Vijfde ziekte (erythema infectiosum): symptomen, besmetting en wanneer naar de dokter

De vijfde ziekte is een meestal onschuldige virusinfectie door parvovirus B19, herkenbaar aan de kenmerkende vuurrode wangen bij kinderen. Zodra de uitslag verschijnt, is je kind al niet meer besmettelijk. De meeste kinderen herstellen binnen een week zonder behandeling — maar voor zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem geldt extra waakzaamheid.¹

Waarom heet het de ‘vijfde ziekte’ — en wat is het verschil met de 6e ziekte?

De naam stamt uit de negentiende eeuw, toen artsen de meest voorkomende uitslagonziekten bij kinderen nummerde. De vijfde ziekte stond op plek vijf, na mazelen, roodvonk, rodehond en een inmiddels achterhaald ‘vierde exantheem’.² De officiële medische naam is erythema infectiosum. Andere bijnamen zijn slapped cheek syndrome (naar de rode wangen) en appelwangziekte.

De 6e ziekte (roseola infantum, ook wel driedagenkoorts) is een compleet andere infectie, veroorzaakt door het humaan herpesvirus 6 (HHV-6). Beide geven koorts en uitslag bij jonge kinderen, maar het zijn verschillende virussen met een ander verloop. Bij de 6e ziekte verschijnt de uitslag pas nadat de koorts is gezakt, terwijl bij de vijfde ziekte de rode wangen opvallen terwijl het kind zich alweer beter voelt.¹

Hoe herken je de symptomen van de vijfde ziekte?

De vijfde ziekte verloopt doorgaans in twee fasen.¹³

Fase 1 — prodromale fase (enkele dagen voor de uitslag):

• Lichte koorts (circa 38 °C)
• Hoofdpijn
• Loopneus en keelpijn
• Lichte vermoeidheid

In deze fase is het kind het meest besmettelijk, maar zijn de klachten vaag en lijken ze op een gewone verkoudheid.

Fase 2 — uitslag:

Eerst verschijnen vuurrode, licht verheven wangen — de zogenaamde ‘geslagen wangen’. Dermatologisch wordt dit een malar rash genoemd: een vlindervormige roodheid over beide wangen die de neus spaart.⁴ De uitslag is pijnloos maar kan jeuken. Één tot drie dagen later ontwikkelt zich een kantachtige, vlekkige uitslag op de romp, armen en benen die past in het patroon van annulaire infectieuze dermatosen.[^6_liu] Dermatologisch behoort de vijfde ziekte tot de groep van annulaire infectieuze huidaandoeningen vanwege het typische kantpatroon.[^7_liu]

Bij oudere kinderen en volwassenen kan gewrichtspijn optreden, vooral in handen, polsen en knieën, die weken tot maanden aanhoudt.³

Hoe verspreidt parvovirus B19 zich?

Het virus verspreidt zich via:¹²

• Druppelinfectie: ademhalingssecreet bij hoesten en niezen
• Bloed: direct bloedcontact of bloedtransfusie
• Placenta: een geïnfecteerde zwangere vrouw kan het virus aan de foetus overdragen

Kinderen zijn het meest besmettelijk vóórdat de uitslag verschijnt. Zodra de rode wangen zichtbaar zijn, is de besmettelijke periode grotendeels voorbij.² Dit maakt vroegtijdige herkenning lastig en verspreiding op school moeilijk te voorkomen.

Uitbraken komen het vaakst voor in de late winter en het voorjaar, en zijn typisch gelinkt aan kleuterscholen en basisscholen.¹

Wie loopt extra risico op complicaties?

Voor de meeste gezonde kinderen verloopt de vijfde ziekte onschuldig. Voor een aantal groepen geldt extra alertheid:

Risicogroep	Mogelijke complicatie	Actie
Zwangere vrouwen (1e–2e trimester)	Hydrops fetalis, miskraam	Direct contact met arts of verloskundige
Sikkelcelziekte / thalassemie	Aplastische crisis (ernstige bloedarmoede)	Spoedeisende medische hulp
Immuungecompromitteerden	Chronische infectie, persistente bloedarmoede	Medisch overleg vereist

Zwangerschap verdient aparte aandacht. Als een zwangere vrouw die nooit eerder besmet is geweest in contact komt met parvovirus B19, is het risico op foetale complicaties het grootst in het eerste en tweede trimester. Het virus kan rode bloedcellen van de foetus aantasten, wat in zeldzame gevallen leidt tot ernstige bloedarmoede en vochtophoping (hydrops fetalis).⁵⁶ Raadpleeg bij vermoedelijke blootstelling direct je verloskundige of gynaecoloog.

