Wat is gevaarlijker: hoge of lage bloeddruk?
Wat is gevaarlijker: hoge of lage bloeddruk? Hoge bloeddruk richt sluipend orgaanschade aan, lage bloeddruk geeft sneller klachten. Ontdek de risico's en tips.
Hoge bloeddruk is op de lange termijn gevaarlijker dan lage bloeddruk. Het beschadigt sluipenderwijs je hart, bloedvaten, nieren en ogen — vaak zonder merkbare klachten 1. Lage bloeddruk geeft juist sneller symptomen zoals duizeligheid en flauwvallen, maar is in de meeste gevallen onschuldig 2. Beide uitersten verdienen aandacht, maar om heel verschillende redenen.
Wanneer is je bloeddruk te hoog of te laag?
Bloeddruk wordt uitgedrukt in twee waarden: de bovendruk (systolisch) en de onderdruk (diastolisch). De Hartstichting hanteert de volgende grenzen:
| Categorie | Bovendruk (mmHg) | Onderdruk (mmHg) |
|---|---|---|
| Lage bloeddruk | < 90 | < 60 |
| Normale bloeddruk | 90–139 | 60–89 |
| Hoge bloeddruk | ≥ 140 | ≥ 90 |
Eén meting zegt weinig: je bloeddruk schommelt door de dag heen. Een arts stelt de diagnose pas na herhaalde metingen op verschillende momenten 2.
Wat zijn de risico’s van hoge bloeddruk?
Hoge bloeddruk (hypertensie) wordt niet voor niets de “stille moordenaar” genoemd. Je voelt er vaak niets van, terwijl je bloedvaten en organen beschadigd raken. Onbehandelde hypertensie vergroot het risico op:
- Hart- en vaatziekten — hartinfarcten en hartfalen
- Beroertes — zowel herseninfarcten als hersenbloedingen 1
- Nierschade — chronische nierziekte door beschadigde niervaatjes
- Oogschade — hypertensieve retinopathie, waarbij de kleine bloedvaten in het netvlies beschadigd raken 3
- Cognitieve achteruitgang — een systematische review uit 2022 bevestigt het verband tussen langdurige hypertensie en Alzheimer-pathologie 4
Bij een hypertensieve crisis (bovendruk boven 180 en/of onderdruk boven 120) is sprake van een medisch noodgeval 1. Neem bij zulke waarden direct contact op met een arts of bel 112.
Chronische ontsteking en oxidatieve stress spelen een centrale rol bij de vaatschade door hoge bloeddruk 56. Daarom is het belangrijk om hypertensie vroeg te behandelen — ook als je je goed voelt. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.
Waarom is lage bloeddruk meestal onschuldig?
Lage bloeddruk (hypotensie) — een waarde onder 90/60 mmHg — klinkt alarmerend, maar is dat lang niet altijd 2. Als je altijd al een lage bloeddruk hebt zonder klachten, is je lichaam eraan gewend en is er doorgaans niets aan de hand.
Lage bloeddruk wordt pas een probleem wanneer:
- de bloeddruk plotseling daalt (bijvoorbeeld door uitdroging, medicatie of bloedverlies)
- er merkbare klachten ontstaan zoals duizeligheid of flauwvallen
- je op hogere leeftijd bent — een te lage bloeddruk vergroot dan het valrisico en kan mogelijk bijdragen aan cognitieve achteruitgang 7
Wat zijn de symptomen van een te lage bloeddruk?
Wanneer je bloeddruk te laag is om voldoende bloed naar je organen te pompen, kun je de volgende klachten ervaren 8:
- Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
- Flauwvallen (syncope)
- Wazig zien
- Misselijkheid
- Vermoeidheid en concentratieproblemen
- Bleek gezicht of koude, klamme huid
Vooral orthostatische hypotensie — een snelle bloeddrukdaling bij het opstaan — komt veel voor. Op hogere leeftijd kan dit tot gevaarlijke valpartijen leiden.
Waardoor ontstaat een te lage bloeddruk?
De oorzaken van lage bloeddruk lopen uiteen:
- Uitdroging — te weinig vocht, vooral bij warm weer, koorts of buikgriep
- Medicijnen — bloeddrukverlagers, plaspillen (diuretica), antidepressiva
- Hartproblemen — hartklepafwijkingen, hartfalen, trage hartslag
- Hormonale stoornissen — schildklierproblemen, bijnierschorsinsufficiëntie
- Shock — ernstig bloedverlies, infectie (sepsis) of allergische reactie
- Langdurig bedrust — door inactiviteit past je lichaam de bloeddrukregulatie aan
Belangrijk: gebruik je bloeddrukverlagers en daalt je bloeddruk te ver? Overleg dan altijd met je arts voordat je zelf de dosering aanpast.
Wat kun je zelf doen bij lage bloeddruk?
