Hoe gezond zijn tomaten? Lycopeen en 5 bewezen voordelen

Tomaten bevatten lycopeen, een antioxidant gelinkt aan een lager risico op hart- en vaatziektes, kanker en huidveroudering. Wat zegt het nieuwste onderzoek?

Door Robert Jan Hendriks · Gepubliceerd 3 juni 2013 · bijgewerkt 24 april 2026 · 5 min leestijd · Ons redactieproces

Tomaten zijn een van de best onderzochte voedingsmiddelen die je dagelijks kunt eten. De rode kleurstof lycopeen — waarvan gekookte tomaten meer bevatten dan rauwe — is wetenschappelijk gelinkt aan een lager risico op hart- en vaatziektes, bepaalde kankersoorten en huidveroudering door UV-straling. Eén tot twee porties per dag is genoeg om te profiteren.

Wat zit er eigenlijk in een tomaat?

Eén middelgrote tomaat (ca. 120 g) levert slechts zo’n 22 kilocalorieën en bevat een indrukwekkend voedingsprofiel. De meest opmerkelijke stof is lycopeen: het antioxidant dat tomaten hun rode kleur geeft. Lycopeen is vetoplosbaar — je hebt een beetje olijfolie of avocado nodig om het goed op te nemen.¹

Voedingsstof	Per middelgrote tomaat	% ADH*
Vitamine C	~16 mg	~18%
Vitamine A (als bètacaroteen)	~40 µg RE	~5%
Kalium	~290 mg	~8%
Foliumzuur	~14 µg	~7%
Lycopeen	~3–5 mg	—

*ADH = aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen

Belangrijke kanttekening: mensen met verhoogde kaliumwaarden in het bloed (hyperkaliëmie) kunnen door hun arts of diëtist worden aangeraden kaliumrijke voeding te beperken. Tomaten — en zeker tomatensap en -puree — vallen daarin. Raadpleeg bij twijfel altijd je huisarts.

Waarom zijn gekookte tomaten beter voor lycopeenopname dan rauwe?

Lycopeen zit opgesloten in de celwanden van tomaten. Verhitting breekt die celwanden af, waardoor het lycopeen vrijkomt en beter opneembaar wordt.¹ Voeg altijd een vetbron toe — een eetlepel olijfolie volstaat.

Bereiding	Lycopeenbeschikbaarheid	Aandachtspunt
Rauw	Laag	Meeste vitamine C behouden
Gekookt met olie	Hoog	Beste lycopeenopname
Passata / tomatenpuree	Zeer hoog	Let op toegevoegd zout
Tomatensap (ongezouten)	Hoog	Makkelijk dagelijks te gebruiken

Helpt lycopeen bij het verlagen van het risico op kanker?

Onderzoek suggereert een verband, maar het is geen garantie en geen vervanging voor reguliere screening. Een systematische review uit 2022 analyseerde studies bij mensen en dieren en concludeerde dat lycopeen anti-tumoractiviteit vertoont via meerdere mechanismen: het remt ongecontroleerde celgroei, bevordert apoptose (geprogrammeerde celdood van afwijkende cellen) en werkt ontstekingsremmend.² De sterkste aanwijzingen zijn er voor prostaat-, long- en maagkanker.

Tomaten en hart- en vaatziektes: wat zegt recent onderzoek?

Lycopeen beïnvloedt meerdere risicofactoren voor hart- en vaatziektes tegelijk. Een review uit 2022 laat zien dat lycopeen het LDL-cholesterol (het ‘slechte’ cholesterol) kan verlagen, oxidatieve stress in bloedvaten vermindert en de elasticiteit van de vaatwand verbetert.³

Bètacaroteen en lycopeen activeren bovendien de adiponectine-signaleringsroute, een biochemisch pad dat betrokken is bij insulinegevoeligheid en vetstofwisseling.⁴ Dit kan ook gunstig zijn bij een verhoogd risico op metabole aandoeningen zoals diabetes type 2.⁵

Vrouwen na de menopauze blijken vaker een tekort aan lycopeen te hebben, blijkt uit een systematische review uit 2024.¹ Voor deze groep is bewuste aandacht voor de inname via voeding zinvol.