Meer dan de helft van de volwassenen in Europa heeft al een doorgemaakte infectie — en daarmee levenslange immuniteit — opgebouwd in de kindertijd.¹

Hoe lang duurt de vijfde ziekte en welke behandeling is er?

Er is geen specifiek antiviraal middel of vaccin voor parvovirus B19 bij gezonde mensen.²³ De behandeling richt zich op het verlichten van klachten:

• Rust en voldoende vocht
• Paracetamol bij koorts of pijn (volg de dosering op de verpakking)

De meeste kinderen zijn binnen een week klachtenvrij. De uitslag kan daarna incidenteel terugkeren bij warmte of inspanning, maar dat is niet besmettelijk.¹

Bij immuungecompromitteerde patiënten kan een arts intraveneuze immunoglobulinen (IVIG) overwegen om het virus te klaren.³ Bij een ernstige aplastische crisis — bijvoorbeeld bij sikkelcelziekte — kan een bloedtransfusie nodig zijn.²

Meer informatie over wanneer je de huisarts moet inschakelen, vind je op Thuisarts.nl.

Kan de uitslag terugkeren na herstel?

Ja. Na de eerste herstelfase kan de kenmerkende kantachtige uitslag weken tot maanden terugkeren bij triggers als warmte, zonblootstelling, inspanning of emotionele stress.¹ Dit fenomeen wordt soms aangeduid als parvovirus B19 rebound. Het is geen teken van hernieuwde besmettelijkheid — het immuunsysteem heeft het virus dan al geklaard.

Recent onderzoek bevestigt dat rebound-episoden ook bij verder gezonde volwassenen voorkomen en dat viraal DNA soms langdurig aantoonbaar blijft in het bloed, zonder dat dit klinisch relevant is.⁷ De terugkerende uitslag verdwijnt vanzelf en behoeft geen behandeling.

Veelgestelde vragen

Footnotes

1. Leung AKC, Lam JM, Barankin B. Erythema Infectiosum: A Narrative Review. Current Pediatric Reviews. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37132144/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

2. Syed HA, Waymack JR. Erythema Infectiosum. StatPearls. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30020681/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Bloise S, Cocchi E, Mambelli L. Parvovirus B19 infection in children: a comprehensive review of clinical manifestations and management. Italian Journal of Pediatrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39696462/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Liu WT, Sun PL, Bramono K. Annular infectious dermatoses. Clinics in Dermatology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34974106/ ↩

5. Kagan KO, Hoopmann M, Geipel A. Prenatal parvovirus B19 infection. Archives of Gynecology and Obstetrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39073431/ ↩

6. Dittmer FP, Guimarães CM, Peixoto AB. Parvovirus B19 Infection and Pregnancy: Review of the Current Knowledge. Journal of Personalized Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38392573/ ↩

7. Ranno S, Russo C, Colagrossi L. Parvovirus B19 Rebound. Journal of Medical Virology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40317744/ ↩

Bronnen

1. Leung AKC, Lam JM, Barankin B — Erythema Infectiosum: A Narrative Review · Current Pediatric Reviews · 2024
2. Kagan KO, Hoopmann M, Geipel A — Prenatal parvovirus B19 infection · Archives of Gynecology and Obstetrics · 2024
3. Dittmer FP, Guimarães CM, Peixoto AB — Parvovirus B19 Infection and Pregnancy: Review of the Current Knowledge · Journal of Personalized Medicine · 2024
4. Syed HA, Waymack JR — Erythema Infectiosum · StatPearls · 2026
5. Bloise S, Cocchi E, Mambelli L — Parvovirus B19 infection in children: a comprehensive review of clinical manifestations and management · Italian Journal of Pediatrics · 2024
6. Ranno S, Russo C, Colagrossi L — Parvovirus B19 Rebound · Journal of Medical Virology · 2025
7. Liu WT, Sun PL, Bramono K — Annular infectious dermatoses · Clinics in Dermatology · 2022
8. Iqneibi M, Sathe NC — Malar Rash · StatPearls · 2026