
Zink: wat doet het, hoeveel heb je nodig en wat zijn de beste bronnen?
Wat doet zink in je lichaam, hoeveel heb je per dag nodig en wanneer is een supplement zinvol? Onderbouwd overzicht van tekort, bronnen en veiligheid.
Zink is een spoorelement dat je lichaam niet zelf kan aanmaken. Het is betrokken bij meer dan 300 enzymen, onder meer voor je afweer, wondgenezing, celdeling en hormoonhuishouding.1 Volwassen mannen hebben ongeveer 9 mg per dag nodig, vrouwen 7 mg. Met vlees, vis, zuivel, peulvruchten, noten en volkoren granen haal je dat meestal zonder supplement.
Wat doet zink precies in je lichaam?
Je moet zink volledig via voeding (of eventueel een supplement) binnenkrijgen. Het mineraal werkt als hulpstof (cofactor) voor honderden enzymen en is nodig voor de aanmaak van eiwitten, de werking van hormoonreceptoren en de deling van cellen.1
De hoogste concentraties zink zitten in:
- Spierweefsel en botten
- Witte en rode bloedcellen
- De lever, nieren en alvleesklier
- Het netvlies en de huid
- Bij mannen: de prostaat en het sperma
Omdat zink in zoveel weefsels een rol speelt, kan een tekort heel uiteenlopende klachten geven.1
Waar helpt zink bij volgens onderzoek?
Het meeste bewijs geldt voor mensen die een tekort hebben. Bij een normale zinkstatus is het effect van extra zink vaak kleiner of onduidelijk.
Afweer
Zink is nodig voor de aanmaak en werking van afweercellen, zoals T-lymfocyten en natural killer-cellen.1 Bij een tekort werkt het immuunsysteem minder goed. Suppletie herstelt dat vooral bij mensen bij wie een tekort is vastgesteld.12
Allergieën en ontstekingen
Een zinktekort komt vaker voor bij mensen met allergische aandoeningen zoals hooikoorts, astma en eczeem. Een review uit 2024 beschrijft dat zink de ontstekingsreactie beïnvloedt en dat suppletie bij een tekort de klachten mogelijk kan verminderen.2 Het bewijs komt vooral uit kleinere studies. Zink vervangt dus geen allergiemedicatie.
Testosteron en vruchtbaarheid bij mannen
Een systematische review uit 2023 vond een verband tussen de zinkwaarde in het bloed en de testosteronspiegel bij mannen.3 Bij mannen met een tekort kan suppletie de testosteronaanmaak helpen normaliseren. Bij mannen met een normale zinkstatus is een effect niet aangetoond. Meer over vruchtbaarheid lees je in een apart artikel.
Menstruatiepijn
Een meta-analyse uit 2024 concludeert dat zinksuppletie menstruatiepijn (primaire dysmenorroe) kan verminderen.4 De onderzoekers denken dat de ontstekingsremmende werking van zink hierbij meespeelt. Het ging om een beperkt aantal studies, dus de resultaten zijn veelbelovend maar nog niet definitief.
Bloedsuiker
Zink speelt een rol bij de aanmaak, opslag en afgifte van insuline in de alvleesklier. Een review uit 2024 beschrijft dat een zinktekort samengaat met een slechtere insulinegevoeligheid en dat suppletie bij mensen met diabetes type 2 de bloedsuikerregulatie mogelijk iets verbetert.5 Gebruik zink nooit als vervanging van je diabetesbehandeling. Overleg eerst met je arts als je extra zink wilt nemen.
Diarree bij kinderen
Bij kinderen vergroot een zinktekort de kans op diarree en een slechte opname van voedingsstoffen. Een meta-analyse uit 2024 laat zien dat zinksuppletie de duur van acute waterige diarree bij kinderen verkort.6 Een review uit 2023 bevestigt de rol van zink bij maag-darmaandoeningen bij kinderen.7 Dit onderzoek is grotendeels gedaan in landen waar zinktekort veel voorkomt. Geef je kind niet op eigen houtje zinksupplementen, maar vraag je huisarts om advies. Op Thuisarts.nl lees je wat je zelf kunt doen bij diarree.
Hoeveel zink heb je per dag nodig?
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) hangt af van je leeftijd en geslacht. Onderstaande waarden zijn gebaseerd op de aanbevelingen van het Voedingscentrum. Daar vind je ook de waarden voor kinderen.
| Groep | ADH zink per dag |
|---|---|
| Mannen (19 jaar en ouder) | 9 mg |
| Vrouwen (19 jaar en ouder) | 7 mg |
| Zwangere vrouwen | 9 mg |
| Vrouwen die borstvoeding geven | 11 mg |
Wat is de veilige bovengrens?
