Histaminearm dieet: zo begin je, en zo breid je weer uit

Een histaminearm dieet is een proef van een paar weken. Je laat eerst ongeveer twee weken de producten met veel histamine staan en eet vers en eenvoudig. Daarna breng je ze één voor één terug, met een kleine portie eerst, en houd je bij waar je op reageert. Zo houd je een menu over dat zo ruim mogelijk is.¹

Voor wie is een histaminearm dieet bedoeld?

Voor mensen die na het eten klachten krijgen die bij histamine passen: hoofdpijn, een warm of rood gezicht, een loopneus, jeuk, of buikpijn en diarree. Bij histamine-intolerantie breekt je lichaam histamine uit voeding minder goed af.²

Een betrouwbare test bestaat er niet voor. Ook een bloedtest op DAO, het enzym dat histamine in de darm afbreekt, geeft volgens de Duitse richtlijn geen duidelijk antwoord.¹ Laat daarom eerst bij je huisarts uitzoeken of iets anders je klachten verklaart, zoals een voedselallergie, coeliakie of een prikkelbare darm.³ Thuisarts zet de vormen van voedselovergevoeligheid op een rij.

Blijft het vermoeden, dan is het dieet de manier om het uit te zoeken. Knappen je klachten tijdens het dieet duidelijk op, dan is dat de belangrijkste aanwijzing die er is.³ Wat histamine precies doet en welke klachten erbij horen, lees je in Histamine: wat het is, wat het doet en hoe je intolerantie herkent.

Hoe ziet het dieet eruit, stap voor stap?

De Duitse richtlijn voor histamine-intolerantie verdeelt het dieet in drie fases.¹

Fase	Hoe lang	Wat je doet
1. Rustige weken	10 tot 14 dagen	Je laat producten met veel histamine staan en eet vers en eenvoudig.
2. Testfase	Tot 6 weken	Je brengt producten één voor één terug en kijkt hoeveel je verdraagt.
3. Je eigen menu	Blijvend	Je eet zo gevarieerd mogelijk, met alleen de beperkingen die jij nodig hebt.

Houd vanaf de eerste dag een dagboek bij: wat je eet, wanneer je klachten hebt en hoe je je voelt. Ook stress, je menstruatie en medicijnen kunnen meespelen, en dat zie je zo terug.¹

Welke producten laat je in de rustige weken staan?

De lijsten die rondgaan verschillen sterk. Spaanse onderzoekers vergeleken tien histaminearme diëten uit de wetenschappelijke literatuur. De meeste producten stonden op hooguit de helft van de lijsten, en van alle uitgesloten producten bevat maar 32% echt veel histamine.⁴ Begin daarom bij de groepen waar de lijsten het over eens zijn, en die volgens het onderzoek veel histamine kunnen bevatten.⁴⁵

Groep	Voorbeelden
Gefermenteerde worst	Salami, chorizo, droge worst
Gerijpte kaas	Belegen en oude kaas, parmezaan
Gefermenteerde groente en soja	Zuurkool, sojasaus, miso
Alcohol	Wijn, bier
Vis die niet vers is	Vis die lang in de koelkast lag, of na het ontdooien nog werd bewaard

Wijn en bier staan erbij omdat alle lijsten ze afraden. Ze bevatten minder histamine dan kaas of worst, maar alcohol hindert de afbraak van histamine in je lichaam.⁴

Over vis bestaat een misverstand. Verse vis en de meeste conserven bevatten volgens hetzelfde onderzoek weinig histamine.⁴ Het ontstaat als vis te warm of te lang wordt bewaard.⁵ Hoe vers je vis is, telt dus zwaarder dan welke vis het is.

Citrusfruit en banaan staan ook op veel lijsten. Ze bevatten weinig histamine, wel putrescine: een stof die de afbraak van histamine in de darm kan hinderen.⁴ Of jij er last van hebt, merk je in de testfase.

Hoe breng je producten weer terug?

In de testfase zoek je uit hoeveel jij verdraagt. Dat verschilt per persoon, en veel mensen blijken strenger te eten dan nodig is.¹

• Kies één product tegelijk en begin met een kleine portie.
• Doe het op een dag dat je je goed voelt, en liever in een rustige week.
• Schrijf op wat je at, en of en wanneer je klachten kreeg.
• Gaat het goed, probeer dan een grotere portie of het volgende product.
• Krijg je klachten, laat het product dan weer even staan en probeer het later opnieuw met minder.

Het doel is weten wat bij jou past, zodat zoveel mogelijk weer op je bord komt.

Waarom vers koken en invriezen zoveel uitmaakt

Histamine ontstaat ook tijdens het bewaren. Bij vis is dat goed onderzocht: bacteriën maken histamine aan als vis te warm of te lang wordt bewaard, en in de koelkast gaat dat door. Bij -18 °C stopt het.⁵ Ook in kaas, worst en gefermenteerde groente maken bacteriën histamine aan.²

Koken haalt histamine er niet meer uit, en invriezen ook niet: de stof is hittebestendig.⁵ Wat er eenmaal in zit, blijft erin. Daarom helpt het om:

• vis op de dag van aankoop te eten, of meteen in te vriezen;
• vooruit gekookte porties direct in te vriezen, in plaats van ze een paar dagen in de koelkast te bewaren;
• ontdooide vis en restjes niet lang te laten staan.

