Bacteriële vaginose: symptomen, oorzaken en 7 tips om herhaling te voorkomen

Bacteriële vaginose (BV) is de meest voorkomende oorzaak van vaginale klachten bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.¹ Het ontstaat wanneer beschermende Lactobacillus-bacteriën afnemen en andere bacteriën de overhand nemen. Het herkenbare symptoom: dunne, grijs-witte afscheiding met een visachtige geur — maar tot 75% van de vrouwen merkt niets.² Antibiotica is de standaardbehandeling; leefstijlaanpassingen en partnerbehandeling kunnen herhaling helpen voorkomen.³

Wat is bacteriële vaginose precies?

Een gezonde vagina bevat voor zo’n 95% Lactobacillus-bacteriën. Deze produceren melkzuur, houden de vaginale pH laag (normaal < 4,5) en beschermen zo van nature tegen infecties.¹

Bij bacteriële vaginose neemt het aantal Lactobacillus-bacteriën sterk af. Anaërobe bacteriën — die geen zuurstof nodig hebben — groeien overmatig. Onderzoek toont aan dat deze bacteriën samen een hardnekkige biofilm vormen op het vaginale slijmvlies: een beschermlaag die moeilijk te doorbreken is en deels verklaart waarom BV zo vaak terugkeert.⁴ De pH stijgt boven 4,5 en het beschermende ecosysteem raakt uit balans.

Bacteriële vaginose is niet hetzelfde als een schimmelinfectie (candida) of trichomoniasis. De symptomen lijken soms op elkaar, maar de behandeling verschilt — een correcte diagnose is daarom essentieel.²

Wie loopt een verhoogd risico?

Bacteriële vaginose kan elke vrouw in de vruchtbare leeftijd treffen, ook vrouwen die nooit seks hebben gehad. Factoren die het risico verhogen:

• Een nieuwe of wisselende sekspartner
• Vaginale douches (verstoren de flora direct)
• Geparfumeerde zeep, sprays of inlegkruisjes in de schaamstreek
• Roken
• Een gelijktijdige seksueel overdraagbare aandoening

Vrouwen die seks hebben met vrouwen lopen ook verhoogd risico, vermoedelijk doordat bacteriënprofielen tussen partners worden uitgewisseld.¹

Zwangerschap: bacteriële vaginose tijdens de zwangerschap wordt in verband gebracht met vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.¹⁵ Ben je zwanger en heb je klachten? Bespreek dit altijd met je verloskundige of huisarts.

Hoe herken je bacteriële vaginose?

Ongeveer 50–75% van de vrouwen met bacteriële vaginose heeft geen klachten.² Als er wel symptomen zijn:

De geur versterkt na seks doordat sperma de vaginale pH tijdelijk verhoogt, waardoor anaërobe bacteriën actiever worden.

Twijfel je over je vaginale afscheiding of vaginale geur? Raadpleeg je huisarts of bekijk Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie.¹

Hoe stelt de huisarts de diagnose?

Je huisarts stelt de diagnose doorgaans op basis van de Amsel-criteria:²

1. Typische dunne, grijs-witte afscheiding
2. Verhoogde vaginale pH (> 4,5)
3. Positieve amintest: visachtige geur na toevoeging van kaliumhydroxide
4. Clue-cellen zichtbaar onder de microscoop — vaginale epitheelcellen bezaaid met bacteriën

Als minstens drie van de vier criteria aanwezig zijn, wordt de diagnose gesteld.

Let op: douche de dag voor je afspraak niet en gebruik geen vaginale sprays. Die kunnen de testuitslag beïnvloeden.

Wanneer zijn antibiotica nodig?

Elke vrouw mét symptomen wordt behandeld, doorgaans met metronidazol of clindamycine (tabletten of vaginaalcrème).¹² Behandeling is ook noodzakelijk bij:

• Zwangerschap (vanwege verhoogd risico op vroeggeboorte)
• Een geplande gynaecologische ingreep
• Terugkerende klachten

Na een antibioticakuur is de kans op een vaginale schimmelinfectie tijdelijk verhoogd. Meld nieuwe klachten bij je huisarts.

Waarom komt bacteriële vaginose zo vaak terug?

Ondanks adequate behandeling keert bacteriële vaginose bij ongeveer 30% van de vrouwen binnen drie maanden terug.¹ Recent onderzoek biedt twee verklaringen.

Ten eerste vormen de betrokken bacteriën — met name Gardnerella-soorten — een hardnekkige biofilm op het vaginale slijmvlies.⁴ Deze biofilm beschermt de bacteriën tegen antibiotica en het immuunsysteem, waardoor ze na een behandeling snel opnieuw kunnen uitgroeien.

Ten tweede speelt seksuele overdracht een grotere rol dan lang gedacht. Een grote klinische trial uit 2025 (de StePHanie-trial, 164 koppels) toonde aan dat gelijktijdige antibioticabehandeling van de mannelijke partner het risico op terugkeer van BV bij de vrouw significant verminderde.³ Dit suggereert dat de penishuid als reservoir kan fungeren.

7 tips om herhaling te beperken

Deze tips vervangen geen medische behandeling, maar kunnen als aanvulling de vaginale flora ondersteunen.