Kunnen tomaten je hersenen helpen beschermen?

Nieuwer onderzoek wijst op een mogelijk verband tussen lycopeen en cognitief functioneren op latere leeftijd. Een studie uit 2024 laat zien dat lycopeen leeftijdsgerelateerde cognitieve achteruitgang kan afremmen via een lever-hersensignaalroute met fibroblast growth factor-21 (FGF-21).⁶ Het betrof een dierstudie; mensenstudies zijn nog beperkt, maar de bevindingen zijn veelbelovend.

Beschermen tomaten je huid van binnenuit tegen UV-schade?

Een meta-analyse uit 2024 onderzocht het effect van tomaat en lycopeen op door UV veroorzaakte huidschade. Regelmatige lycopeenconsumptie vermindert de gevoeligheid van de huid voor UV-straling en vertraagt bepaalde vormen van huidveroudering.⁷ Dit is een aanvulling op zonnebrandcrème met SPF — geen vervanging. Zonnebescherming van buitenaf blijft altijd noodzakelijk.

Veelgestelde vragen

Hoeveel tomaten per dag is gezond?

Er is geen officieel vastgesteld maximum. De meeste onderzoeken werken met 8–12 mg lycopeen per dag als effectieve dosis, wat neerkomt op ongeveer twee middelgrote tomaten of één eetlepel tomatenpuree. Als onderdeel van een gevarieerd dieet kun je dagelijks tomaten eten zonder probleem.

Kan ik tomaten eten als ik hoge kaliumwaarden heb?

Tomaten bevatten van nature kalium (~290 mg per middelgrote tomaat). Als je arts je heeft aangeraden kaliumrijke voeding te beperken vanwege hyperkaliëmie, tellen tomaten — en zeker tomatensap en -puree — mee in die beperking. Bespreek de exacte portiegrootte altijd met je behandelaar; Thuisarts.nl biedt betrouwbare achtergrondinformatie over voeding en kalium.

Zijn in de zon gerijpte tomaten gezonder dan kastomaten?

Er zijn aanwijzingen dat buitentomaten die in de volle zon rijpen hogere lycopeengehaltes bevatten dan kastomaten, omdat UV-licht de aanmaak van beschermende stoffen in de vrucht stimuleert. Praktisch advies: koop seizoenstomaten in de zomer, of kies voor geconcentreerde tomatenpuree als jaarrond alternatief.

Is tomatensap net zo gezond als een verse tomaat?

Ongezouten tomatensap bevat vergelijkbare hoeveelheden lycopeen als een verse tomaat, en de biologische beschikbaarheid is zelfs iets beter door de vloeibare vorm. Kies altijd voor varianten zonder toegevoegd zout, want overmatig natrium is een risicofactor voor hoge bloeddruk.

Zijn tomaten goed voor de prostaatgezondheid?

Lycopeen uit tomaten laat in systematisch onderzoek de sterkste associatie zien met een verlaagd risico op prostaatkanker, vergeleken met andere kankersoorten. Het gaat om observationeel en laboratoriumonderzoek; er is geen bewijs dat tomaten prostaatkanker genezen of behandelen. Reguliere screening blijft essentieel.

Kunnen mensen met reuma of gewrichtsklachten tomaten eten?

Tomaten behoren tot de nachtschadefamilie, wat bij sommige mensen de vraag oproept of ze gewrichtsontsteking verergeren. Er is geen sterk wetenschappelijk bewijs voor dit verband bij de algemene bevolking. Als je vermoedt dat tomaten jouw klachten beïnvloeden, bespreek dit dan met je arts of diëtist.

Beschermen tomaten je huid echt van binnenuit?

