Waarom is de gezondheid van je werknemers belangrijk?

Gezonde werknemers verzuimen minder, herstellen sneller en zijn productiever. CBS-onderzoek laat zien dat rokers gemiddeld drie keer zo vaak ziek zijn als niet-rokers, en dat werknemers met obesitas bij elke ziekteperiode gemiddeld elf dagen langer thuis zitten. Voor werkgevers is aandacht voor werknemersgezondheid daarmee zowel een ethische als een economische keuze.

Wat is het verband tussen leefstijl en ziekteverzuim?

Leefstijl en ziekteverzuim hangen samen, maar de relatie is genuanceerd. CBS-onderzoek brengt de verschillen per leefstijlgroep in beeld. Internationaal onderzoek bevestigt dat zowel psychologische als fysieke factoren op de werkvloer samen het welzijn van werknemers bepalen.¹

De cijfers op een rij:

Leefstijlfactor	Verzuimpercentage	Langere herstelperiode
Zwaar roken	~6%	+1,5 dag per ziekteperiode
Niet roken	~2%	Referentie
Ernstig overgewicht	~5,5%	+11 dagen per ziekteperiode
Normaal gewicht	~2,9%	Referentie

Kanttekening: dit zijn correlatiegegevens. Andere factoren — zoals type werk of sociaaleconomische achtergrond — kunnen meespelen.

Roken en overgewicht: waarom ze zo zwaar wegen

Rokers zijn gemiddeld drie keer zo vaak ziek als niet-rokers, en elke ziekteperiode duurt 1,5 dag langer. Dat heeft niet alleen te maken met acute klachten: chronische aandoeningen als COPD en hart- en vaatziekten leiden tot vaker én langdurig verzuim.

Bij overgewicht is het patroon vergelijkbaar. Werknemers met obesitas hebben vaker last van diabetes type 2, gewrichtsklachten en cardiovasculaire aandoeningen — allemaal aandoeningen die herstel vertragen. De werkplek zelf draagt soms bij aan gewichtstoename: onregelmatige werktijden en langdurig zittend werk maken gezond eten en bewegen moeilijker.

Wil je als werkgever iets veranderen? Gezonde voeding in de kantine is een logische eerste stap. Een gedeeltelijke vergoeding van sportlidmaatschappen kan werknemers motiveren actiever te worden.

Wat zegt onderzoek over bewegen en alcohol?

De relatie tussen te weinig bewegen en ziekteverzuim bestaat, maar de effectgrootte is relatief klein in vergelijking met roken en overgewicht.

Bij alcohol is het beeld genuanceerd: CBS-data laat een U-curve zien waarbij zowel geheelonthouders als zware drinkers vaker ziek zijn dan matige drinkers. Dit is nadrukkelijk geen aanbeveling om meer te drinken. Alcohol is schadelijk voor de gezondheid en het Voedingscentrum adviseert bij voorkeur geen alcohol te drinken. De U-curve weerspiegelt waarschijnlijk deels al bestaande gezondheidsproblemen bij geheelonthouders.

Stress en werkdruk: de échte boosdoener

Roken, overgewicht en te weinig beweging bij elkaar opgeteld wegen niet op tegen de schade die werkstress aanricht. De psychosociale werkomgeving — hoge werkdruk, pesterijen, gebrek aan autonomie — is de grootste oorzaak van ziekteverzuim in Nederland.

Actueel onderzoek bevestigt dat werkpsychologische factoren een centrale rol spelen in arbeidsgezondheid: autonomie, sociale steun en eerlijke taakverdeling beschermen werknemers tegen uitval.¹ Dat vraagt van werkgevers meer dan een rookverbod of een fruitschaal.

Hoe maak je de werkomgeving gezonder?

