Lage bloeddruk (hypotensie): oorzaken, symptomen en wat je kunt doen

Een lage bloeddruk — medisch hypotensie — ligt meestal onder de 90/60 mmHg en is op zichzelf zelden gevaarlijk. Klachten ontstaan pas wanneer je organen te weinig bloed ontvangen: duizeligheid, vermoeidheid en flauwvallen zijn de bekendste symptomen van een lage bloeddruk ¹. Meestal volstaan eenvoudige leefstijlaanpassingen, maar soms wijst hypotensie op een onderliggend probleem dat medische aandacht vraagt.

Wat is hypotensie precies?

Je bloeddruk bestaat uit twee waarden: de bovendruk (systolisch) en de onderdruk (diastolisch). De bovendruk meet de druk wanneer je hart samenknijpt en bloed wegpompt; de onderdruk meet de druk wanneer je hart ontspant tussen twee slagen. Een bloeddruk van 120/80 mmHg geldt als normaal.

Artsen spreken van hypotensie bij een bovendruk onder de 90 mmHg of een onderdruk onder de 60 mmHg. Die grens is niet absoluut: veel mensen — vooral jongere vrouwen — hebben van nature een lagere bloeddruk zonder enige klacht ¹. Een lage bloeddruk wordt pas een probleem als er symptomen bij komen.

Je kunt je bloedvaten en hart vergelijken met een watersysteem: het hart is de pomp, de bloedvaten zijn de leidingen. De druk daalt als de pomp te zwak is, er te weinig vloeistof in het systeem zit, of de leidingen te wijd openstaan.

Welke symptomen horen bij een lage bloeddruk?

Symptomen van een lage bloeddruk ontstaan doordat je organen — vooral je hersenen — tijdelijk te weinig zuurstofrijk bloed krijgen. De meest voorkomende klachten zijn ¹:

• Duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd
• Flauwvallen of bijna-flauwvallen
• Wazig zien
• Misselijkheid
• Vermoeidheid en concentratieproblemen
• Koud en klam aanvoelen van de huid

Bij orthostatische hypotensie — een bloeddrukdaling bij het opstaan — treden deze symptomen vooral op als je snel overeind komt ¹. De Hartstichting biedt hierover uitgebreide informatie.

Als je regelmatig duizelig wordt bij het opstaan of herhaaldelijk flauwvalt, laat dan je bloeddruk controleren door je huisarts.

Waardoor ontstaat een lage bloeddruk?

Een lage bloeddruk heeft doorgaans één van drie hoofdoorzaken: het hart pompt te zwak, er is te weinig vocht in je bloedvaten, of je bloedvaten zijn te wijd. Hieronder vind je een overzicht.

Het hart als oorzaak

Als je hart te snel of juist te langzaam klopt, kan de bloeddruk dalen. Bij een te snelle hartslag is er onvoldoende tijd om het hart tussen twee slagen te vullen. Bij een te langzame hartslag stroomt er te lang geen bloed. Ook een beschadigde hartspier — bijvoorbeeld na een hartinfarct — kan te zwak zijn om voldoende druk op te bouwen. Klepafwijkingen, waarbij een hartklep lekt of vernauwt, beperken eveneens de bloedstroom.

Vochttekort in je bloedvaten

Uitdroging is een veelvoorkomende oorzaak van hypotensie. Je verliest vocht door braken, diarree, overmatig zweten of te weinig drinken. Ouderen en mensen met een urineweginfectie of longontsteking zijn extra kwetsbaar voor uitdroging. Bloedverlies — zichtbaar (bij een verwonding) of onzichtbaar (zoals een maag-darmbloeding) — verlaagt eveneens de bloeddruk.

Vaatverwijding

Je bloedvaten kunnen te wijd openstaan door een ernstige allergische reactie (anafylaxie), een infectie (sepsis) of zenuwletsel. Bij anafylaxie treden naast een lage bloeddruk ook kortademigheid, huiduitslag en zwelling op. Dit is een medisch noodgeval: bel direct 112.

Daarnaast kan overstimulatie van de nervus vagus een tijdelijke vaatverwijding veroorzaken. Deze zogeheten vasovagale syncope treedt op bij een pijnprikkel (zoals een botbreuk) of een emotionele trigger (zoals bloed zien) en is doorgaans onschuldig.

Welke medicijnen kunnen een lage bloeddruk veroorzaken?