Een meta-analyse uit 2024 concludeert dat regelmatige lycopeenconsumptie de gevoeligheid van de huid voor UV-straling vermindert en huidveroudering vertraagt. Dit is een aanvulling op zonnebrandcrème met SPF — geen vervanging. Zonnebescherming van buitenaf blijft altijd noodzakelijk.

Wylenzek F, Bühling KJ, Laakmann E. A systematic review on the impact of nutrition and possible supplementation on the deficiency of vitamin complexes, iron, omega-3-fatty acids, and lycopene in relation to increased morbidity in women after menopause. Archives of gynecology and obstetrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38935105/ ↩ ↩² ↩³
Kapała A, Szlendak M, Motacka E. The Anti-Cancer Activity of Lycopene: A Systematic Review of Human and Animal Studies. Nutrients. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36501182/ ↩
Przybylska S, Tokarczyk G. Lycopene in the Prevention of Cardiovascular Diseases. International journal of molecular sciences. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35216071/ ↩
Mohri S, Takahashi H, Sakai M. Integration of bioassay and non-target metabolite analysis of tomato reveals that β-carotene and lycopene activate the adiponectin signaling pathway, including AMPK phosphorylation. PloS one. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35776737/ ↩
Kulawik A, Cielecka-Piontek J, Czerny B. The Relationship Between Lycopene and Metabolic Diseases. Nutrients. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39519540/ ↩
Wang J, Li L, Li L. Lycopene alleviates age-related cognitive deficit via activating liver-brain fibroblast growth factor-21 signalling. Redox biology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39307046/ ↩
Zhang X, Zhou Q, Qi Y. The effect of tomato and lycopene on clinical characteristics and molecular markers of UV-induced skin deterioration: A systematic review and meta-analysis of intervention trials. Critical reviews in food science and nutrition. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36606553/ ↩

Bronnen

Wylenzek F, Bühling KJ, Laakmann E — A systematic review on the impact of nutrition and possible supplementation on the deficiency of vitamin complexes, iron, omega-3-fatty acids, and lycopene in relation to increased morbidity in women after menopause · Archives of gynecology and obstetrics · 2024
Przybylska S, Tokarczyk G — Lycopene in the Prevention of Cardiovascular Diseases · International journal of molecular sciences · 2022
Mohri S, Takahashi H, Sakai M — Integration of bioassay and non-target metabolite analysis of tomato reveals that β-carotene and lycopene activate the adiponectin signaling pathway, including AMPK phosphorylation · PloS one · 2022
Wang J, Li L, Li L — Lycopene alleviates age-related cognitive deficit via activating liver-brain fibroblast growth factor-21 signalling · Redox biology · 2024
Kapała A, Szlendak M, Motacka E — The Anti-Cancer Activity of Lycopene: A Systematic Review of Human and Animal Studies · Nutrients · 2022
Zhang X, Zhou Q, Qi Y — The effect of tomato and lycopene on clinical characteristics and molecular markers of UV-induced skin deterioration: A systematic review and meta-analysis of intervention trials · Critical reviews in food science and nutrition · 2024
Zhao Y, Chen MS, Wang JX — Connexin-43 is a promising target for lycopene preventing phthalate-induced spermatogenic disorders · Journal of advanced research · 2023
Kulawik A, Cielecka-Piontek J, Czerny B — The Relationship Between Lycopene and Metabolic Diseases · Nutrients · 2024

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis + wekelijkse tips

Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels

Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.

Download gratis

Meer over voeding

Voeding

De 10 gezondste voedingsmiddelen in de supermarkt (wetenschappelijk onderbouwd)

Welke voedingsmiddelen zijn het gezondst? Broccoli, vette vis en knoflook leiden het lijstje — dit zijn de 10 producten met de sterkste wetenschappelijke onderbouwing.

Pikante kruiden en je gezondheid: wat zegt het onderzoek?

Wat doen capsaïcine, kurkuma en rozemarijn echt voor je gezondheid? Actueel onderzoek over HCA-vorming, ontstekingsremming en hersengezondheid uitgelegd.