Bij milde klachten kun je een aantal dingen proberen:
- Drink voldoende — minimaal 1,5 tot 2 liter water per dag, meer bij warmte of inspanning
- Sta langzaam op — ga eerst even op de rand van het bed zitten voordat je gaat staan
- Eet regelmatig en in kleinere porties — grote maaltijden kunnen de bloeddruk tijdelijk verlagen
- Beweeg regelmatig — lichaamsbeweging helpt je bloeddruk te stabiliseren
- Overweeg steunkousen — compressiekousen bevorderen de bloedsomloop in de benen
Een klein beetje extra zout bij de maaltijd kan de bloeddruk licht verhogen, maar doe dit alleen in overleg met je arts. Te veel zout verhoogt juist het risico op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten 8.
Waarschuwing over zoethout en drop: glycyrrhizine in zoethout en drop kan de bloeddruk verhogen, maar dit gaat gepaard met serieuze risico’s. Overmatig gebruik kan leiden tot pseudohyperaldosteronisme — een aandoening waarbij je kaliumspiegel gevaarlijk daalt en je bloeddruk juist veel te hoog wordt. Gebruik drop nooit als middel tegen lage bloeddruk zonder medisch advies.
De enige betrouwbare manier om je bloeddruk te controleren is regelmatig meten met een bloeddrukmeter. Bekijk ook ons overzicht van verschillende soorten bloeddrukmeters.
Veelgestelde vragen
Wat betekent het als beide bloeddrukwaarden onder de 100 komen?
Als je bovendruk én onderdruk beide onder de 100 liggen maar boven de 90/60 mmHg grens, heb je strikt genomen nog geen lage bloeddruk. Pas bij waarden onder 90/60 spreken artsen van hypotensie. Heb je geen klachten, dan is er meestal niets aan de hand. Bij klachten zoals duizeligheid of vermoeidheid is het verstandig om je huisarts te raadplegen.
Ik kan amper lopen, niet alleen douchen en heb een rolstoel of rollator nodig door lage bloeddruk — wat moet ik doen?
Dit wijst op ernstige hypotensie die je dagelijks leven flink beperkt. Ga zo snel mogelijk naar je huisarts voor doorverwijzing naar een internist. Zulke ernstige klachten kunnen wijzen op een onderliggende oorzaak die behandeld moet worden. Wacht hier niet mee — dit gaat verder dan wat je zelf kunt oplossen.
Is lage bloeddruk erfelijk?
Lage bloeddruk kan deels erfelijk bepaald zijn, maar vaker spelen factoren als medicatie, vochtinname en lichaamsbeweging een rol. Als meerdere familieleden chronisch lage bloeddruk hebben zonder klachten, is dit meestal onschuldig. Bij plotselinge veranderingen is het verstandig om een arts te raadplegen.
Wanneer moet ik naar de huisarts met lage bloeddruk?
Ga naar de huisarts als je regelmatig last hebt van duizeligheid, flauwvallen of extreme vermoeidheid. Ook als je bloeddruk plotseling een stuk lager is dan normaal, is het verstandig dit te laten onderzoeken. Bij bewustzijnsverlies of ernstige klachten is directe medische hulp noodzakelijk.
Kan medicatie tegen hoge bloeddruk een te lage bloeddruk veroorzaken?
Ja, dat kan. Bloeddrukverlagers zijn bedoeld om je bloeddruk te verlagen, maar soms daalt deze te ver — vooral bij een te hoge dosering of in combinatie met andere medicijnen. Pas nooit zelf de dosering aan, maar overleg altijd met je arts als je klachten krijgt van duizeligheid of flauwvallen.
Hoe meet ik mijn bloeddruk thuis het beste?
Meet je bloeddruk in rust, na minimaal vijf minuten zitten. Gebruik een bovenarm-bloeddrukmeter — die is betrouwbaarder dan een polsmeter. Meet op vaste tijdstippen, bij voorkeur ‘s ochtends en ‘s avonds, en noteer de waarden. Bespreek de resultaten met je huisarts.