Verschillende veelgebruikte medicijnen kunnen je bloeddruk te ver verlagen ²:

• Diuretica (plastabletten, zoals furosemide of hydrochloorthiazide) — laten je nieren meer vocht uitscheiden, waardoor het bloedvolume daalt.
• Bètablokkers (zoals metoprolol) — vertragen je hartslag en kunnen zo hypotensie veroorzaken.
• Calciumantagonisten (zoals amlodipine) — verwijden je bloedvaten.
• ACE-remmers en ARB’s — verlagen de bloeddruk via het renine-angiotensinesysteem.
• Nitraten (zoals nitroglycerine) — verwijden bloedvaten sterk, vooral in combinatie met andere vaatverwijders.

Bij mensen met diabetes type 2 kan een te intensieve bloeddrukverlaging het risico op hypotensieve episodes verhogen. Een groot gerandomiseerd onderzoek uit 2025 liet zien dat het nastreven van een systolische bloeddruk onder 120 mmHg bij diabetes type 2 het risico op symptomatische hypotensie significant verhoogt ³. Overleg altijd met je arts of apotheker als je vermoedt dat medicijnen je bloeddruk te ver verlagen. Stop nooit zelf met medicatie.

Let op: Combineer nooit nitraten met PDE5-remmers (zoals sildenafil) zonder medisch advies — deze combinatie kan een gevaarlijke bloeddrukdaling veroorzaken ².

Wat is orthostatische hypotensie?

Orthostatische hypotensie is een bloeddrukdaling van ten minste 20 mmHg systolisch of 10 mmHg diastolisch binnen drie minuten na het opstaan ¹. Normaal gesproken past je lichaam de bloeddruk automatisch aan als je gaat staan, maar dit mechanisme kan falen — vooral bij ouderen, na langdurig bedrust of als bijwerking van medicatie.

Orthostatische hypotensie komt vaker voor dan veel mensen denken. Volgens een wetenschappelijke verklaring van de American Heart Association is het een veelvoorkomend maar ondergediagnosticeerd probleem, met name bij ouderen die bloeddrukverlagende medicatie gebruiken ². Ook mensen met een neurologische aandoening zoals de ziekte van Parkinson hebben een verhoogd risico ¹.

Op Thuisarts.nl vind je praktische adviezen van de Nederlandse huisartsenorganisatie.

Tips bij orthostatische hypotensie

• Ga eerst rustig zitten en sta daarna langzaam op
• Span je been- en buikspieren aan voordat je overeind komt — dit helpt bloed terug naar je hart te stuwen ¹
• Drink voldoende water gedurende de dag
• Vermijd lang stilstaan in een warme omgeving
• Slaap met je hoofdeinde iets omhoog (10–20 cm) ²

Welke rol spelen hormonen bij een lage bloeddruk?

Verschillende hormonale aandoeningen kunnen je bloeddruk beïnvloeden:

• Hypothyreoïdie — een trage schildklier kan gepaard gaan met een lagere bloeddruk en een tragere hartslag.
• Bijnierinsufficiëntie (ziekte van Addison) — als je bijnieren te weinig cortisol en aldosteron produceren, daalt je bloeddruk doordat je lichaam minder goed vocht vasthoudt.
• Diabetes — een te lage bloedsuiker (hypoglykemie) kan de bloeddruk doen dalen. Bij een te hoge bloedsuiker (hyperglykemie) kan uitdroging optreden, met een lage bloeddruk als gevolg ³.

Bij hormonale klachten is het belangrijk om de onderliggende oorzaak te behandelen. Overleg met je huisarts als je naast een lage bloeddruk ook vermoeidheid, gewichtsveranderingen of andere onverklaarde klachten hebt.

Wat kun je zelf doen bij een lage bloeddruk?

Als je bloeddruk structureel laag is en je er klachten van hebt, kunnen deze aanpassingen helpen:

• Voldoende drinken — minstens 1,5 tot 2 liter water per dag. Uitdroging is de meest vermijdbare oorzaak van een lage bloeddruk.
• Zout niet onnodig beperken — als je arts geen zoutbeperking heeft voorgeschreven, kan iets meer zout de bloeddruk licht verhogen. Overleg dit wel altijd met je huisarts ².
• Kleine, frequente maaltijden — grote maaltijden kunnen de bloeddruk tijdelijk verlagen doordat er veel bloed naar je spijsverteringsorganen stroomt (postprandiale hypotensie).
• Steunkousen dragen — compressiekousen helpen het bloed terug te duwen richting je hart, wat vooral bij orthostatische klachten effectief kan zijn ¹.
• Regelmatig bewegen — lichaamsbeweging stimuleert je bloedsomloop en helpt je bloeddruk te stabiliseren. Kies activiteiten waarbij je niet lang stilstaat.
• Cafeïne — een kop koffie of thee kan de bloeddruk kortdurend licht verhogen. Dit is geen structurele oplossing, maar kan helpen bij acute klachten.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Een lage bloeddruk zonder klachten is meestal onschuldig en hoeft geen behandeling. Neem wel contact op met je huisarts als je:

• Regelmatig duizelig wordt bij het opstaan of herhaaldelijk flauwvalt
• Vermoeidheid, concentratieproblemen of wazig zien ervaart die je dagelijks functioneren belemmeren
• Vermoedt dat medicijnen je bloeddruk te ver verlagen
• Naast een lage bloeddruk ook koorts, hartkloppingen of zwarte ontlasting hebt

Bel direct 112 bij bewustzijnsverlies dat langer dan een minuut duurt, bij tekenen van een ernstige allergische reactie (benauwdheid, gezichtszwelling), of bij vermoeden van een inwendige bloeding.

Veelgestelde vragen

Wat is hypotensie?

Hypotensie is de medische term voor een te lage bloeddruk, doorgaans een bovendruk onder de 90 mmHg of een onderdruk onder de 60 mmHg. Op zichzelf is het geen ziekte — veel mensen hebben van nature een lagere bloeddruk zonder klachten. Het wordt pas een probleem als je er symptomen van ervaart, zoals duizeligheid of flauwvallen.

Wat zijn de meest voorkomende symptomen van een lage bloeddruk?

De bekendste symptomen zijn duizeligheid, een licht gevoel in je hoofd, flauwvallen, wazig zien, misselijkheid, vermoeidheid en een koude, klamme huid. Deze klachten ontstaan doordat je hersenen tijdelijk te weinig zuurstofrijk bloed krijgen. Bij orthostatische hypotensie treden ze vooral op bij snel opstaan.

Is een lage bloeddruk gevaarlijk?

Meestal niet. Een lage bloeddruk zonder klachten is onschuldig en kan zelfs beschermend werken voor je hart en bloedvaten. Het wordt pas gevaarlijk als je regelmatig flauwvalt (met valrisico), of als het wijst op een onderliggende aandoening zoals een hartprobleem, ernstige uitdroging of een inwendige bloeding.

Kan stress een lage bloeddruk veroorzaken?

Chronische stress verhoogt doorgaans de bloeddruk, maar acute stress kan via de nervus vagus juist een plotselinge bloeddrukdaling veroorzaken (vasovagale syncope). Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het zien van bloed, bij hevige pijn of bij een schrikreactie. Het is doorgaans kortdurend en onschuldig.

Wat moet je eten bij een lage bloeddruk?

Drink voldoende water (1,5–2 liter per dag) en beperk zout niet onnodig als je arts geen zoutbeperking heeft voorgeschreven. Eet liever vaker kleine maaltijden dan drie grote, omdat een grote maaltijd de bloeddruk tijdelijk kan verlagen. Cafeïnehoudende dranken zoals koffie kunnen de bloeddruk kortdurend licht verhogen.

Kan medicatie een lage bloeddruk veroorzaken?

Ja, diverse veelgebruikte medicijnen kunnen de bloeddruk te ver verlagen. Denk aan diuretica (plastabletten), bètablokkers, calciumantagonisten en ACE-remmers. Als je vermoedt dat je medicatie hypotensie veroorzaakt, overleg dan met je arts of apotheker. Stop nooit zelf met medicatie.

Wanneer moet ik met een lage bloeddruk naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als je regelmatig duizelig wordt bij het opstaan, herhaaldelijk flauwvalt, of als de klachten je dagelijks functioneren belemmeren. Bel direct 112 bij langdurig bewustzijnsverlies, tekenen van een ernstige allergische reactie, of vermoeden van een inwendige bloeding.

Helpen steunkousen bij een lage bloeddruk?

Compressiekousen kunnen helpen bij orthostatische hypotensie. Ze oefenen druk uit op de benen, waardoor het bloed makkelijker terugstroomt naar het hart. Vooral mensen die lang staan of last hebben van duizeligheid bij het opstaan kunnen er baat bij hebben. Overleg met je huisarts welk type het meest geschikt is.