Vijfde ziekte (erythema infectiosum): symptomen, besmetting en wanneer je naar de dokter gaat

De vijfde ziekte is een milde virale infectie die wordt veroorzaakt door het humaan parvovirus B19. De kenmerkende vuurrode wangen — alsof het kind geslagen is — verschijnen pas nadat het kind al niet meer besmettelijk is. De meeste kinderen herstellen vanzelf, maar voor zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem geldt extra alertheid.¹

Waarom heet het de ‘vijfde ziekte’ — en wat is het verschil met de zesde ziekte?

De naam stamt uit de jaren 1890, toen artsen de meest voorkomende uitslagonziekten bij kinderen nummerde. De vijfde ziekte stond op de vijfde plek, na mazelen (eerste), roodvonk (tweede), rodehond (derde) en een inmiddels achterhaald ‘vierde exantheem’.² De officiële medische naam is erythema infectiosum (EI).

Andere bijnamen:

• Slapped Cheek Syndrome — verwijst naar de rode wangen
• Appelwangziekte
• Vlinderpokken (Hongarije)

De zesde ziekte (roseola infantum) is een compleet andere infectie, veroorzaakt door het humaan herpesvirus 6 (HHV-6). Beide geven koorts en uitslag bij jonge kinderen, maar het betreft een ander virus met een ander verloop.

Hoe herken je de symptomen?

De vijfde ziekte verloopt doorgaans in twee fasen.¹³

Fase 1 — prodromale fase (enkele dagen voor de uitslag):

• Lichte koorts (circa 38 °C)
• Hoofdpijn
• Loopneus en keelpijn
• Lichte vermoeidheid

In deze fase is het kind het meest besmettelijk, maar zijn de klachten vaag en lijken ze op een gewone verkoudheid.

Fase 2 — uitslag:

Eerst verschijnen vuurrode, licht verheven wangen — de zogenaamde ‘geslagen wangen’. De uitslag is pijnloos maar kan jeuken. Één tot drie dagen later ontwikkelt zich een kanten, vlekkige uitslag op de romp, armen en benen. Die kan vervagen en terugkeren bij warmte, inspanning of stress — soms wekenlang.¹

Bij oudere kinderen en volwassenen kan gewrichtspijn optreden, die weken tot maanden aanhoudt.³

Hoe verspreidt parvovirus B19 zich?

Het virus verspreidt zich via:¹²

• Druppelinfectie: ademhalingssecreet bij hoesten en niezen
• Bloed: rechtstreeks bloedcontact
• Placenta: een geïnfecteerde zwangere vrouw kan het virus aan de foetus overdragen

Kinderen zijn het meest besmettelijk vóórdat de uitslag verschijnt. Zodra de rode wangen zichtbaar zijn, is de infectieuze periode grotendeels voorbij.² Dit maakt vroegtijdige herkenning lastig en verspreiding op school moeilijk te voorkomen.

Uitbraken komen het vaakst voor in de late winter en het voorjaar, en zijn typisch gelinkt aan kleuterscholen en basisscholen.¹

Wie loopt meer risico op complicaties?

Voor de meeste gezonde kinderen verloopt de vijfde ziekte onschuldig. Voor een aantal groepen geldt extra alertheid:

Risicogroep	Mogelijke complicatie	Actie
Zwangere vrouwen (1e–2e trimester)	Hydrops fetalis, miskraam	Direct contact met arts of verloskundige
Sikkelcelziekte / thalassemie	Aplastische crisis (ernstige bloedarmoede)	Spoedeisende medische hulp
Immuungecompromitteerden	Chronische infectie, persistente bloedarmoede	Medisch overleg vereist

Zwangerschap verdient aparte aandacht. Als een zwangere vrouw die nooit eerder besmet is geweest in contact komt met parvovirus B19, is het risico op foetale complicaties het grootst in het eerste en tweede trimester.⁴⁵ Raadpleeg bij vermoedelijke blootstelling direct je verloskundige of gynaecoloog.

Meer dan de helft van de volwassenen in Europa heeft al een doorgemaakte infectie — en daarmee immuniteit — opgebouwd in de kindertijd.¹

Hoe lang duurt de vijfde ziekte en is behandeling nodig?

Er is geen specifiek antiviraal middel voor parvovirus B19 bij gezonde mensen.²³ De behandeling is gericht op het verlichten van klachten:

• Rust en voldoende vocht
• Paracetamol bij koorts of pijn (gebruik de aanbevolen dosering op de verpakking)

De meeste kinderen zijn binnen een week klachtenvrij. De uitslag kan daarna incidenteel terugkeren bij warmte of inspanning, maar dat is niet besmettelijk.¹

Na een doorgemaakte infectie bouw je een levenslange immuniteit op.² Meer informatie over wanneer je de huisarts inschakelt, vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Is de vijfde ziekte hetzelfde als de zesde ziekte?