Footnotes
-
Miller JB, Hrabec D, Krishnamoorthy V. Evaluation and management of hypertensive emergency. BMJ (Clinical research ed.). 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39059997/ ↩ ↩2 ↩3
-
Mayo Clinic Staff. Low blood pressure (hypotension) — Symptoms and causes. Mayo Clinic. 2024. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/low-blood-pressure/symptoms-causes/syc-20355465 ↩ ↩2 ↩3
-
Cheung CY, Biousse V, Keane PA. Hypertensive eye disease. Nature reviews. Disease primers. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35273180/ ↩
-
Abdulrahman H, van Dalen JW, den Brok M. Hypertension and Alzheimer’s disease pathology at autopsy: A systematic review. Alzheimer’s & dementia. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35758526/ ↩
-
Deussen A, Kopaliani I. Targeting inflammation in hypertension. Current opinion in nephrology and hypertension. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36476561/ ↩
-
Franco C, Sciatti E, Favero G. Essential Hypertension and Oxidative Stress: Novel Future Perspectives. International journal of molecular sciences. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36430967/ ↩
-
Verghese J, Lipton RB, Hall CB, Kuslansky G, Katz MJ. Low blood pressure and the risk of dementia in very old individuals. Neurology. 2003. https://n.neurology.org/content/61/12/1667.short ↩
-
American Heart Association. Low Blood Pressure — When Blood Pressure Is Too Low. American Heart Association. 2024. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/the-facts-about-high-blood-pressure/low-blood-pressure-when-blood-pressure-is-too-low ↩ ↩2
Bronnen
- Miller JB, Hrabec D, Krishnamoorthy V — Evaluation and management of hypertensive emergency · BMJ (Clinical research ed.) · 2024
- Mayo Clinic Staff — Low blood pressure (hypotension) — Symptoms and causes · Mayo Clinic · 2024
- American Heart Association — Low Blood Pressure — When Blood Pressure Is Too Low · American Heart Association · 2024
- Cheung CY, Biousse V, Keane PA — Hypertensive eye disease · Nature reviews. Disease primers · 2022
- Abdulrahman H, van Dalen JW, den Brok M — Hypertension and Alzheimer's disease pathology at autopsy: A systematic review · Alzheimer's & dementia · 2022
- Deussen A, Kopaliani I — Targeting inflammation in hypertension · Current opinion in nephrology and hypertension · 2023
- Franco C, Sciatti E, Favero G — Essential Hypertension and Oxidative Stress: Novel Future Perspectives · International journal of molecular sciences · 2022
- Verghese J, Lipton RB, Hall CB, Kuslansky G, Katz MJ — Low blood pressure and the risk of dementia in very old individuals · Neurology · 2003
Gratis + wekelijkse tips
Ontvang gratis 7x Bloeddruk Verlagende Ovenschotels
Hartvriendelijke ovenschotels die helpen je bloeddruk natuurlijk te verlagen — inclusief boodschappenlijstje. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.
Download gratisLees ook
Meer over aandoeningen
Aandoeningen
Vitamine D en bloeddruk: wat zegt het meest recente onderzoek?
Verlaagt vitamine D je bloeddruk? Wat de D-Health-studie en andere recente onderzoeken zeggen over suppletie, tekort en cardiovasculaire gezondheid.
Blaasontsteking: welke natuurlijke remedies werken echt (en wanneer naar de dokter)?
D-mannose en veenbessenextract zijn het best onderbouwd bij blaasontsteking. Appelciderazijn heeft geen bewijs. Leer wanneer je direct naar de dokter moet.
Cholesterol verlagen op een natuurlijke manier: wat werkt echt?
Cholesterol verlagen zonder medicijnen: plantsterolen, havermout en beweging zijn het best onderbouwd. Ontdek wat werkt en wanneer je een huisarts nodig hebt.
Hoofdpijn verminderen: wat werkt echt per type?
Spanningshoofdpijn, migraine of cluster? Ontdek welke niet-medicamenteuze aanpak echt werkt per type en wanneer je naar de dokter gaat.
Hoofdpijn verminderen: 8 leefstijltips en eerlijk advies over kruidenmiddelen
Welke leefstijlveranderingen helpen bij hoofdpijn? 8 tips over slaap, houding en bewegen, plus eerlijk advies over kruidenmiddelen en hun veiligheidsrisico's.
8 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
inke sweet mijn bloeddruk is meestal 120/70,soms ook 115/66,is dat normaalRobert Jan Hendriksauteur Dat is een prima bloeddruk, sterker nog een wat lagere bloeddruk is zelfs beter, omdat de kans op hart- en vaatziekte dan kleiner is.Henny Ik heb mijn halve leven al een te hoge bloeddruk (nu 62 jaar) Slik daar ook altijd al medicijnen voor. 3 weken terug ook nog te hoog gemeten. Nu sinds anderhalve week ineens erg lage bloeddruk. Zelfs een keer 86-49. Ik meet zelf ook af en toe. Meestal nu 100-62. Zie ineens vaak heel bleek en voel me slapjes. Op advies 1 tablet gehalveerd en uit mezelf die tablet helemaal weggelaten sinds gisteren. Slik nu nog 2 x p/d sotalol 80 mg. Slik ik al v.a. ca. '85.Robert Jan Hendriksauteur Beste Henny, Heb je al geprobeert om dropjes te eten, pure chocolade kan ook wel eens helpen om je bloeddruk te verhogen en het is vooral belangrijk dat je goed blijft drinken. Ik raad je wel aan om met de huisarts te bespreken over je medicijnen. Mocht je vragen hebben voel je welkom ze te stellen. Succes!Can Sinds gisteren heb ik hoofdpijn (drukpijn), borst pijn en enz. alleen word met de tijd erger, toevallig dat ik vanmorgen liet meten en was 151 / 98 alleen mijn hoofdpijn was niet heftig als nu wat is verstandig nu naar de arts bellen of wachten tot morgen...