Voor volwassenen geldt een veilige bovengrens van 25 mg per dag uit supplementen en voeding samen. Neem je langdurig meer, dan kan zink de opname van koper verstoren. Een kopertekort kan op termijn bloedarmoede en zenuwklachten geven.1 Hoge doses in één keer geven vaak misselijkheid, maagpijn en diarree.1 Slik dus niet langdurig hoge doses zonder overleg met je arts of diëtist.
Wanneer heb je meer zink nodig?
Fytaten in granen, peulvruchten en zaden remmen de opname van zink.1 Eet je volledig plantaardig, dan heb je daarom mogelijk meer zink nodig dan iemand die vlees eet. Ook veel alcohol drinken verhoogt het zinkverlies via de urine.1
Hoe herken je een zinktekort?
Bij een langdurig of ernstig tekort kunnen deze klachten optreden:1
- Vermoeidheid en slechtere concentratie
- Haaruitval
- Ruwe of droge huid
- Wonden die langzaam genezen
- Minder goed ruiken en proeven
- Minder eetlust en onbedoeld gewichtsverlies
- Slechter zien in het donker
- Groeiachterstand bij kinderen
- Vaker infecties
Deze klachten hebben vaak ook andere oorzaken. Herken je er meerdere? Bespreek het met je huisarts. Een bloedtest kan helpen, al geeft de zinkwaarde in het bloed niet altijd een volledig beeld van de hoeveelheid zink in je lichaam.1
Wat zijn de beste voedselbronnen van zink?
Als je gevarieerd eet, heb je meestal geen supplement nodig. Dit zijn rijke bronnen (de hoeveelheden zijn een indicatie en verschillen per product):
| Voedingsmiddel | Zink per portie (circa) |
|---|---|
| Oesters (85 g) | Sterk wisselend, tot ruim 70 mg |
| Rundvlees (85 g) | 5–7 mg |
| Pompoenpitten (30 g) | 2–3 mg |
| Cashewnoten (30 g) | ~1,6 mg |
| Kikkererwten, gekookt (100 g) | ~1,5 mg |
| Volkorenbrood (2 sneetjes) | 1–2 mg |
| Kaas (30 g) | ~1 mg |
Zink uit vlees, vis en zuivel neemt je lichaam beter op dan zink uit plantaardige producten, omdat daar fytaten in zitten.1 Eet je plantaardig? Weken, laten kiemen of fermenteren (zoals bij zuurdesembrood) kan het fytaatgehalte verlagen.
Wie loopt extra risico op een zinktekort?
Deze groepen lopen meer risico:1
- Vegetariërs en veganisten: minder opname door fytaten
- Mensen met darmziekten zoals de ziekte van Crohn of coeliakie: de darm neemt minder op
- Ouderen: ze krijgen vaak minder binnen en nemen minder op
- Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven: hogere behoefte
- Mensen die veel alcohol drinken: meer verlies via de urine
- Mensen met diabetes: vaker een lagere zinkstatus5
Hoor je bij een van deze groepen en twijfel je of je genoeg binnenkrijgt? Overleg met je huisarts of een diëtist voordat je een supplement neemt. Gebruik je medicijnen, bijvoorbeeld bepaalde antibiotica? Vraag dan bij de apotheek of zink ermee kan, en hoeveel tijd je tussen de innames moet laten.
Veelgestelde vragen
Waarom kijkt een arts niet standaard naar voeding of supplementen als ik over hoofdpijn of buikpijn klaag?
Artsen zoeken eerst naar de meest voorkomende en meest gevaarlijke oorzaken van een klacht, volgens richtlijnen van het NHG. Een tekort aan een mineraal zoals zink komt in Nederland weinig voor en staat daarom zelden bovenaan. Een uitgebreide voedingsanamnese past ook moeilijk in een standaardconsult. Vertel zelf wat je eet en welke supplementen je slikt, want ook supplementen kunnen klachten geven of samenwerken met medicijnen. Vermoed je dat voeding meespeelt, dan kun je om een verwijzing naar een diëtist vragen.
Welke vorm van zink wordt het beste opgenomen?
Zinkbisglycinaat, zinkcitraat en zinkgluconaat worden over het algemeen beter opgenomen dan zinkoxide. Zinksulfaat geeft bij gevoelige mensen vaker maagklachten. Neem een supplement bij voorkeur bij de maaltijd, maar niet tegelijk met een ijzersupplement, omdat ze elkaars opname kunnen remmen.
Helpt zink bij een verkoudheid?
Sommige studies suggereren dat zinkzuigtabletten, gestart binnen 24 uur na de eerste klachten, een verkoudheid iets kunnen verkorten. De resultaten zijn niet eenduidig, dus het is geen standaardadvies. Gebruik je het toch, houd het dan kort en blijf onder de bovengrens van 25 mg per dag.