6 gezondheidsvoordelen van aubergine: wat zegt het onderzoek?

Wat zijn de gezondheidsvoordelen van aubergine? Nasunine, vezels en polyfenolen dragen bij aan je gezondheid. Lees wat recent onderzoek zegt.

De 21 beste snacks bij diabetes: wetenschappelijk onderbouwde keuzes

Welke snacks zijn veilig bij diabetes? Ontdek 21 diabetesvriendelijke opties die je bloedsuiker stabiel houden, met uitleg over vezels, eiwit en vetten.

Welke noten zijn het gezondst? Vergelijking per soort

Welke noten zijn het gezondst? Vergelijk walnoten, amandelen, cashewnoten en meer op omega-3, eiwitten en effect op hart, cholesterol en gewicht.

35 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

Henk Sentel19 augustus 2013
Dag Jack, Eet al een lange tijd tomaten, iedere dag dus minimaal twee a drie. Begonnen als een dieetvorm, maar nu in combinatie met komkommer als vervanger voor lekkere trek (chocolade, koekjes, drop etc..) Ben blij met gegeven informatie op deze website, nu eet ik met een gerust hart mijn tomaten. groet, Henk Sentel
Sofie18 november 2013
Sinds ik zwanger ben heb ik een voortdurende drang naar tomaten, ik eet enkel zelfgekweekte tomaten. Heerlijk! Nu lees ik hier dat tomaten rijk zijn aan foliumzuur, interessant!
Neefs Harry11 september 2013
Ik eet graag tomaten omdat ik ze heel lekker vind, daarbij zijn ze nog gezond; zoveel te beter. Ik heb dit jaar zelf tomaten gekweekt, deze zijn ook heel lekker en gemakkelijk te kweken.
Robert Jan Hendriksauteur11 september 2013
Hoi, Tomaten zijn zeker erg gezond en lekker en als je ze zelf kweekt zijn ze nog veel lekkerder en gezonder. Groetjes,
Dick Hakkers17 oktober 2013
Hallo, Ik eet elke dag een tomaat,omdat ik ze lekker vind.Ik heb een kasje waar ik ze zelf teel. Niet van die waterbommen. Langzaam groeiende.(slow food) Ik probeer elk jaar, 1 voor mij nieuw ras. Naast mijn favorieten. 1 van mijn favorieten is de 'new Yorker'.Een lekkere donkere tomaat.Ook in rijpe toestand nog gedeeltelijk groen. Mijn vraag is,groene delen van de tomaat zijn giftig.Hoe zit dat met groen in rijpe vruchten. Ik ken ook mensen die onrijpe vruchten in producten verwerken, En zit er verschil in rassen(en hoe ze geteeld worden)wat voedingswaarde betreft. Met vriendelijke groeten Dick
meilee18 mei 2014
Als kind liep ik altijd met een tomaat in mijn hand. Ik liep er buiten mee en speelde in de speeltuin terwijl ik een tomaat at. Ik werd altijd heel raar aangekeken en mensen vroeg wat ik nou in mijn hand had. Ik begreep er niets van , het is gewoon een tomaat die eetbaar is en waarom mensen niet wisten wat dat was en of deze ook rauw gegeten kon worden begrijp ik nog steeds niet dat hiernaar gevraagd werd. Ik eet nu ook bijna elke dag tomaten. Op mijn brood , uit het vuistje en in gerechten. Ik heb op het moment grote ronde tomaten en kleine roma tomaatjes in de schaal liggen. Die kleine roma tomaatjes zijn erg lekker, ik kan er wel 20 achter elkaar op. Tomaten zijn ook goed tegen aften.
Robert Jan Hendriksauteur19 mei 2014
Dankjewel voor deze aanvulling, Meilee! Jack
Hans Berkenbosch12 augustus 2014
Ik eet elke dag drie a vier tomaten omdat ik ze lekker vind, nu lees ik dat ze ook nog gezond zijn en dat is mooi meegenomen.