Een gezonde werkplek vraagt aandacht voor zowel de fysieke als de sociale omgeving. Onderzoek naar kantoorontwerp laat zien dat inrichting — denk aan bewegingsruimte, akoestiek, verluchting en daglichttoegang — directe invloed heeft op gezondheid en concentratie.²

Praktische stappen:

• Bied gezonde voeding aan in de kantine en maak dat de standaardkeuze
• Vergoed (gedeeltelijk) een sport- of fitnessabonnement
• Geef werknemers autonomie én heldere kaders — freewheelen helpt niet, maar micromanagement ook niet
• Luister actief naar wat werknemers nodig hebben
• Pak pestgedrag en intimidatie direct en formeel aan
• Houd werkdruk bespreekbaar: zowel te hoog als te laag heeft negatieve effecten op welzijn
• Voldoe aan de geldende ARBO-wetgeving en veiligheidseisen

Bij twijfel over gezondheidsklachten is Thuisarts.nl een betrouwbare eerste informatiebron voor werknemers.

Veelgestelde vragen

Welke leefstijlfactor heeft de grootste invloed op ziekteverzuim?

Roken en ernstig overgewicht zijn de leefstijlfactoren met de grootste meetbare invloed op ziekteverzuim. Zwaar rokende werknemers verzuimen gemiddeld drie keer zo vaak als niet-rokers, en werknemers met obesitas doen bij elke ziekteperiode gemiddeld elf dagen langer over hun herstel. Psychosociale factoren zoals stress en werkdruk wegen echter zwaarder dan alle leefstijlfactoren samen.

Mag een werkgever werknemers verplichten om gezonder te leven?

Nee, een werkgever mag werknemers niet dwingen om gezonder te leven. Gezondheidsbeleid op de werkvloer is vrijwillig en gericht op faciliterend aanbod — zoals gezonde kantinekeuzes of een sportvergoeding. Verplichte deelname aan gezondheidsprogramma’s botst met de persoonlijke levenssfeer van de werknemer en is juridisch kwetsbaar.

Hoe pak je stress op de werkvloer effectief aan?

Effectieve aanpak van werkstress vraagt aandacht voor zowel de werklast als de mate van autonomie en sociale steun. Regelmatig werkoverleg, duidelijke taakverdeling en een laagdrempelige manier om werkdruk bespreekbaar te maken zijn bewezen effectieve maatregelen. Pesterijen op de werkvloer moeten direct en formeel worden aangepakt, omdat ze een grote rol spelen in langdurig verzuim.

Is een vergoeding voor sportlidmaatschap fiscaal gunstig voor werkgevers?

Een werkgever kan een sportvergoeding aanbieden via de werkkostenregeling (WKR). Raadpleeg hiervoor een belastingadviseur of de website van de Belastingdienst voor de actuele regels en vrije ruimte. Een gedeeltelijke sportvergoeding is zowel fiscaal aantrekkelijk als effectief voor het verminderen van overgewicht-gerelateerd verzuim.

Heeft de inrichting van de werkplek invloed op de gezondheid van werknemers?

Ja, onderzoek laat zien dat kantoorontwerp direct invloed heeft op gezondheid en concentratie. Factoren zoals bewegingsruimte, geluidsniveau, ventilatie en daglicht spelen een meetbare rol in het welzijn van werknemers.² Werkgevers die investeren in een goede werkplekinrichting zien dit terug in minder klachten en lager verzuim.

Wat is de rol van de werkgever bij het verminderen van ziekteverzuim?

De werkgever speelt een grote rol, maar de aanpak moet gefaseerd zijn. Begin met de psychosociale werkomgeving: werkdruk, pesterijen en autonomie hebben de grootste impact. Faciliteer daarna gezonde keuzes op het gebied van voeding en beweging zonder dwang. Houd je altijd aan de ARBO-wetgeving en raadpleeg bij langdurig verzuim een bedrijfsarts.

Footnotes

1. Fushimi M. Work Psychology and Occupational Health: An Editorial. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39857553/ ↩ ↩²

2. Haapakangas A, Hallman DM, Bergsten EL. Office design and occupational health - has research been left behind?. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36350648/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Fushimi M — Work Psychology and Occupational Health: An Editorial · International Journal of Environmental Research and Public Health · 2025
2. Haapakangas A, Hallman DM, Bergsten EL — Office design and occupational health - has research been left behind? · Scandinavian Journal of Work, Environment & Health · 2023
3. Vimercati L — Insights in occupational health and safety: 2021 · Frontiers in Public Health · 2022