Alcohol en je gezondheid: wat zegt het onderzoek echt?

Alcohol drinkt een groot deel van de Nederlanders wel eens — van een occasioneel biertje tot dagelijks een glas wijn. Hoeveel je drinkt, bepaalt in grote mate het risico voor je gezondheid. Actueel onderzoek, waaronder een brede meta-analyse uit 2023, toont aan dat zelfs matige consumptie het risico op bepaalde kankers vergroot. ¹

Hoeveel alcohol is nog acceptabel?

De Gezondheidsraad adviseert: drink liefst helemaal geen alcohol. Doe je dat toch, dan is de grens maximaal één glas per dag — voor zowel mannen als vrouwen. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Vroeger werd een onderscheid gemaakt: twee glazen voor mannen, één voor vrouwen. Dat onderscheid heeft biologische gronden: mannen hebben gemiddeld meer lichaamswater, waardoor alcohol over een groter volume wordt verdeeld en de bloedconcentratie lager uitvalt bij gelijke consumptie. Maar ook bij die lagere hoeveelheden is het gezondheidsrisico niet nul.

Verhoogt alcohol het risico op kanker?

Ja — en dat risico start bij elke hoeveelheid. Een meta-analyse van meer dan dertig studies uit 2023 vond een duidelijk lineair verband: hoe meer alcohol, hoe hoger het kankerrisico, zonder een veilige ondergrens. ¹

De sterkste verbanden zijn er voor:

• Mond- en keelkanker
• Slokdarmkanker
• Leverkanker
• Borstkanker
• Colorectale kanker

Goed nieuws: stoppen heeft effect. Wie meer dan twintig jaar abstinent bleef, had een vergelijkbaar risico op mond- en keelkanker als iemand die nooit had gedronken. ¹

Binge drinken: is af-en-toe veel drinken even schadelijk als dagelijks te veel?

Veel mensen redeneren: zolang ik doordeweeks niets drink, kan het weekend-glas er best ruim ingaan. Dat klopt niet. Overmatig drinken — ook als dat zelden is — schaadt de gezondheid van je hart en bloedvaten op een vergelijkbare manier als chronisch te veel drinken. ²

Binge drinken (vijf of meer glazen per gelegenheid voor mannen, vier of meer voor vrouwen) verhoogt de bloeddruk, vergroot het risico op een beroerte en is gelinkt aan een hoger risico op veneuze trombo-embolie (bloedpropjes in de aderen). ³

Is rode wijn gezonder dan andere alcoholische dranken?

Dit idee leeft breed, maar verdient nuance. Een kleine Spaanse studie verdeelde oudere mannen met een verhoogd cardiovasculair risico in drie groepen: rode wijn met alcohol, rode wijn zonder alcohol, of gin. De bloeddrukdaling was het sterkst in de alcoholvrije-wijngroep. De werkzame stoffen zijn waarschijnlijk polyfenolen — antioxidanten in druivenschillen — en niet het alcohol zelf.

De conclusie: als polyfenolen het gewenste effect hebben, biedt alcoholvrije wijn of druivensap hetzelfde voordeel, zonder het kanker- en cardiovasculaire risico van alcohol. ¹

Lees ook: Rode wijn en je gezondheid

Welke medicatie combineer je beter niet met alcohol?

Alcohol interageert met een breed scala aan medicijnen — ook receptplichtige. De bijsluiter vermeldt niet altijd alle risico’s duidelijk. Let in elk geval op:

Twijfel je of jouw medicatie veilig te combineren is met alcohol? Raadpleeg je apotheker of huisarts — die kan je volledige medicatieprofiel bekijken en direct adviseren.

Kan alcohol depressie voorkomen of verergeren?

Een reviewstudie uit 2022 vond geen eenduidig bewijs dat matige alcoholconsumptie beschermt tegen depressie. ⁴ Alcohol is een centraalzenuwstelsel-depressivum: op korte termijn kan het ontspannen aanvoelen, maar structureel gebruik verstoort slaap, hormoonbalans en stemming. Wie al last heeft van somberheid of angstklachten, bespreekt dit het beste met de huisarts voordat alcohol als stemmingsmiddel wordt ingezet.

Veelgestelde vragen over alcohol en gezondheid

Wat als ik op een feest meer drink dan ik zou willen?

Eén gelegenheid waarbij je meer drinkt dan normaal is geen ramp, maar ook sporadisch binge drinken verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. ² Zorg voor voldoende water tussendoor, eet iets bij het drinken en plan de dag erna rustiger in. Als je merkt dat dit patroon vaker voorkomt dan je wilt, is dat een goed moment om je alcoholgebruik te bespreken met je huisarts.

Is één glas alcohol per dag echt schadelijk?

Actueel onderzoek toont dat er geen volledig risicoloze dosis bestaat voor kanker. ¹ Of dat voor jou persoonlijk een reden is om te stoppen, hangt af van je totale gezondheidssituatie. De Gezondheidsraad adviseert: liever niet, en anders maximaal één glas per dag.

Welk alcoholisch drankje is het minst schadelijk?

Geen enkel drankje is risicovrij. Alcoholvrije varianten geven dezelfde smaak en — bij wijn — dezelfde polyfenolen, zonder het gezondheidsrisico. Als je toch drinkt, kies dan voor kleine hoeveelheden en wees extra alert bij medicatiegebruik.

Kan ik alcohol drinken als ik medicijnen slik?

Dat hangt af van het specifieke middel. Combineer alcohol nooit met bloedverdunners, slaapmiddelen of hoge doses paracetamol zonder dit te controleren bij je apotheker. Die heeft je volledige medicatieoverzicht en kan direct adviseren.

Verlaagt stoppen met drinken het kankerrisico?

Ja. Langdurige abstinentie brengt het risico op bepaalde kankers, waaronder mond- en keelkanker, terug naar het niveau van levenslange niet-drinkers. ¹ Stoppen heeft op elke leeftijd gezondheidswinst.

Verwerken mannen en vrouwen alcohol anders?

Ja. Mannen hebben gemiddeld meer lichaamswater, waardoor alcohol bij gelijke consumptie minder geconcentreerd in het bloed terechtkomt. Vrouwen bereiken daardoor sneller een hogere bloedalkoholconcentratie, wat de risico’s vergroot. De huidige Nederlandse richtlijn maakt geen onderscheid meer in het aanbevolen maximum: voor iedereen geldt maximaal één glas per dag.