Pycnogenol bij tinnitus: wat zegt het onderzoek?

Pycnogenol, een extract uit de schors van de Franse zeeden, verminderde in één kleine studie uit 2010 de klachten bij mensen met milde tot matige tinnitus. Die studie had geen placebogroep en is nooit onafhankelijk herhaald. Het bewijs is dus dun: je kunt Pycnogenol overwegen, maar reken niet op een wondermiddel en overleg eerst met je arts.

Wat is Pycnogenol en hoe werkt het?

Pycnogenol is de merknaam van een gestandaardiseerd extract uit de schors van de zeeden (Pinus pinaster), een pijnboom uit Zuidwest-Frankrijk. De belangrijkste bestanddelen zijn procyanidines en andere polyfenolen, plantenstoffen met een antioxidatieve werking.¹

Een deel van die stoffen neem je direct op in de dunne darm. Een ander deel wordt pas in de dikke darm door darmbacteriën omgezet in kleinere, actieve afbraakproducten (metabolieten), die uren later in het bloed verschijnen.² Omdat ieders darmflora anders is, kan dat verklaren waarom mensen verschillend op het extract reageren.

Voor tinnitus is vooral het effect op de bloedvaten interessant. In klinische studies is Pycnogenol onderzocht op de werking van de vaatwand en de doorbloeding in kleine bloedvaten.¹ Zo vond een meta-analyse uit 2023 dat de combinatie van Pycnogenol met het aminozuur L-arginine de erectiefunctie verbeterde, een klacht waarbij doorbloeding een hoofdrol speelt.³ Het idee is dat een betere doorbloeding van het binnenoor ook oorsuizen zou kunnen verminderen. Dat blijft een hypothese.

Werkt Pycnogenol echt bij tinnitus?

Het bewijs komt uit één studie uit 2010. Daarin kregen 82 mensen met milde tot matige tinnitus aan één oor vier weken lang 100 mg of 150 mg Pycnogenol per dag, of geen behandeling.⁴ In beide Pycnogenol-groepen namen de klachten af, het sterkst bij 150 mg. Ook de gemeten bloedstroomsnelheid in het slakkenhuis (het gehoordeel van het binnenoor) nam toe.⁴

Dat klinkt hoopvol, maar er zijn stevige kanttekeningen:

• Geen placebo. De controlegroep kreeg niets. Deelnemers wisten dus of ze behandeld werden, en juist bij tinnitus weegt verwachting zwaar mee in hoe je de klacht ervaart.
• Klein en kort. Het ging om enkele tientallen mensen per groep en om slechts vier weken.
• Niet herhaald. Er is geen onafhankelijke, placebogecontroleerde studie die het resultaat bevestigt.
• Geen onafhankelijke bron. Het overzicht uit 2024 van placebogecontroleerde Pycnogenol-studies is geschreven door auteurs met banden met de fabrikant.¹

De eerlijke conclusie: Pycnogenol bij tinnitus is een aannemelijk idee met voorlopig bewijs, geen bewezen behandeling.

Bij welke tinnitus maakt Pycnogenol de meeste kans?

Tinnitus heeft veel mogelijke oorzaken, zoals gehoorschade door lawaai, ouderdomsslechthorendheid, medicijnen die het gehoor aantasten of een verstoorde doorbloeding van het binnenoor. De studie uit 2010 keek alleen naar mensen met milde tot matige klachten aan één oor, zonder duidelijke oorzaak, bij wie de doorbloeding van het slakkenhuis verminderd was.⁴ Of het extract iets doet bij andere vormen, is niet onderzocht.

Je kunt zelf niet vaststellen of doorbloeding bij jou een rol speelt. Laat je daarom eerst onderzoeken door je huisarts of kno-arts voordat je een supplement probeert. Ga in elk geval snel naar de huisarts bij:

• oorsuizen aan één kant, zeker samen met gehoorverlies (lees ook over zeldzamere oorzaken zoals een brughoektumor);
• een bonzend of kloppend geluid in het ritme van je hartslag;
• plotseling gehoorverlies of hevige duizeligheid.

Betrouwbare uitleg over oorsuizen en wat je er zelf aan kunt doen vind je op Thuisarts.nl.

Welke dosering wordt gebruikt bij tinnitus?

Er bestaat geen officieel vastgestelde dosis voor tinnitus. De enige houvast is de studie uit 2010, waarin 100 mg en 150 mg per dag werden gebruikt gedurende vier weken.⁴ In klinische studies naar andere toepassingen liggen de doseringen grofweg tussen 50 en 200 mg per dag.¹

Omdat een deel van de werkzame stoffen pas na omzetting door darmbacteriën beschikbaar komt, is het effect niet direct na inname te verwachten.² Merk je na vier tot acht weken geen verschil, dan is doorgaan weinig zinvol. Ga niet boven de dosering op de verpakking zitten.