Kun je te veel zink binnenkrijgen?
Ja, via supplementen wel. Langdurig meer dan 25 mg per dag kan de opname van koper verstoren, wat op termijn bloedarmoede en zenuwklachten kan geven.1 Een hoge dosis in één keer kan misselijkheid, braken en buikpijn veroorzaken. Via gewone voeding is te veel zink vrijwel onmogelijk.
Is zink veilig tijdens de zwangerschap?
Tijdens de zwangerschap heb je 9 mg zink per dag nodig. Dat haal je meestal met een gevarieerd eetpatroon. Extra zink bovenop de ADH wordt niet standaard aangeraden. Overleg met je verloskundige of arts voordat je een supplement neemt.
Hoe weet ik of ik een zinktekort heb?
Klachten als haaruitval, trage wondgenezing, minder smaak en vaak ziek zijn kunnen op een tekort wijzen, maar hebben ook veel andere oorzaken. De huisarts kan bloed laten prikken. Die waarde zegt niet alles, dus de arts kijkt ook naar je klachten en wat je eet.
Moet ik als veganist een zinksupplement nemen?
Niet per se. Met genoeg peulvruchten, noten, zaden en volkoren granen kun je voldoende binnenkrijgen, zeker als je ze weekt, laat kiemen of gefermenteerd eet. Twijfel je, laat een diëtist dan je eetpatroon bekijken voordat je gaat suppleren.
Footnotes
-
Stiles LI, Ferrao K, Mehta KJ. Role of zinc in health and disease. Clinical and Experimental Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38367035/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14
-
Maywald M, Rink L. Zinc Deficiency and Zinc Supplementation in Allergic Diseases. Biomolecules. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39062576/ ↩ ↩2
-
Te L, Liu J, Ma J. Correlation between serum zinc and testosterone: A systematic review. Journal of Trace Elements in Medicine and Biology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36577241/ ↩
-
Hsu TJ, Hsieh RH, Huang CH. Efficacy of Zinc Supplementation in the Management of Primary Dysmenorrhea: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39683510/ ↩
-
Ahmad R, Shaju R, Atfi A. Zinc and Diabetes: A Connection between Micronutrient and Metabolism. Cells. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39195249/ ↩ ↩2
-
Ali AA, Naqvi SK, Hasnain Z. Zinc supplementation for acute and persistent watery diarrhoea in children: A systematic review and meta-analysis. Journal of Global Health. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39641338/ ↩
-
Chao HC. Zinc Deficiency and Therapeutic Value of Zinc Supplementation in Pediatric Gastrointestinal Diseases. Nutrients. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37836377/ ↩
Gratis keto-check · 2 minuten
Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen
Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.
Ja, ik wil mijn keto-plan- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- Stiles LI, Ferrao K, Mehta KJ — Role of zinc in health and disease · Clinical and Experimental Medicine · 2024
- Maywald M, Rink L — Zinc Deficiency and Zinc Supplementation in Allergic Diseases · Biomolecules · 2024
- Te L, Liu J, Ma J — Correlation between serum zinc and testosterone: A systematic review · Journal of Trace Elements in Medicine and Biology · 2023
- Hsu TJ, Hsieh RH, Huang CH — Efficacy of Zinc Supplementation in the Management of Primary Dysmenorrhea: A Systematic Review and Meta-Analysis · Nutrients · 2024
- Ahmad R, Shaju R, Atfi A — Zinc and Diabetes: A Connection between Micronutrient and Metabolism · Cells · 2024
- Ali AA, Naqvi SK, Hasnain Z — Zinc supplementation for acute and persistent watery diarrhoea in children: A systematic review and meta-analysis · Journal of Global Health · 2024
- Chao HC — Zinc Deficiency and Therapeutic Value of Zinc Supplementation in Pediatric Gastrointestinal Diseases · Nutrients · 2023
Persoonlijk plan · gratis
Afvallen met keto? Begin met jouw plan
Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.
Start de keto-check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over supplementen

Supplementen
Gistextract: wat is het, verschilt het van MSG en is het veilig?
Wat is gistextract, is het hetzelfde als MSG (E621) en is het veilig? Lees hoe het gemaakt wordt, waar het in zit en wie beter oplet.

Calendula zalf zelf maken: wat werkt er echt en hoe doe je het veilig?
Werkt calendula zalf echt bij droge huid en kleine wondjes? Lees wat het onderzoek zegt, hoe je de zalf zelf maakt en wanneer je beter oppast.

Vitamine D bij psoriasis en auto-immuunziekten: wat zegt het onderzoek?
Helpt vitamine D bij psoriasis? Wat onderzoek zegt over je vitamine D-spiegel, suppletie, veilige dosering, zalven en lichttherapie.