1. Stop met vaginale douches

Douchen verstoort je vaginale flora direct en verhoogt de kans op bacteriële vaginose.¹ Was de schaamstreek uitsluitend met lauwwarm water.

2. Vermijd geparfumeerde producten

Zeep, vaginale sprays en geparfumeerde inlegkruisjes verstoren de pH. Gebruik ongeparfumeerde zeep — alleen aan de buitenkant van de vulva.

3. Draag katoenen ondergoed

Katoen ademt en absorbeert vocht, waardoor de warme, vochtige omgeving die anaërobe bacteriën bevoordeelt minder snel ontstaat.

4. Gebruik consistent een condoom

Sperma verhoogt de vaginale pH tijdelijk. Condoomgebruik helpt de pH stabieler te houden en vermindert blootstelling aan nieuwe bacteriesoorten via een partner.¹

5. Overweeg Lactobacillus-probiotica

Sommige onderzoeken suggereren dat orale of vaginale Lactobacillus rhamnosus GR-1 en Lactobacillus reuteri RC-14 de vaginale flora kunnen ondersteunen.⁵ Het bewijs is voorlopig — bespreek dit altijd eerst met je huisarts of apotheker.

6. Stop met roken

Roken vermindert de Lactobacillus-populatie en verhoogt daarmee indirect het risico op bacteriële vaginose.⁵ Rookstop heeft bovendien brede gezondheidsvoordelen.

7. Bespreek partnerbehandeling met je arts

Uit de StePHanie-trial (2025) bleek dat gelijktijdige antibioticabehandeling van de mannelijke partner het risico op terugkeer verminderde.³ Bij terugkerende klachten is het zinvol dit met je huisarts te bespreken. Bij vrouwen die seks hebben met vrouwen kan BV eveneens over en weer worden overgedragen — ook hier kan gelijktijdige behandeling zinvol zijn.

Veelgestelde vragen

Ik ben zwanger en heb klachten die op bacteriële vaginose lijken — wat moet ik doen?

Neem zo snel mogelijk contact op met je verloskundige of huisarts. Bacteriële vaginose tijdens de zwangerschap wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.¹⁵ Behandeling met antibiotica is mogelijk tijdens de zwangerschap, mits voorgeschreven en begeleid door een arts. Wacht niet af en probeer niet zelf te behandelen.

Mijn bacteriële vaginose komt steeds terug — wat kan ik verder nog doen?

Vraag je huisarts naar een langere antibioticakuur of onderhoudsbehandeling, zoals vaginale metronidazol-gel. Bespreek ook of gelijktijdige behandeling van je partner zinvol is — uit recent onderzoek blijkt dat dit het terugkeerrisico kan verkleinen.³ Daarnaast helpt het om vaginale douches en geparfumeerde producten te vermijden, katoenen ondergoed te dragen en te stoppen met roken. Blijven klachten aanhouden, vraag dan een doorverwijzing naar een gynaecoloog.

Helpt probiotica om de vaginale flora terug in balans te brengen?

De meest onderzochte stammen voor vaginale gezondheid zijn Lactobacillus rhamnosus GR-1 en Lactobacillus reuteri RC-14, zowel oraal als vaginaal verkrijgbaar. Onderzoek suggereert dat ze de vaginale flora kunnen ondersteunen, maar het bewijs is nog niet sterk genoeg voor een officiële aanbeveling in de Nederlandse richtlijnen.⁵ Let op: probiotica beïnvloedt de bacteriële flora, niet de hormoonhuishouding. Overleg altijd eerst met je huisarts of apotheker.

Kan bacteriële vaginose mijn vruchtbaarheid beïnvloeden?

Recent laboratoriumonderzoek (2025) toont aan dat toxines van BV-gerelateerde bacteriën de beweeglijkheid en het bevruchtend vermogen van zaadcellen kunnen aantasten.⁶ Of dit bij vrouwen in de praktijk tot verminderde vruchtbaarheid leidt, moet nog in grotere studies worden bevestigd. Heb je een kinderwens en terugkerende BV? Bespreek dit met je huisarts of gynaecoloog.

Is bacteriële vaginose een SOA?

Bacteriële vaginose wordt niet als klassieke SOA beschouwd, omdat het ook voorkomt bij vrouwen die geen seks hebben gehad. Wel speelt seksueel contact een rol: een nieuwe partner verhoogt het risico, en uit de StePHanie-trial blijkt dat de mannelijke partner als reservoir kan fungeren.³ BV is dus niet direct besmettelijk zoals chlamydia, maar seksuele overdracht draagt wel bij aan herhaling.

Moet mijn partner ook behandeld worden bij terugkerende bacteriële vaginose?

Uit een grote klinische trial (2025) bleek dat gelijktijdige antibioticabehandeling van de mannelijke partner het risico op terugkeer van BV bij de vrouw significant verminderde.³ Dit is nog geen standaard in de Nederlandse richtlijnen, maar bij terugkerende klachten is het zeker het bespreken waard met je huisarts. Bij vrouwelijke partners geldt een vergelijkbare overweging.