Nee, het zijn twee verschillende infecties. De vijfde ziekte (erythema infectiosum) wordt veroorzaakt door parvovirus B19 en geeft rode wangen met uitslag bij kinderen van 5–15 jaar. De zesde ziekte (roseola infantum) wordt veroorzaakt door het humaan herpesvirus 6 (HHV-6) en treft doorgaans jongere kinderen met hoge koorts gevolgd door een plotse uitslag.

Hoe lang is mijn kind besmettelijk met de vijfde ziekte?

Je kind is het meest besmettelijk in de dagen vóórdat de rode wangen en uitslag verschijnen — de prodromale fase. Zodra de uitslag zichtbaar is, is het kind doorgaans niet meer besmettelijk. Dit maakt vroege herkenning en quarantaine in de praktijk lastig.

Mag mijn kind naar school als het de vijfde ziekte heeft?

Als de uitslag eenmaal zichtbaar is, wordt je kind als niet-besmettelijk beschouwd en mag het in de meeste gevallen gewoon naar school. Heeft je kind nog koorts, houd het dan thuis totdat de koorts over is. Overleg bij twijfel altijd met de huisarts.

Wat moet ik doen als ik zwanger ben en iemand met de vijfde ziekte heb ontmoet?

Neem direct contact op met je verloskundige of gynaecoloog. Het risico op foetale complicaties — zoals hydrops fetalis — is het grootst in het eerste en tweede trimester. De meeste zwangere vrouwen zijn al immuun door een eerder doorgemaakt infectie, maar een bloedtest kan dit bevestigen.

Kan een volwassene de vijfde ziekte krijgen?

Ja, volwassenen die als kind nooit besmet zijn geweest kunnen alsnog de vijfde ziekte oplopen. Bij volwassenen zijn gewrichtspijn en -zwelling vaak meer uitgesproken dan bij kinderen en kunnen weken tot maanden aanhouden. Meer dan de helft van de Europese volwassenen is echter al immuun door een eerder doorgemaakt infectie.

Hoe lang duurt de uitslag van de vijfde ziekte?

De eerste uitslag (rode wangen) duurt doorgaans enkele dagen. De vlekkige uitslag op romp en ledematen kan daarna wekenlang vervagen en terugkeren bij warmte, inspanning of stress. Dit is normaal en niet besmettelijk. In de meeste gevallen is alles binnen één tot twee weken volledig verdwenen.

Is er een vaccin of specifieke behandeling voor de vijfde ziekte?

Er is geen vaccin beschikbaar tegen parvovirus B19. Voor gezonde kinderen is ook geen specifieke behandeling nodig: rust, voldoende drinken en eventueel paracetamol bij koorts volstaan. Voor immuungecompromitteerde patiënten kan een arts intraveneuze immunoglobulinen overwegen.

Footnotes

1. Leung AKC, Lam JM, Barankin B. Erythema Infectiosum: A Narrative Review. Current Pediatric Reviews. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37132144/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. Syed HA, Waymack JR. Erythema Infectiosum. StatPearls [Internet]. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30020681/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Bloise S, Cocchi E, Mambelli L. Parvovirus B19 infection in children: a comprehensive review of clinical manifestations and management. Italian Journal of Pediatrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39696462/ ↩ ↩² ↩³

4. Kagan KO, Hoopmann M, Geipel A. Prenatal parvovirus B19 infection. Archives of Gynecology and Obstetrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39073431/ ↩

5. Dittmer FP, Guimarães CM, Peixoto AB. Parvovirus B19 Infection and Pregnancy: Review of the Current Knowledge. Journal of Personalized Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38392573/ ↩

Bronnen

1. Leung AKC, Lam JM, Barankin B — Erythema Infectiosum: A Narrative Review · Current Pediatric Reviews · 2024
2. Kagan KO, Hoopmann M, Geipel A — Prenatal parvovirus B19 infection · Archives of Gynecology and Obstetrics · 2024
3. Dittmer FP, Guimarães CM, Peixoto AB — Parvovirus B19 Infection and Pregnancy: Review of the Current Knowledge · Journal of Personalized Medicine · 2024
4. Syed HA, Waymack JR — Erythema Infectiosum · StatPearls [Internet] · 2026
5. Bloise S, Cocchi E, Mambelli L — Parvovirus B19 infection in children: a comprehensive review of clinical manifestations and management · Italian Journal of Pediatrics · 2024