Welke bijwerkingen en interacties heeft Pycnogenol?

In placebogecontroleerde studies wordt Pycnogenol over het algemeen goed verdragen, en gemelde bijwerkingen zijn meestal mild en van voorbijgaande aard.¹ Denk aan maagklachten, hoofdpijn of lichte duizeligheid. Innemen bij een maaltijd kan maagklachten helpen beperken.

In deze situaties is extra voorzichtigheid nodig:

• Bloedverdunners en plaatjesremmers (zoals acenocoumarol, fenprocoumon, DOAC’s, acetylsalicylzuur of clopidogrel): in studies remt Pycnogenol het samenklonteren van bloedplaatjes.¹ Samen met deze middelen kan de kans op bloedingen toenemen. Gebruik het niet zonder overleg met je arts, apotheker of trombosedienst.
• Diabetesmedicatie: in studies bij mensen met diabetes verlaagde Pycnogenol de bloedsuiker.¹ In combinatie met insuline of bloedsuikerverlagende tabletten kan je bloedsuiker te ver dalen. Overleg vooraf en controleer vaker.
• Bloeddrukverlagers: in studies is ook een bloeddrukverlagend effect beschreven.¹ Meld het gebruik bij je arts als je medicijnen tegen hoge bloeddruk slikt.
• Zwangerschap en borstvoeding: er zijn te weinig veiligheidsgegevens. Gebruik het dan niet.
• Operatie of ingreep bij de tandarts: meld het gebruik vooraf, vanwege het effect op de bloedplaatjes.¹
• Afweeronderdrukkende medicijnen: een wisselwerking is niet goed onderzocht. Overleg daarom eerst met je behandelend arts.

Twijfel je over een combinatie met jouw medicijnen? Je apotheker kan dat snel voor je nakijken.

Veelgestelde vragen

Is Pycnogenol een goed alternatief bij tinnitus en hoe zit het met de bijwerkingen?

Pycnogenol is geen bewezen alternatief voor reguliere begeleiding bij tinnitus. Het bewijs komt uit één kleine studie zonder placebogroep uit 2010. Je kunt het hooguit als aanvulling proberen, na overleg met je arts. Bijwerkingen zijn meestal mild, zoals maagklachten, hoofdpijn of lichte duizeligheid. Wees voorzichtig als je bloedverdunners of diabetesmedicatie gebruikt.

Werkt Pycnogenol bij alle vormen van tinnitus?

Dat is niet aangetoond. De enige studie keek naar mensen met milde tot matige tinnitus aan één oor bij wie de doorbloeding van het binnenoor verminderd was. Voor tinnitus door lawaaischade of ouderdomsslechthorendheid zijn er geen onderzoeksgegevens. Laat de oorzaak van je oorsuizen daarom eerst beoordelen door je huisarts of kno-arts.

Hoe lang duurt het voordat je effect merkt?

In de studie uit 2010 werd na vier weken dagelijks gebruik een verbetering gemeten. Of en wanneer jij iets merkt, hangt af van de oorzaak van je tinnitus en van hoe je lichaam het extract verwerkt. Merk je na vier tot acht weken niets, dan is doorgaan weinig zinvol. Over langdurig gebruik bij tinnitus zijn geen gegevens.

Mag ik Pycnogenol gebruiken als ik bloedverdunners slik?

Niet zonder overleg. Pycnogenol remt in studies het samenklonteren van bloedplaatjes, waardoor de kans op bloedingen kan toenemen als je het combineert met bloedverdunners of plaatjesremmers. Bespreek het altijd eerst met je arts, apotheker of trombosedienst.

Hoeveel Pycnogenol neem je bij tinnitus?

Er is geen officiële dosis voor tinnitus. In de enige studie werd 100 mg of 150 mg per dag gebruikt gedurende vier weken, met het grootste effect bij 150 mg. Houd je aan de dosering op de verpakking en overleg met je arts als je medicijnen gebruikt.

Wanneer moet je met oorsuizen naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als het oorsuizen aan één kant zit, als het geluid klopt in het ritme van je hartslag, of als je er plotseling slechter door hoort of duizelig bij bent. Ook als de tinnitus je slaap of stemming verstoort, is een afspraak verstandig. Probeer een supplement pas nadat een arts de oorzaak heeft beoordeeld.