote teen kan zo een vroeg signaal zijn van bredere jichtactiviteit. ⁴

Wie loopt het meeste risico op polyarticulaire jicht?

Polyarticulaire jicht treft vaker oudere mensen, met name 65-plussers. ² Risicofactoren zijn:

• Verminderde nierfunctie — de nieren scheiden urinezuur minder efficiënt uit ⁴
• Langdurig gebruik van diuretica (plastabletten), die urinezuurwaarden kunnen verhogen ⁴
• Onvoldoende behandelde jicht — chronisch verhoogd urinezuur vergroot de kans op polyarticulaire aanvallen en tophi ¹

Jongere mensen met jicht hebben vaker een genetische aanleg en hogere urinezuurwaarden, wat het risico op een ernstiger beloop kan verhogen. ⁵

Welke bijkomende klachten kunnen optreden?

Naast hevige gewrichtspijn melden mensen met polyarticulaire jicht regelmatig ³:

• Koorts (soms langdurig)
• Misselijkheid
• Verminderde eetlust
• In zeldzame gevallen: verwardheid of gedragsveranderingen door intense pijn en koorts

Deze systemische klachten hangen waarschijnlijk samen met een bredere ontstekingsreactie door meerdere gelijktijdige kristaldepots. ³

Belangrijk: hevige koorts gecombineerd met een rood, warm, gezwollen gewricht kan ook wijzen op een bacteriële gewrichtsontsteking (septische artritis). Raadpleeg altijd een arts als je twijfelt over de oorzaak van je klachten.

Wat kun je doen bij polyarticulaire jicht?

De aanpak lijkt op die van gewone jicht, maar vanwege de ernst kiest een arts bij polyarticulaire jicht vaak eerder voor preventieve medicatie. ⁴

Tijdens een aanval

Anti-ontstekingsmiddelen (NSAIDs) zoals naproxen of colchicine helpen de pijn en ontsteking onder controle te houden. ⁶ Ze maken de aanval draaglijker, al verkorten ze de duur niet wezenlijk. Bespreek de juiste dosering altijd met je arts of apotheker — zeker bij nierproblemen of gebruik van andere medicijnen.

Ter preventie

Maatregel	Toelichting
Purine-arm eten	Beperk rood vlees, orgaanvlees en zeevruchten 4
Voldoende water drinken	Helpt bij de uitscheiding van urinezuur
Alcohol matigen	Bier en sterkedrank verhogen urinezuurwaarden het sterkst
Regelmatig bewegen	Matige beweging helpt gewicht en urinezuur op peil houden
Gezond gewicht	Overgewicht verhoogt de urinezuurproductie

Bij herhaalde polyarticulaire aanvallen kan een arts urinezuurverlagende medicatie overwegen, zoals allopurinol of febuxostat. ⁴

Meer informatie over jicht en behandelopties vind je op Thuisarts.nl.

Wanneer leidt polyarticulaire jicht tot blijvende schade?

Bij langdurig onbehandelde jicht kunnen zich tophi vormen: knobbels van urinezuurkristallen onder de huid, vaak bij gewrichten of pezen. In ernstige gevallen breken tophi door de huid en ontstaan zweren, wat het risico op infecties vergroot. ⁷¹

Chronische polyarticulaire jicht kan ook leiden tot blijvende gewrichtsschade en nierstenen. Vroegtijdige behandeling met urinezuurverlagende medicatie kan dit voorkomen. ⁴ Heb je vaker dan twee jichtaanvallen per jaar, bespreek dan met je arts of preventieve medicatie zinvol is.

Veelgestelde vragen

Is polyarticulaire jicht hetzelfde als reumatoïde artritis?

Nee. Bij reumatoïde artritis valt het immuunsysteem het gewrichtsweefsel aan; bij polyarticulaire jicht veroorzaken urinezuurkristallen de ontsteking. Een bloedtest op urinezuur en reumafactor kan helpen onderscheid te maken. Je arts stelt de definitieve diagnose, vaak aangevuld met gewrichtsvloeistofonderzoek.

Kan een aanval van polyarticulaire jicht vanzelf overgaan?