Robert Jan Hendriksauteur12 augustus 2014
Absoluut, er zijn zat onderzoeken te vinden waarin duidelijk wordt hoe gezond tomaten zijn. Helemaal in combinatie met een gevarieerd (mediterraan) voedingspatroon. Groetjes, Jack
sil23 september 2014
De tomaat , prima vervanging voor snoep tijdens dieet ! Om de trek tegen te gaan , eet ik zo heel de dag door de cherrytomaatjes , gezond en nog super gezond ook !
Robert Jan Hendriksauteur23 september 2014
Helemaal mee eens!
caro25 oktober 2014
Ik eet elke dag een tomaat op brood met kaas. Sinds onze bakker biologisch brood verkoopt en ik een biologische kaasboer gevonden heb en zelf tomaten in de tuin heb is dit mijn favoriete lunch. Een boterham met kaas de tomaatjes leg ik heel even in de olijfolie en daarna op de kaas wat bieslook en tijm en ik heb een super lekkere lunch. In de zomer vervang ik vaak de kruiden met b.v bieslook, baselicum, selderie of andere kruiden die ik in de tuin heb staan.
Robert Jan Hendriksauteur29 oktober 2014
Wow....Dat klinkt superlekker, en nog gezond ook...
Gert Verstegen26 oktober 2014
Dag Jack, Ik eet graag s`morgens bij de boterham een tomaat, nu is bij mij een hoog kalium waarde geconstateerd en is mij geadviseerd om minder tomaten te gebruiken , bij volgende bloedonderzoek (14 dagen ) later was kalium waarde weer normaal is dit hier het gevolg van? Bij voorbaat dank gr. Gert
Robert Jan Hendriksauteur29 oktober 2014
Hoi Gert, Het is een feit dat tomaten rijk zijn aan Kalium, maar of die ene tomaat per dag zo'n groot verschil uitmaakt lijkt me een beetje sterk. Je kaliumgehalte is overigens wel heel belangrijk om je bloeddruk in bedwang te houden. Lees het volgende artikel maar eens: Kalium en het verlagen van je bloeddruk. Succes, Jack
Patricia28 december 2014
Beste Jack, Ik drink al sinds jaren elke avond een glas "selfmade" tomatensap. Daarvoor neem ik een klein blikje geconcentreerd tomatenpuree, een scheut olijfolie extra vierge, en...... een teentje vers geperste knoflook. Ik lepel de hele inhoud van het blikje in een groot glas, en dit meng ik met de rest. Daarna verdun ik het met koud water tot tomatensap. Mijn huid ziet er nog steeds heel goed uit, en het is goed voor hart en bloedvaten. Dit is een familie kwaal dus vandaar dat ik dit elke dag ben gaan gebruiken. Bovendien is de knoflook niet alleen goed voor het verlagen van de bloeddruk, maar zorgt tevens voor het voorkomen van infecties d.m.v schimmels... Na het drinken neem ik altijd een plukje peterselie en dan ruik je niks meer van de knoflook. Als je dan ook nog elke ochtend een citroen uitperst en drinkt met een glas water, blijf je gezond als een vis en heb je hopelijk nooit medicijnen nodig. Ik kan het iedereen aanraden, behalve mensen die geen galblaas hebben. Zij kunnen vaak geen tomaten of het concentraat verdragen. Groeten Patricia.
Robert Jan Hendriksauteur29 december 2014
Dankjewel voor deze aanvulling, Patricia!
casper14 maart 2015
Zijn in de zon gerijpte tomaten gezonder dan in een broeikas gerijpte tomaten?
Robert Jan Hendriksauteur22 maart 2015
Hallo Casper, Hierover zijn de meningen niet gelijkluidend. Maar ik ben nog steeds van mening dat gewone zongerijpte tomaten meer voedingswaarde hebben dan tomaten uit de broeikas. Bovendien smaken ze in ieder geval beter! Fijn weekend! Jack