VSL#3 bij prikkelbare darm (PDS): helpt het echt?
Helpt VSL#3 tegen PDS-klachten? Wat het onderzoek zegt, hoe je het gebruikt, waar je op let bij aanschaf en of het mag tijdens de zwangerschap.

Vitamine B12-tekort: symptomen, oorzaken en behandeling
Moe, tintelende voeten of vergeetachtig? Lees welke klachten bij een B12-tekort passen, wie risico loopt en hoe je het laat testen en behandelen.
7 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
kimberley pex Dag Robert Jan. Ik heb weer een vraag, met de ziekte van crohn die nu ,in het zoveelste ziekenhuis ,echt definitief bij mij is vastgesteld--eindelijk na 30 jaar, maar zelf wist ik het al; crohn of colitis-- door een goede arts in België, verdiep ik me al 25 jaar in gezondheid, voeding en supplementen, onderzoeken en lab resultaten(vooral in de V.S. want daar lopen ze mijlenver vooruit) Ik pluis nu alles uit wat betreft Zink. Van levensbelang, maar in grote dosissen dus gevaarlijk. Ik las de piepkleine lettertjes van heel veel multivitaminen en zink los als tablet. En ik kwam uit op een megadosis zink, als je het nog bij de normale voeding inneemt helemaal ! De vraag ; waarom wordt er door huisartsen en artsen in ziekenhuizen niet gekeken naar wat mensen innemen, als er bijv. iemand klaagt over knallende koppijn? of vreselijke buikpijn? Het is dat ikzelf alleen nog maar -bijna obsessief- zoek naar een manier om enig zins redelijk te leven.Buikpijn hoofdpijn slapeloosheid en vermoeidheid; CT scans en MRI scans op de eerste plaats. Maar daar kun je dus geen mineralen op zien, of overdoseringen van bijv. vitaminen op de organen. In mijn zoektochten kom ik dan uit op o.a. jouw sites, die me véél meer duidelijk maken dan dat een arts dat kan. Héél veel wordt over het hoofd gezien. En ik ken een aantal mensen die door zelf te gaan zoeken,doorzoeken en doorzoeken, zichzelf hebben kunnen verlossen van ziektes. Met behulp van dit soort sites. Nogmaals bedankt voor het delen van zoveel info,gr.kim.J.versteeg Laat vooral veel b12 inj geven Dat moet waarschijnlijk vaker dan 1 keer per mnd Je moet zorgen de klachten voor te blijvenBee Hallo Robert, Bedankt voor de informatie in het interessante artikel! Ik ben 27 jaar en heb de afgelopen twee en half jaar geworsteld met een burn-out, gevolgd door een depressie, waarna ik weer terug viel in de burn-out en als toetje kreeg ik er paniek- en angstaanvallen bij. Deze had ik tot een paar maanden geleden nog nooit gehad, en ik moet zeggen: wat een belemmering voor een normaal leven! In een kruidenhuis werd mij zink aangeraden. (Zincum Valerianum werkt echter nog beter, wel het vermelden waard omdat ik hier op internet bijna niets over kan vinden!) Sinds een maand neem ik nu drie maal daags een dosis en de angst-, paniek- en stressklachten worden hierdoor compleet onderdrukt. Als ik een dosis vergeet, komt er een vreemde paniek opzetten, gecombineerd met hypochondrie, wat gemiddeld zo’n uur aanhoudt. Oftewel: ik zweer bij het gebruik van zink! Groet, BeeKdeb Ik gebruik al meer dan 20 jr een goede multi vitamine en daarnaast extra zink en selenium en vit c Ik kan alleen maar meedelen Nooit moe Verkouden lang geleden 6 uur slaap voldoende Geen grijs haar, niet kaal, Leeftijd 56/ zie er veel jonger uit, geen lees bril Heb het nooit koud of ook nooit in de zomer te warm Kan allemaal toeval zijn maar tochmarleen Welk merk van zink/multivitamine en selenium gebruik je? dank om te delen mvgHenricus Felipie Was zeer de moeite waard!! Ik was benieuwd te weten of een overdosis van zink wel gezond is! Dagelijks neem ik een 50 mg Zink -tablet! Volgens uw tabel is dat echt te veel! Ik ben nl 75 en van het mannelijk geslacht! Na het lezen van dit artikel weet ik nu beter! Bedankt!!Robert Jan Hendriksauteur Hoi Henricus, Goed om te horen dat het je heeft geholpen. Als je voor een lange tijd zink-tabletten hebt ingenomen met een hoge dosis is het wel mogelijk dat je een tekort aan koper hebt gekregen. Een hoge dosis zink kan de opname van koper remmen. Koper kan je dan weer aanvullen door het eten van noten, granen, fruit en cacaoproducten. Groeten, Robert Jan