Ja, ook zonder behandeling verdwijnt een jichtaanval doorgaans binnen één tot twee weken. Medicijnen zoals NSAIDs of colchicine verkorten de duur niet wezenlijk, maar verminderen de pijn wel aanzienlijk. ⁶ Onbehandelde aanvallen kunnen bij herhaling leiden tot gewrichtsschade en nierstenen.

Welke voeding moet ik vermijden bij polyarticulaire jicht?

Voeding met veel purinen verhoogt de productie van urinezuur. Beperk rood vlees, orgaanvlees (lever, nieren), zeevruchten en bier. Suikerhoudende frisdranken en vruchtensap kunnen via fructose ook de urinezuurwaarden verhogen. Water en koffie worden in verband gebracht met een lager urinezuurgehalte. ⁴

Moet ik naar de huisarts als ik denk dat ik polyarticulaire jicht heb?

Ja, bij meerdere ontstoken gewrichten is een bezoek aan de huisarts altijd verstandig. De klachten kunnen ook wijzen op een infectie of reumatoïde artritis. Een bloedtest en eventueel gewrichtsvloeistofonderzoek geven zekerheid. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Zijn plastabletten gevaarlijk voor mensen met jicht?

Diuretica verminderen de uitscheiding van urinezuur door de nieren, waardoor urinezuurwaarden in het bloed stijgen en jichtaanvallen worden uitgelokt. ⁴ Stop nooit zelfstandig met diuretica — bespreek de risico’s met je arts of apotheker, die een alternatief kan overwegen.

Hoe verschilt de behandeling van polyarticulaire jicht van gewone jicht?

De basis is gelijk: pijnstilling tijdens een aanval met NSAIDs of colchicine, en preventie via leefstijl en eventueel urinezuurverlagende medicatie. Bij polyarticulaire jicht is de pijn doorgaans heviger en zijn systemische klachten vaker aanwezig, waardoor een arts eerder voor preventieve medicatie zal kiezen. ⁴

Kan polyarticulaire jicht ook bij jongere mensen voorkomen?

Ja, hoewel het zeldzamer is. Jongere jichtpatiënten hebben vaker een genetische aanleg en hogere urinezuurwaarden. ⁵ Bij jongere patiënten met jicht in meerdere gewrichten is het extra belangrijk om de oorzaak te onderzoeken en vroeg met behandeling te starten.

Footnotes

1. Rios Santos KK, Chohan F, Simo RE. Severe Tophaceous Polyarticular Gout: A Case Report and Review of Literature. Cureus. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40099075/ ↩ ↩² ↩³

2. Stewart S et al.. Clinical features and outcomes of polyarticular gout. Arthritis Research & Therapy. 2020. https://link.springer.com/article/10.1186/s13075-020-02244-6 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Li L, Zhang H, Liu J. Gout shock: a case of prolonged fever, polyarticular pain and behavioral abnormalities. QJM. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39932007/ ↩ ↩² ↩³

4. Badshah M, Nadeem I, Ahmed I. Gout: A Rapid Review of Presentation, Diagnosis and Management. South Dakota Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38986162/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

5. Pascart T, Ducoulombier V, Jauffret C. Early-onset gout. Joint Bone Spine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38336273/ ↩ ↩²

6. Brutzkus JC, Shahrokhi M, Varacallo MA. Naproxen. StatPearls. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30247840/ ↩ ↩²

7. Zahoor H, Patel R, El-Bahri J. Ulcerated Tophaceous Gout. Cureus. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36204027/ ↩

Bronnen

1. Rios Santos KK, Chohan F, Simo RE — Severe Tophaceous Polyarticular Gout: A Case Report and Review of Literature · Cureus · 2025
2. Badshah M, Nadeem I, Ahmed I — Gout: A Rapid Review of Presentation, Diagnosis and Management · South Dakota Medicine · 2024
3. Li L, Zhang H, Liu J — Gout shock: a case of prolonged fever, polyarticular pain and behavioral abnormalities · QJM · 2025
4. Pascart T, Ducoulombier V, Jauffret C — Early-onset gout · Joint Bone Spine · 2024
5. Brutzkus JC, Shahrokhi M, Varacallo MA — Naproxen · StatPearls · 2026
6. Stewart S et al. — Clinical features and outcomes of polyarticular gout · Arthritis Research & Therapy · 2020
7. Zahoor H, Patel R, El-Bahri J — Ulcerated Tophaceous Gout · Cureus · 2022