Thialda21 juni 2015
Hallo Jack, Van kind af aan ben ik al verslaafd aan fruit en ik het bijzonder tomaten, mijn moeder was hier niet altijd even blij mee. Zodra ze een pakje tomaten in huis had (6 a 8 tomaten zaten er in het pakje dacht ik) was hij dezelfde dag nog op. Van vleestomaten maak ik al zolang ik weet tomatensapjes, een groot glas + 2 vleestomaten, in kleine stukjes snijden (ja hier ben ik een uur zoet mee) en alles prakken en opdrinken/eten. Ook heb ik altijd cherrytomaatjes in huis, erg makkelijk als je ergens heen moet om mee te nemen. Tegenwoordig koop ik veel van mijn fruit bij de bio winkel. Lang leve de tomaat.
huberdina26 oktober 2015
Brood met veel rauwe ui en tomaat, elke zondagochtend voor ontbijt, en als het even kan, een gekookt eitje erbij, My favorite breakfast For ever! Al van jongs af aan is dit mijn lieveling ontbijt , het liefst drink ik daar een glaasje jus du Orange, en een glaasje melk erbij.
Robert Jan Hendriksauteur30 oktober 2015
Rauwe uit en tomaat neemt toevallig mijn schoonvader ook, het is voor mij iets too much:) Wel met mate wat betreft jus du Orange vanwege de suikers (tip) :)
Nina4 april 2017
Dagelijks mijn 2 tomaten in fijne plakjes, wat olijfolie, azijn, bieslook. Eet dat als snoepvervanger, lekker en gezond
Team OptimaleGezondheid6 april 2017
mmm....het water loopt me in de mond....ga ik morgen ook proberen!
Neckebroeck anne5 september 2017
Mmm tomaten, van kinds af aan at ik een tomaat zoals een appel en nu nog bijna dagelijks verwerk ik tomaten in mijn voeding, en nog supergezond ook!
Team OptimaleGezondheid7 september 2017
Helemaal mee eens, Anne!
Lia22 juli 2018
Sinds kort maak ik siep met verse tomaten en chilli peper en punt paprika even pruttelen en kruiden er in Italiaanse ,en dan de staafmixer er door ,o ook een bouillon blokje en eat water !zi lekker.
Team OptimaleGezondheid26 juli 2018
Klinkt heerlijk, Lia. Ga ik zeker een keer proberen!
nel van gils8 juni 2019
ik hadker vaak last van huidkaker maar door vaak tomaten te eten geen last meer. nu heb ik ze zelfs op mijn balkon tomaten groeien
Team OptimaleGezondheid13 juni 2019
Wat fijn om dat te horen, Nel!
Paul26 augustus 2019
Gebruik sinds jan. 2018 tomatenpuree, op de volkoren boterham met een plakje kaas. De puree met olijfolie is nog beter las ik. Voel me prima met een PSA begin dit jaar van 2.2 Mensen bedankt voor al die goede tips, want gezond blijven is nummer 1.
Team OptimaleGezondheid5 september 2019
Dank voor het delen van jouw ervaringen, Paul. En ja, gezond blijven is het belangrijkste wat er is!
Casper21 november 2019
Hallo, zit er verschil in voedingswaarde bv vleestomaten,trostomaten,romatomaten,cherrytomaten. Of hebben deze allemaal dezelfde voedingswaarde. Groetjes casper.
Team OptimaleGezondheid25 november 2019
Nee, daar zit wel degelijk een verschil in. Daarnaast heb je natuurlijk verschillende voedingswaarden als de tomaten uit de kas komen, of ooit je eigen groentetuin, bio of niet, etc. etc.
Nan Hartjes22 januari 2021
Ik eet bijna dagelijks een emmertje snoep tomaatjes. Nu zegt een collega mij dat zoiets dagelijks eten helemaal niet gezond is. Klopt dat?