Wat zegt het onderzoek?

Het bewijs is nog beperkt. Over histamine-intolerantie is veel onduidelijk, en de meeste studies zijn klein.²³ Wel zijn er aanwijzingen dat het dieet een deel van de mensen helpt. In een Duitse studie aten 56 mensen met chronische netelroos en buikklachten minstens drie weken histaminearm. Bij 61% van hen namen de klachten duidelijk af.⁶

De richtlijn wijst ook op het omgekeerde: wie denkt histamine niet te verdragen, blijft soms jarenlang onnodig streng eten.¹ Daarom is de testfase net zo belangrijk als de rustige weken.

Wanneer ga je naar de huisarts?

• Voordat je begint, om andere oorzaken uit te sluiten.³
• Als je medicijnen gebruikt. Ze kunnen meespelen bij hoe je histamine verdraagt; stop of verander niets zonder overleg met je huisarts.¹
• Als je klachten blijven of veranderen, of als je afvalt zonder dat je dat wilt.
• Over DAO-supplementen adviseren we niet. Bespreek ze met je huisarts.

Krijg je na het eten een dikke lip, tong of keel, word je benauwd of ga je piepen? Bel dan meteen 112.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet ik histaminearm eten?

De strenge eerste fase duurt ongeveer 10 tot 14 dagen. Daarna breng je in hooguit zes weken producten terug. Wat overblijft, is een blijvend menu met alleen de beperkingen die jij nodig hebt.¹

Kan ik histamine-intolerantie laten testen?

Een betrouwbare test bestaat niet. Ook een bloedtest op DAO, het enzym dat histamine afbreekt, geeft volgens de Duitse richtlijn geen duidelijk antwoord.¹ Het dieet met de testfase is de manier om uit te zoeken waar jij op reageert.

Waarom staan citrusvruchten en banaan op veel lijsten?

Ze bevatten weinig histamine, wel putrescine. Die stof kan de afbraak van histamine in de darm hinderen.⁴ Of jij er last van hebt, verschilt per persoon; dat zie je in de testfase.

Helpt koken tegen histamine?

Nee. Histamine is hittebestendig: koken, inblikken of invriezen haalt het er niet uit.⁵ Wat wel helpt, is voorkomen dat het ontstaat: vers koken en snel invriezen.

Mag ik DAO-supplementen gebruiken?

Daarover adviseren we niet. Bespreek het met je huisarts, net als de medicijnen die je gebruikt.

Is een histaminearm dieet gezond voor lange tijd?

Een paar strenge weken is geen probleem. Laat je lang veel producten weg, dan eet je al snel eenzijdiger dan nodig.¹ Daarom breng je in de testfase terug wat je verdraagt.

Footnotes

1. Reese I, Ballmer-Weber B, Beyer K. Guideline on management of suspected adverse reactions to ingested histamine. Allergologie Select. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34651098/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

2. Comas-Basté O, Sánchez-Pérez S, Veciana-Nogués MT. Histamine Intolerance: The Current State of the Art. Biomolecules. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32824107/ ↩ ↩² ↩³

3. Hrubisko M, Danis R, Huorka M. Histamine Intolerance-The More We Know the Less We Know. A Review. Nutrients. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34209583/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Sánchez-Pérez S, Comas-Basté O, Veciana-Nogués MT. Low-Histamine Diets: Is the Exclusion of Foods Justified by Their Histamine Content? Nutrients. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33919293/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

5. Visciano P, Schirone M, Tofalo R. Histamine poisoning and control measures in fish and fishery products. Frontiers in Microbiology. 2014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25295035/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

6. Wagner N, Dirk D, Peveling-Oberhag A. A Popular myth - low-histamine diet improves chronic spontaneous urticaria - fact or fiction? Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27624921/ ↩

Bronnen

1. Reese I, Ballmer-Weber B, Beyer K — Guideline on management of suspected adverse reactions to ingested histamine · Allergologie Select · 2021
2. Comas-Basté O, Sánchez-Pérez S, Veciana-Nogués MT — Histamine Intolerance: The Current State of the Art · Biomolecules · 2020
3. Hrubisko M, Danis R, Huorka M — Histamine Intolerance-The More We Know the Less We Know. A Review · Nutrients · 2021
4. Sánchez-Pérez S, Comas-Basté O, Veciana-Nogués MT — Low-Histamine Diets: Is the Exclusion of Foods Justified by Their Histamine Content? · Nutrients · 2021
5. Visciano P, Schirone M, Tofalo R — Histamine poisoning and control measures in fish and fishery products · Frontiers in Microbiology · 2014
6. Wagner N, Dirk D, Peveling-Oberhag A — A Popular myth - low-histamine diet improves chronic spontaneous urticaria - fact or fiction? · Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology · 2017